Uiteenvallen Sovjet-Unie was natuurlijk proces

In zijn jaarlijkse toespraak tot de Doema noemde de Russische president Poetin het uiteenvallen van de Sovjet-Unie de ,,grootste geopolitieke catastrofe van de twintigste eeuw'' die onder meer heeft geleid tot een ,,epidemie van desintegraties'' (NRC Handelsblad, 25 april). Poetin zei verder dat de Russische `beschavingsmissie' op het Euraziatische continent zal worden voortgezet.

Het getuigt van beschaving als men zijn ongunstige verleden publiekelijk onder ogen kan zien, aldus Paul Scheffer in Opinie & Debat van 23 april. Niet alleen ten aanzien van dat punt lijdt het Rusland van Poetin kennelijk nog aan een fors beschavingstekort. Immers, de uitspraken van Poetin doen denken aan die van verstokte imperialisten en kolonialen. Zo spraken veel Nederlanders enkele jaren na 1945, bij de dreigende onafhankelijkheid van Indonesië, over ,,Indië verloren, ramspoed geboren''.

Veel Nederlanders meenden toen ook dat de Hollandse `beschavingsmissie' in OostIndië nog lang niet was afgerond. Zeker nu klinken dergelijke uitspraken als empirisch onjuist gebleken, als volstrekt achterhaald en als moreel verwerpelijk. En dan doet Poetin, alsof er sinds 1945 niks is gebeurd, dergelijke uitspraken in 2005!

Het simpele punt is, dat de Sovjet-Unie als opvolger van het Russische tsaristische rijk een koloniaal imperium was en deels nog is. Dat de Sovjet-Unie uiteen is gevallen, is dan ook volstrekt geen `geopolitieke catastrofe' maar gewoon het gevolg van een volstrekt natuurlijk proces van dekolonisatie. Tsjetsjenië toont overigens aan dat het dekolonisatieproces binnen het Russische rijk nog niet is afgerond.