Assertieve Angelsaksische beleggers ruiken bloed

De top van Deutsche Börse sneuvelt in de strijd met assertieve Angelsaksische beleggers. Internationale beleggers ruiken bloed in Duitsland.

Had de invloedrijke Rolf Breuer, voormalig bestuursvoorzitter van Deutsche Bank en icoon van de Duitse financiële wereld, ooit kunnen bevroeden dat hij zou worden weggestuurd door beleggers van een Children's Investment Fund? Gisteren kreeg Breuer als president-commissaris van Deutsche Börse samen met topman Werner Seifert zijn congé. Seifert, een andere grootmacht uit het Duitse bedrijfsleven, vertrekt per direct bij de Duitse beurs, Breuer zal later dit jaar aftreden.

De onthoofding van de Duitse beursorganisatie lijkt exemplarisch voor de harde lessen in het kapitalisme die de Duitsers te verduren krijgen. In Nederland hebben de grote bedrijven het nog niet zo ver laten komen dat tegelijkertijd de president-commissaris en de bestuursvoorzitter door een overweldigende meerderheid van buitenlandse beleggers zijn weggestuurd. Het energieconcern Shell wisselde bestuurders en zal de structuur ingrijpend wijzigen na druk van aandeelhouders. Maar tot een scherpe openlijke confrontatie kwam het niet.

Toen bij het winkelbedrijf Vendex KBB, bekend van Hema en Praxis, de eerste Amerikaanse speculatieve beleggers hun stem lieten horen om het concern op te knippen, kwamen al snel participatiemaatschappijen langs die dat met instemming van het bestuur ook daadwerkelijk zijn gaan doen. Ze hebben het bedrijf van de beurs gehaald en al stukjes doorverkocht. En ook de gedragscodes over `goed ondernemingsbestuur' van Peters en daarna Tabaksblat gaven in Nederland in een eerder stadium dan in Duitsland meer macht aan de aandeelhouders, hoe vluchtig die soms ook mogen zijn.

De aandeelhouderscultuur in Duitsland is minder sterk ontwikkeld en wint nu schoksgewijs terrein. De zwakke economie zorgt voor extra macht van de beleggers die het gemunt hebben op oude structuren. ,,Je staat als onderneming natuurlijk een stuk zwakker als de prestaties achterblijven'', zegt topman Volkert Doeksen van Alpinvest Partners, met een vermogen van 20 miljard euro de grootste investeringsmaatschappij van Europa. ,,Dat Duitsland nu zo wordt opgeschud is niet zo vreemd, de economie is al jaren aan het kwakkelen''.

Investeringsmaatschappijen maar ook hedgefunds – doorgaans speculatieve beleggingsfondsen – denken juist in Duitsland vooruitgang te boeken. Doeksen: ,,In Duitsland bestond jarenlang een kleiner cirkeltje dan in andere Europese landen van toppposities. Dat leidt tot extra druk.'' Als het dan gaat om bestuurders met een gezag als Breuer dan duurt het langer voordat zij hun verlies nemen.

In Frankrijk introduceerde Jean-Marie Messier bij het voormalige nutsbedrijf Vivendi een agressieve strategie waarin het rendement van de aandeelhouder centraal stond. Dezelfde beleggers hadden de grootste moeite om Messier, die na een aantal jaren van supergroei een heldenstatus had verworven, weg te krijgen toen het bedrijf ontspoorde.

Als topman van de Duitse beurs smeedde Seifert van versprokkelde beursjes een sterke onderneming. Hij bracht de beurs vervolgens zelf naar de beurs. Maar het bod op de Londense beurs bleek een stap te ver: aandeelhouders vonden dat Deutsche Börse te veel wilde betalen.

De top van de Duitse beurs gaf aanvankelijk geen centimeter toe op de critici. En dat bleek een uitnodiging voor speculatieve beleggers. Toen zij erin slaagden dat het bod op de Londense beurs werd ingetrokken, steeg de koers van Deutsche Börse met meer dan 5 procent. Dat smaakte naar meer: het vertrek van de top levert wederom koerswinst op.

Maar het is te makkelijk om speculatieve beleggers dan maar de schuld te geven. Want wie levert speculatieve investeerders als het Britse Children's Investment Fund (TCI) het geld om hun kleine investeringen met hulp van leningen enorm op te schroeven? Dat zijn gewone gevestigde banken als Deutsche Bank. En wie levert het aanvangskapitaal van zulke hedge fondsen? Dat zijn vooral traditionele beleggers als pensioenfondsen en verzekeraars waar de burgers hun geld (gedwongen) parkeren. Wat dan te doen tegen zulke krachten? Volkert Doeksen van Alpinvest: ,,Als een bedrijf goed loopt heb je betere bescherming.''