Kunsthersenen

In de `M' lees ik een interview met filosoof Daniel Dennet. Volgens Dennet zijn wij het product van een blinde Darwinistische selectie; alles wat we zijn, denken en voelen is het resultaat van een zuiver materialistisch proces dat biologisch gedetermineerd is. Zelfs onze vrije wil, onze wetenschap en technologie zijn uitkomsten van die blinde selectie. Dennet constateert dat er nog altijd een grote angst en weerzin tegen het Darwinisme bestaat. De intelligent design theorists denken bijvoorbeeld dat er een Groot Plan onder de evolutie ligt. Dennet denkt niet dat ,,zij uiteindelijk zullen zegevieren''.

Zegevieren. Het moet gezegd dat Dennet trouw blijft aan zijn uitgangspunt. Hij, een product van natuurlijke selectie, is er van overtuigd dat zijn theorie overeind blijft in `the survival of the fittest'. Ik ben filosoof noch wetenschapper. Ik hoop alleen dat de evolutie nog eventjes voortzet. De mens als kroon op het proces zou ik een erg pover resultaat vinden.

Hoe dan ook, ik heb me vermaakt met Dennet. Sterker nog, de geestdrift waarmee hij cultuur en natuur gelijkschakelde (,,Volgens mijn definitie van naturalisme is een wolkenkrabber even natuurlijk als een dam die door bevers is gebouwd.'') vond ik ontwapenend. Dat de homo sapiens in staat is door genetische manipulatie planten in het donker te laten opgloeien omdat ze de genen van vuurvliegjes in zich dragen vindt hij natuurlijk – en ik poëtisch. De angst voor het kunstmatige dat in feite natuurlijk is vindt Dennet belachelijk. ,,Men gaat wel in de rij staan voor een nieuwe heup en harttransplantaties. Ik ben ervan overtuigd dat mensen eens ook in de rij zullen staan voor kunsthersenen.''

De angst voor kunsthersenen vind ik reëel. Kunsthersenen worden immers door de mens geschapen naar zijn eigen beeld, maar dan nog monstrueuzer. Het lijkt me niet echt een verbetering.

De evolutie lijkt zijn schaduwen vooruit te werpen. Willen we dit allemaal wel? Kan de biologisch gedetermineerde ethiek de snelheid van de biologisch gedetermineerde wetenschap nog volgen? Dennet komt over sport te praten. ,,Iedereen is er van overtuigd dat atleten geen anabole steroïden mogen gebruiken om hun prestaties te verbeteren, maar we laten ze wel op grote hoogten trainen en onderwerpen ze aan bizarre diëten om hetzelfde effect te bereiken.'' Jammer dat Dennet het niet wat scherper stelt. De eerste genetisch gemanipuleerde gouden plak lijkt eerder een kwestie van dagen dan van jaren. Willen we dat?

Na de Tour van 1905 werden de eerste vier renners uit de uitslag verwijderd na detectie van de krachtigste dope ooit: ze hadden de trein genomen. Henri Desgranges schreef in L'Auto: ,,De Tour is bezweken aan zijn eigen succes, aan de blinde hartstochten die hij heeft ontketend.'' Nu is topsport onmogelijk zonder een gezonde dosis blinde hartstocht, maar een eeuw geleden werd duidelijk dat we Tourwinnaars liever huldigen op de Champs Elysées dan op het Gare du Nord.