Afrekening met Speer

De kans om een duivelsuitdrijving van nabij mee te maken doet zich niet zo snel voor. Vanavond kunt u er eens bij zijn. Duitsland is dezer dagen druk doende zich te bevrijden van Albert Speer. Hitlers architect en minister van bewapening, werd in Neurenberg veroordeeld tot twintig jaar cel. Na zijn vrijlating nam hij verantwoordelijkheid op zich voor de wandaden van de nazi's, maar hij zei ook dat hij van Auschwitz niets wist. Hij zei dat hij door ambitie was verblind en was verleid door een misdadiger.

Begin jaren zeventig was Speer met zijn verhaal in Duitsland zeer welkom. Hij leverde een intelligente verklaring voor zijn rol in het Derde Rijk, een verklaring waar een hele generatie Duitsers om verlegen zat. Speer verklaarde het onverklaarbare: waarom alle Duitsers erbij waren geweest en niemand iets had gezien.

In de afgelopen twintig jaar is door talrijke historici overtuigend aangetoond dat Speer niet de volledige waarheid heeft verteld. In de vierdelige tv-serie Speer und Er vat regisseur Heinrich Breloer het belastende materiaal nog eens samen in een meeslepende aanklacht.

Een man die al in Neurenberg werd veroordeeld, vervolgens door de wetenschap werd veroordeeld, wordt nu ook nog eens in een massamedium ontleed. Vier miljoen mensen zagen maandag het eerste deel. De meeste Duitse kranten besteedden op zijn minst één hele pagina aan de productie, de meeste twee, de Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ) pakte uit met vier.

Breloer combineert tv-spel met archiefmateriaal en vraaggesprekken. Tobias Moretti speelt Hitler als een sluwe vos. Sebastian Koch speelt een in zichzelf gekeerde Speer. Breloer zoekt de waarheid over Speer niet alleen met goede acteurs maar ook met diens kinderen. Kinderen, die opgroeiden als de buurkinderen van Hitler, die het verleden jarenlang uit de weg zijn gegaan en nu, na zestig jaar, nog eens terugblikken op hun vader. Adembenemende confrontaties.

Vanavond zendt de ARD de laatste delen uit. Deel drie, het zwakste deel, laat zien hoe Speer de gevangenis overleefde. Het belastende materiaal heeft Breloer samengevat in een snelle documentaire onder de titel: Het bedrog.

Speer und Er, ARD, 20.15-21.45u. & 23.00-0.30u.