`Integriteit is makkelijk als je dom bent'

Amsterdamse politieke partijen kunnen hun uitgaven slecht verantwoorden en gaan slordig om met vergoedingen. Steekhoudende verklaringen bleven uit, bij een debat in de gemeenteraad.

Het beeld van gesjoemel met geld, gerotzooi met belastingen en gepruts met bonnetjes beheerste de afgelopen weken de Amsterdamse politiek. ,,De geur van bederf en het beeld van graaiers en zakkenvullers stijgt op boven sommige partijen in deze gemeenteraad en daarmee boven ons allen'', zei PvdA-fractievoorzitter Lodewijk Asscher gisteren in een debat over de `bonnetjes-kwestie'. Alle partijen waren het daar roerend mee eens. Op deze manier verliest de burger het vertrouwen in de politiek. Dat vertrouwen moet worden hersteld.

Veel partijen kwamen daar gisteren in het debat over de fractievergoedingen echter niet aan toe. Ze namen vooral de tijd om onduidelijkheden over de eigen partij in stand te houden en de andere partijen op hun fouten te wijzen. De fractievergoedingen variëren van (in 2003) 1,3 ton voor Mokum Mobiel tot 3,5 ton voor de PvdA.

Het rapport van de gemeentelijke accountantsdienst ACAM over de bestedingen van fractievergoedingen lekte ruim drie weken geleden uit. Het stond bol van de vraagtekens. Geen van de partijen was erin geslaagd op tijd de administratie in te leveren. Veel uitgaven bleken niet te verantwoorden. Bonnetjes ontbraken en of het geld echt aan fractieondersteuning was uitgegeven, was onduidelijk. Wethouder Huffnagel (VVD, Financiën) wachtte het debat niet af, maar stapte afgelopen zondag op. Hij had als fractievoorzitter in 2002 en 2003 een extra onkostenvergoeding van duizend euro per maand niet bij de fiscus opgegeven.

Een ander probleem heeft coalitiepartner CDA, maar ook hier gaat het om extra onkostenvergoedingen voor individuele raadsleden. Die werden wel netjes opgegeven bij de fiscus, maar gaat het ook echt om onkostenvergoedingen? De PvdA had de indruk dat het gewoon een aanvulling op het loon betreft. En dat mag niet. CDA-fractievoorzitter Lucy Spee kon maar niet vertellen waaruit die onkosten bestonden. De extra onkostenvergoeding is een principiële keuze van het CDA, zei ze. De verantwoording zou gisteren op internet verschijnen, maar was vanochtend nog niet te vinden.

De lokale partijen Leefbaar Amsterdam en Mokum Mobiel spanden de kroon. Leefbaar Amsterdam overhandigde gisteren demonstratief haar administratie en herhaalde nog maar eens dat ze gewoon niet wisten hoe en wanneer ze bestedingen moesten verantwoorden. ,,Echt, ik heb het overal gevraagd'', bezwoer Henk Bakker jr. van de partij. Hij werd van het kastje naar de muur gestuurd en het eind van het liedje was volgens hem dat een ambtenaar zo ongeveer zei: ,,Al steekt u het in de brand.'' Zijn conclusie? ,,Die regelgeving is maar een wazig verhaal.''

Mokum Mobiel-raadslid Gonny van Oudenallen ontweek de vraag waarom ze met geld van de gemeente haar eigen bedrijf had ingehuurd voor advies aan zichzelf. Dat er voor duizenden euro's gepind was door de partij zonder bonnetjes, was niet waar. ,,We hebben onderliggende stukken.'' Wel moest ze toegeven dat er ,,zonder bijbedoelingen fouten zijn geslopen in de manier waarop Mokum Mobiel met fondsen omsprong''. De andere partijen namen daar geen genoegen mee, maar Van Oudenallen ging niet verder op de zaak in. Meer uitleg geeft ze bij de volgende raadsvergadering, beloofde ze.

De VVD stond vooral uitvoerig stil bij het vertrek van de eigen wethouder Huffnagel. ,,Oliedom'', zei fractievoorzitter Eric van der Burg (VVD) wel vijf keer over de fout van zijn ex-wethouder. Maar of hij weg had gemoeten? Nee, vond hij. En, zo stelde Van der Burg retorisch, niemand had toch getwijfeld aan de integriteit van Huffnagel? Dat ging de oppositiepartijen te ver. ,,Het is wel heel makkelijk om integer te zijn, als je zo dom bent'', zei Jupijn Haffmans (Amsterdam Anders/De Groenen). Maarten van de Poelgeest (GroenLinks) wilde van de VVD weten waarom ze het niet op een crisis in de coalitie hadden laten aankomen. Dat zou de VVD alleen doen als ze het met ,,onze vrienden van CDA en PvdA'' inhoudelijk oneens zouden zijn, was het antwoord.

Toch heeft de `bonnetjes-affaire' de verhoudingen tussen de coalitiepartijen en het college geen goed gedaan. Lodewijk Asscher (PvdA) vond het ,,onsmakelijk'' dat Cohen na het vertrek van Huffnagel zei dat deze ,,politieke doodstraf'' niet nodig was geweest. Voor coalitiepartij VVD was er door de commotie toch wel iets helder geworden. De gemeentelijke verordening over de bestedingen moet helderder.