Kritiek Joodse Raad op Mahnmal

Een vertegenwoordiger van de joodse gemeenschap in Duitsland heeft gisteren kritiek geuit op de vormgeving van het Mahnmal, het nationale monument voor de holocaust in Berlijn. Paul Spiegel, voorzitter van de Centrale Joodse Raad, prees het initiatief, maar zei het te betreuren dat het abstracte monument de schuldigen niet noemt.

Het monument, zei Spiegel tijdens de ceremoniële inwijding, eert weliswaar de slachtoffers van het nationaal-socialisme, maar verwijst niet direct naar de daders. ,,De daders en de meelopers van destijds, evenals hun hedendaagse geestverwanten, hoeven zich tijdens een bezoek aan het monument niet aangesproken te voelen.''

Het monument voor de vermoorde joden van Europa, zoals het officieel heet, bestaat uit een immens veld golvende betonblokken en een klein ondergronds museum over de holocaust. De 2.700 betonblokken bevatten geen opschriften, de gehele bovengrondse installatie moet het doen zonder opdracht en zonder verklarende tekst. Spiegel zei te vrezen dat slechts een klein deel van de bezoekers het museum zal aandoen.

Volgens Spiegel stelt het monument niet de vraag `waarom?'. Het monument zegt niets over de schuldigen en de oorzaken van de holocaust. ,,In plaats daarvan is, met de beste bedoelingen, de idee van de joden als het volk van de slachtoffers in 2.711 betonnen grafzuilen gegoten.''

Spiegel was daarentegen vol lof over het initiatief zelf waarin, zei hij, de verbondenheid met de joodse gemeenschap tot uitdrukking komt. Peter Eisenman, de Amerikaanse architect, zei dat hij met zijn ontwerp niet wilde provoceren, maar slechts een permanente herinnering aan de holocaust wilde creëren. In de loop van het project was hij zich meer joods gaan voelen. Sabina van der Linden (75) vertelde tijdens de ceremonie hoe ze als elfjarig meisje in Polen haar hele familie had verloren. Van der Linden noemde het monument van Eisenman ,,grandioos''.

Aan de opening van het monument is zeventien jaar debat voorafgegaan. Wolfgang Thierse, voorzitter van de Bondsdag, het Duitse parlement, zei te verwachten en te hopen dat de debatten met de opening niet zullen verstommen.