Werkgevers winnen de slag om geld voor wegen

De werkgevers waren het eerst niet eens met het advies over de kilometerheffing. Nu komt er eerst een heffing op `knelpunten'. Pas dán in het hele land.

,,Inderdaad, ons voorbehoud is weer van tafel'', zegt de woordvoerder van werkgeversorganisatie VNO-NCW. Het advies over de kilometerheffing is ,,nu veel beter geformuleerd'' vindt hij, terwijl de definitieve tekst van het Platform `Anders Betalen voor Mobiliteit' nog niet beschikbaar is. Voorlopig gelden dus de mededelingen van platform-voorzitter Paul Nouwen over de afspraken die zijn adviesgroep gisteren in een urenlange vergadering heeft gemaakt. Gekozen is voor de voorzichtige benadering.

Die komt er op neer dat de landelijke kilometerheffing ,,vanaf 2012 of 2014'' zou moeten worden ingeleid door een knelpunten- of congestieheffing op vier tot zes beruchte fileplekken, zoals de ringweg Amsterdam of de rondweg bij Eindhoven. Volgens Nouwen kan daarmee al in 2009 worden begonnen. Zodra automobilisten voor het gebruik van de weg moeten gaan betalen, zal ook ergens ,,de spade de grond ingaan'' om de weg te verbreden of een nieuw gedeelte aan te leggen. ,,De automobilist zal kunnen zien waarvoor hij betaalt'', belooft Nouwen. En ,,de heffing stopt zodra de files zijn opgelost, het is niet de bedoeling om mensen uit de auto te pesten.''

Eind april presenteerde Nouwen de hoofdlijnen van het advies dat volgende week zal worden overhandigd aan de ministers Peijs (Verkeer, CDA) en Zalm (Financien, VVD). ,,Het invoeren van een systeem van een landelijke prijs per kilometer is niet op korte termijn te realiseren. In de tussentijd echter zal de verkeerssituatie rond de grote steden en bij regionale knelpunten alsmede de luchtkwaliteit verder verslechteren'', meldde het persbericht van het platform dat om die reden de invoering van ,,een voorfase'' sterk bepleitte. In deze fase ,,wordt een prijs betaald op of in de directe nabijheid van regionale infrastructuurknelpunten en waarmee dat knelpunt en daarmee de bereikbaarheid versneld wordt verbeterd'', aldus de tekst van Nouwen. In een toelichting gaf hij aan dat er dertig van dergelijke knelpunten bestaan. Zijn platform, bestaande uit zestien verschillende organisaties en (lagere) overheden, was het daarover eens geworden, meende de voorzitter.

Begin mei liet VNO-NCW echter al weten ,,een voorbehoud te maken'' bij deze aanbevelingen. ,,Het beeld was toch teveel dat er op dertig plekken poortjes zouden worden geplaatst met de mededeling: betalen maar'', zegt de woordvoerder van de werkgeversorganisatie. Betalen zonder dat er iets voor terug zou komen, dat deed VNO-NCW veel te veel denken aan de tolpoorten van ex-minister Tineke Netelenbos. VNO-NCW eiste meer duidelijkheid: ,,De opbrengst moet terug in mobiliteit''.

In feite komt het er op neer dat de VNO-delegatie in het platform meer zekerheid vroeg over opdrachten voor de wegenbouwers. Een dubbele zekerheid want nog maar kort geleden sloten de werkgevers ook al een overeenkomst met het kabinet over het stimuleren van de publiek private samenwerking (PPS) bij de aanleg van wegen en andere infrastructuur. ,,Onze inzet was inderdaad dat er opdrachten voor terugkwamen'', bevestigt de woordvoerder van VNO-NCW.

Vertegenwoordigers van natuur- en milieuorganisaties in de werkgroep vonden deze aanpak nogal grof: ,,Bizar en inhoudelijk ook onbegrijpelijk.'' Ze verweten de werkgevers teveel het eigenbelang voorop te stellen. ,,Extra wegen aanleggen is niet effectief en bovendien schadelijk voor de gezondheid.''

Juist dit aspect is voor GroenLinks-Kamerlid Duyvendak de aanleiding om minister Peijs te interpelleren over de werkzaamheden van `haar' platform. Duyvendak vindt dat het advies van Nouwen ,,moet worden gezien in relatie tot het bericht van het rijksinstituut voor volksgezondheid en milieu dat 18.000 mensen tien jaar korter leven door milieuvervuiling''.