Teheran heeft geen boodschap aan Kamerlid

De ondervraging van het Kamerlid Karimi kan de toch al wankele relatie tussen Nederland en Iran verder vertroebelen.

De intimidatie door Iraanse autoriteiten van het Kamerlid Farah Karimi (GroenLinks) kan niet los worden gezien van haar actieve bemoeienis met haar moederland. Bij haar vertrek vanaf het vliegveld in Teheran werd Karimi ondervraagd door de Pasdaran, de conservatieve Iraanse Revolutionaire Garde.

Karimi's agenda's, telefoons en aantekeningen werden tien minuten van haar afgenomen, zo bevestigen onafhankelijke bronnen die getuige waren. Het was Karimi's vijfde reis naar Iran sinds ze het land in 1982 ontvluchtte. In 2003 keerde ze voor het eerst terug met een reis van Kamerleden.

Haar herontdekking van Iran bracht Karimi tot de wens om het democratiseringsproces in Iran te ondersteunen. Samen met Hans van Baalen (VVD) diende Karimi in 2004 een wetsvoorstel in dat de oprichting van een satellietzender gericht op Iran mogelijk moet maken. De Tweede Kamer ging unaniem akkoord met het plan dat gevluchte Iraanse journalisten van werk en invloed moet voorzien. In de ogen van de Revolutionaire Garde, die het land steeds meer in haar greep krijgt, zijn Karimi's plannen staatsondermijnend.

Tijdens haar reizen naar Iran is de status van het Nederlandse Kamerlid onduidelijk. Aangezien ze op een Iraans paspoort het land binnenkomt, is Karimi voor de Iraanse wet, die de dubbele nationaliteit niet erkent, een Iraanse. Al haar handelingen in Iran vallen dus onder het Iraanse recht.

Haar Nederlandse Kamerlidmaatschap heeft haar waarschijnlijk wel voor ergere intimidatie behoed. Verscheidene Iraanse mensenrechtenactivisten en politici is het afgelopen jaar het paspoort op het vliegveld ontnomen. Uitreisverboden worden aan de lopende band afgegeven.

Het satellietplan is ook in Nederland controversieel. De Tweede Kamer heeft beloofd vijftien miljoen euro in de zender te investeren. Ter vergelijking: de Verenigde Staten, aartsvijand van het Iraanse regime, geeft jaarlijks elf miljoen euro uit aan hun Iraanse oppositiezender Voice of America. Mochten er geen andere EU-landen meedoen aan het project, dan committeert Nederland zich voor drie jaar aan het plan dat in totaal 43 miljoen euro zal gaan kosten. Tot nu toe wil geen enkel Europees land deelnemen.

Onder onofficiële leiding van Karimi heeft een aantal uit Iran naar Europa gevluchte, bekende journalisten de Iran Gooya Media Group opgericht. De groep wil een kantoor openen in de Iraanse hoofdstad Teheran om zo het regime duidelijk te maken dat ze niet uit is op een nieuwe revolutie. Al maanden zijn de gevluchte journalisten bezig met het schrijven van een bedrijfsplan voor de zender, wat hun oppositieactiviteiten op een laag pitje zet.

Het staat nog open wie de zender mag gaan bemannen en wat het karakter wordt van het kanaal: oppositioneel of een soort volksdans-tv. Minister van Buitenlandse Zaken Bot zit met de zaak in zijn maag. Deze week stuurde Bot een voortgangsbrief naar Karimi en Van Baalen. Hij is van mening dat het voorstel van de Iran Gooya Media Group niet haalbaar is. Hij wijst op de recente sluiting van het Iraanse kantoor van de Arabische nieuwszender Al Jazira in Teheran.

Immiddels zijn er ook andere Iraanse kapers op de kust met alternatieve ideeën over de Nederlandse Iranzender. Bot wil – nu de relatie tussen Iran en de EU onder hoogspanning staat wegens de onderhandelingen over het nucleaire programma van Iran – die ook de tijd geven met een plan te komen.

Karimi voerde op het tijdstip van het antwoord van Bot gesprekken in Iran over de zender met leden van de Iraanse overheid, hervormers en journalisten. Op het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken kreeg Karimi te horen dat men niet blij was met haar plannen voor de Nederlandse satellietzender. Teheran heeft geen boodschap aan Karimi's idee dat de zender vooral een spreekbuis moet worden voor Irans hervormers. Die groep is effectief vernietigd door de Iraanse conservatieven en heeft vrijwel geen macht meer.

Terug in Nederland sprak Karimi schande van de behandeling door de leden van de Garde. Karimi, die een boek laat schrijven over haar leven, heeft al aangekondigd weer naar Iran te vertrekken als ze dat wil. Eind mei is er een presentatie van `Gooya TV' in Amsterdam.