Winst radicalen ondermijnt Noord-Ierse vrede

Door de Britse verkiezingen is de zetelverdeling van Noord-Ierse partijen in het Lagerhuis flink opgeschud. De gematigde Noord-Ierse partijleider Trimble is afgetreden nadat zijn partij bijna al haar zetels heeft moeten inleveren. De Noord-Ierse radicalen zijn nu aan zet.

De aftocht van de gematigde Noord-Ierse protestantse leider David Trimble, Nobelprijswinnaar voor de Vrede in 1998, kon moeilijk smadelijker. ,,Verrader, verrader'', scandeerden de aanhangers van de radicale dominee Ian Paisley vrijdag triomfantelijk, nadat duidelijk was geworden dat Trimble zijn zetel in het Britse Lagerhuis was kwijtgeraakt aan een kandidaat van Paisley's partij.

Trimble, de architect van het Goede Vrijdag-akkoord uit 1998 dat Noord-Ierland althans een zekere mate van vrede verschafte, kondigde prompt zijn vertrek aan als leider van de Ulster Unionist Partij (UUP). Het verval van de UUP, die ruim tachtig jaar lang de Noord-Ierse politiek domineerde, is razendsnel gegaan. Behaalde de partij van Trimble acht jaar geleden nog tien van de achttien Noord-Ierse zetels, in 2001 was dat geslonken tot zes en nu heeft de partij welgeteld één zetel over.

Zo mogelijk nog wranger voor Trimble en zijn partij is dat juist de radicalen in Noord-Ierland de grote winnaars zijn van de verkiezingen van donderdag. Paisley's Democratic Unionist Party (DUP) die steeds heeft gesteld dat Trimble te lankmoedig was jegens de katholieken, zag haar zeteltal stijgen van vijf tot negen. Aan katholieke zijde wist Sinn Féin, de politieke arm van het verboden Ierse Republikeinse Leger (IRA), er een zetel bij te winnen. De groep van Gerry Adams is nu groter dan de gematigde SDLP, de Social Democratic and Labour Party.

Het lijkt op het eerste gezicht onbegrijpelijk dat de kiezers de radicalen belonen op een moment dat Noord-Ierland zich na jaren van chaos en geweld economisch duidelijk aan het herstellen is. Veel kiezers zijn echter teleurgesteld over het feit dat het Noord-Ierse vredesproces al geruime tijd in een impasse verkeert. En juist van de gedesillusioneerden die voorheen meestal op de UUP stemden, zijn er veel thuis gebleven.

Vorige herfst nog leken de partijen dichtbij een akkoord over een nieuwe regering, waarin zowel de DUP als Sinn Féin zitting zou hebben. Dominee Paisley eiste echter op het laatste moment fotografische bewijzen dat de IRA zich daadwerkelijk conform de afspraken zou ontwapenen. Die eis was ,,vernederend'' voor de IRA, vond Sinn Féin en de onderhandelingen mislukten.

De IRA onderstreepte vervolgens metterdaad dat ze niet naar de zijlijn wenst te worden gebonjourd. In december pleegde ze een bankoverval, waarbij ruim 26 miljoen pond (40 miljoen euro) werd buitgemaakt. In januari werd bovendien een katholieke man, Robert McCartney, in koelen bloede vermoord, nadat hij in een bar in Belfast ruzie had gekregen met enkele IRA-leden.

De moordpartij leidde tot veel kritiek op Sinn Féin en de IRA. Een campagne van de zusters van McCartney om de daders voor de rechter te slepen trok veel publiciteit. De Amerikaanse president Bush ontving hen zelfs op het Witte Huis. Vandaag zijn de zusters in Straatsburg om hun zaak te bepleiten bij Europese Parlementariërs.

Desondanks zag ook Sinn Féin zijn zeteltal licht groeien, waardoor ze nu de grootste republikeinse (katholieke) partij is. Dat was mede te danken aan het feit dat de gematigde SDLP juist door de impasse in het vredesproces een machteloze indruk maakte. Met moeite wist de partij haar drie zetels te behouden.

Trimble toonde zich het afgelopen weekeinde tegenover journalisten verbitterd. Hij beschuldigde met name de IRA en Sinn Féin ervan zich vaak niet aan afspraken te hebben gehouden. ,,De fundamentele oorzaak is dat de republikeinse beweging zich de afgelopen jaren niet netjes heeft gedragen'', aldus Trimble. ,,Je kunt er niet van op aan dat ze zich aan hun afspraken houden.'' Maar hij had ook kritiek op premier Tony Blair en zijn Ierse collega Bertie Ahern, die naar zijn smaak steeds te veel begrip hebben getoond voor de eisen van Sinn Féin en de IRA.

Blairs nieuwe minister voor Noord-Ierland, de dit weekeinde benoemde Peter Hain, zal alle zeilen moeten bijzetten wanneer hij vandaag in Belfast arriveert. Hij verklaarde tegenover journalisten dat Blair en hij echter vastbesloten zijn het vredesproces vlot te trekken. ,,Je moet blijven werken aan het herwinnen van het vertrouwen.'' Dat laatste is echter makkelijker gezegd dan gedaan.