Rafsanjani wil Iran gaan redden

De Iraanse ex-president Rafanjani wil wéér president worden, heeft hij gisteren meegedeeld. En hij heeft een ingrijpend programma om Iran te redden, zegt zijn adviseur.

De beslissing hing al een tijd in de lucht, maar gisteravond maakte ayatollah Ali Akbar Hashemi Rafsanjani (70) bekend zich weer kandidaat te stellen voor het Iraanse presidentschap.

De `sluwe vos', zoals de bijnaam van de ex-president luidt, heeft al twee termijnen het land geleid (1989-1997). Maar tijdens de parlementsverkiezingen van 2000 haalde hij de kiesdrempel niet omdat hij te weinig stemmen kreeg.

Desondanks steekt Rafsanjani alleen al qua persoonlijkheid met kop en schouders boven alle andere kandidaten uit die tot dusverre hebben gezegd te willen meedoen aan de verkiezingen op 17 juni. Dit keer heeft Rafsanjani een radicaal verkiezingsprogramma dat orde op zaken moet stellen in Iran. Bijna alle heilige huisjes gaan omver, aldus zijn belangrijke adviseur Mohammad Atrianfar.

Atrianfar gaf vorige maand in een vraaggesprek inzicht in de plannen van Rafsanjani voor Iran. Mochten ze worden uitgevoerd dan staan er belangrijke veranderingen aan te komen, maar in elk geval niet dan na een heftige strijd.

Rafsanjani steekt zijn nek uit om de islamitische republiek van de ondergang te behoeden, zo legde Atrianfar uit. ,,Hij zal een totale oorlog ontketenen tegen de radicalen die dit land in hun greep proberen te krijgen'', zei Artianfar in zijn kantoor in het centrum van Teheran. Hij doelde op knokploegen die bijeenkomsten verstoren en aangestuurd worden van binnen het systeem, maar ook op de enorme politieke machtstoename van de conservatieve Revolutionaire Garde. ,,Wordt Rafsanjani niet gekozen dan zullen we een nieuw niveau van radicale politieke beslissingen bereiken, dat het systeem in Iran op het punt van ineenstorting zal brengen.''

Zoals bijna iedereen binnen het Iraanse systeem heeft Atrianfar verschillende functies. Hij is directeur van Irans kwaliteitskrant Sharq, vice-directeur van de Iraanse monumentenorganisatie en lid van Rafsanjani's partij, Kargozaran, de Dienaars van de wederopbouw van Iran. Hij is een voorkomende man die al jaren op de hoogste niveaus actief is.

Volgens zijn adviseur is Rafsanjani van mening dat de radicalen zich in de burelen van Opperste Leider ayatollah Ali Khamenei hebben gevestigd. ,,Ze misbruiken de naam van de Leider voor hun eigen voordeel. Rafsanjani zal de Leider gaan informeren over de handelingen en doelen van deze extreem radicale groepen. Hij zal ze middels de Leider het hoofd bieden.''

,,Rafsanjani gelooft dat er meer macht naar de economische en politieke structuren van het land moet. Het is verkeerd als één persoon de macht in handen heeft. De radicale groepen rondom de Leider proberen alle macht naar de Leider toe te trekken. Rafsanjani denkt dat de Leider dat niet wil want dan zou zijn positie gelijk zijn aan die van een monarch.'' Discussiëren over de positie van de Leider is het laatste politieke taboe in Iran.

Mocht Irans Opperste leider het standpunt van Rafsanjani niet delen, dan is er ruimte voor discussie want Rafsanjani, die een van de machtigste mannen is in Iran, is de enige die op hetzelfde niveau met ayatollah Khamenei kan praten, zo stelde Atrianfar. ,,Het was Rafsanjani die de Leider ervan overtuigde dat er moest worden onderhandeld over Irans nucleaire dossier.''

Als president zal Rafsanjani ook de huidige crisis rondom Irans nucleaire programma oplossen. ,,We zullen het recht op atoomtechnologie behouden, maar stoppen met de technische en praktische kant ervan'', aldus Atrianfar, die de afgelopen maanden langs Europese hoofdsteden is gereisd om hierover met politici te spreken.

Analisten verwachten dat Rafsanjani met beloften over vergaande persoonlijke vrijheden zal komen. Atrianfar beaamde dit. ,,Religieuze controles van het persoonlijk leven zullen tot een minimum worden beperkt. Er moet meer vrijheid komen in relaties tussen mannen en vrouwen en satellietontvangers zullen door Rafsanjani worden gelegaliseerd'', legde Atrianfar uit tijdens het twee uur durende interview dat op band is opgenomen. ,,Er zijn feitelijk geen verschillen met hoe Rafsanjani's standpunten in dit opzicht en Europese ideeën over familie en sociaal leven.'' Rafsanjani's dochter Faezeh richtte de eerste vrouwenkrant in Iran op en woont tegenwoordig in Londen.

De familie Rafsanjani wordt in Iran gezien als pragmatisch, machtig en zeer rijk. Onlangs ontkende Rafsanjani over veel geld te bezitten. Hij liet weten nu armer te zijn dan voor de islamitische revolutie van 1979.

Volgens Atrianfar is Rafsanjani van plan om de Iraanse economie radicaal te veranderen. ,,We gaan niet meer wachten tot de arme klassen zich omhoog werken. De Iraanse economie moet dagelijks rijker worden, dan zal dat de armen van dit land ook goed doen.''

Rafsanjani heeft zijn plannen nog niet bekend gemaakt in Iran zelf. Eerst moet zijn kandidatuur worden goedgekeurd door de conservatieve Raad van de Hoeders van de Grondwet, die beslist wie voldoende kwaliteiten heeft om president te worden. Op 24 mei wordt de uitslag bekendgemaakt.