Niemand kent het gevaar Noord-Korea

Noord-Korea zegt een nieuwe voorbereidende stap te hebben gezet voor de productie van atoombommen. Niemand weet hoe ernstig dat is, net zoals niemand weet of Pyongyang kernwapens heeft, en zo ja hoeveel.

En opnieuw heeft Noord-Korea de buitenwereld doen opschrikken. Het communistische bewind in Pyongyang maakte gisteren bekend dat het met succes achtduizend brandstofstaven heeft verwijderd uit de onlangs stilgelegde kerncentrale bij Yongbyon. Die uraniumstaven kunnen na bewerking plutonium opleveren als grondstof voor het maken van atoombommen. Noord-Korea ,,blijft de noodzakelijke maatregelen nemen ter versterking van een kernwapenarsenaal voor defensieve doelen'', voegde het Noord-Koreaanse staatspersbureau er aan toe.

De Verenigde Staten en Zuid-Korea hebben bezorgd gereageerd op de jongste aankondiging van Noord-Korea, net zoals ze twee jaar geleden bezorgd reageerden op identieke aanwijzingen dat Noord-Korea werkt aan de productie van atoombommen. Topman Mohammed ElBaradei van het Internationaal Atoom Energie Agentschap (IAEA) zei eerder deze maand dat Noord-Korea naar zijn inschatting genoeg nucleair materiaal heeft voor ,,vijf of zes'' atoombommen. En ook eerder deze maand doken geruchten op, want niet officieel bevestigd, over de mogelijkheid dat Noord-Korea voorbereidingen neemt voor een ondergrondse kernproef.

Dat klinkt allemaal angstaanjagend, en dat is het ook – hoewel niemand in het buitenland zeker weet of en hoeveel atoombommen Noord-Korea heeft, en hoe serieus de voorbereidingen moeten worden genomen voor het maken van nieuwe nucleaire wapens. Sinds de regering in Pyongyang eind 2002 het Verdrag voor de non-proliferatie van kernwapens (NVP) opzegde en de twee inspecteurs van het Internationale Atoom Energie Agentschap (IAEA) het land uitzette, is Noord-Korea helemaal ,,een zwart gat'' geworden voor buitenlandse waarnemers, zoals ElBaradei opmerkte. Alleen foto's van Amerikaanse spionagesatellieten kunnen voor deskundigen aanwijzingen opleveren voor (hernieuwde) bouwactiviteiten of juist het stilleggen van de centrale bij Yongbyon. Begin vorige maand wees het ontbreken van een stoompluim op zo'n satellietfoto op dat laatste.

Deze geheimzinnigheid is de belangrijkste troefkaart die het regime in Pyongyang in handen heeft jegens de (in zijn ogen) voornamelijk vijandelijke buitenwereld. Ook gisteren reageerden functionarissen in Washington en Seoul dat Noord-Korea met zijn (nog) onbewijsbare mededelingen vooral de druk wil opvoeren op de VS om directe onderhandelingen aan te knopen. Washington voelt daar niets voor, en verwijst Noord-Korea naar het zogeheten zes-partijenoverleg (de beide Korea's, de VS, China, Rusland en Japan) dat Noord-Korea eerder dit jaar ,,voor onbepaalde tijd'' de rug toekeerde.

De Zuid-Koreaanse onderminister van Hereniging, Rhee Bong-jo, zei gisteren dat Noord-Korea met zijn uitlatingen ,,zijn onderhandelingspositie wil versterken''. Een woordvoerder van het Amerikaanse Witte Huis zei dat iedereen bezorgd is over het gedrag van Noord-Korea. En ,,daarom willen we dat het terugkeert in het zes-partijenoverleg. Daar richten we ons op en daar is waar we ons op zullen blijven richten'', zei hij.

Maar niet alleen diplomaten reageerden gisteren op deze manier relativerend op jongste Noord-Koreaanse dreiging. Ook atoomdeskundigen stellen zich voorzichtig op: ook al zou het bericht van de verwijdering van achtduizend brandstofstaven kloppen, dan nog is het zeer twijfelachtig of Noord-Korea in staat is zijn nucleaire wapenarsenaal snel te vergroten, zeggen zij in The New York Times. Met het afkoelen van de brandstofstaven gaat ten minste een half jaar heen, voordat aan de bewerking ervan kan begonnen. Los daarvan: waarom zijn de brandstofstaven nu al verwijderd terwijl er kwalitief veel beter nucleair materieel gewonnen zou worden als ze nog een jaar in de reactor waren gebleven? Sommige deskundigen sluiten niet uit de technische problemen in de ,,zeer primitieve'' installatie bij Yongbyon een rol hebben gespeeld?

Zo nemen na elke nieuwe Noord-Koreaanse aankondiging de vragen toe en blijft de dreiging hangen.