Violistes: veel verschillen

Allebei hebben ze les gehad van Ana Chumachenko in München, en allebei bespelen ze een prachtige oud-Italiaanse viool. Maar de manier waarop de Duitse violiste Julia Fischer (21) met haar Giovanni Battista Guadagnini uit 1750 omgaat, en de Georgische Lisa Batiashvili (26) met haar `Engleman'-Stradivarius uit 1709, is volkomen verschillend.

Het bijzondere aan Fischer, `artist in residence' van het Nederlands Philharmonisch Orkest, is vooral gelegen in haar uitzonderlijke instrumentale trefzekerheid, waarmee ze bewondering en respect afdwingt. De spontane en temperamentvolle Batiashvili is bijzonder, omdat ze een muzikaal talent bezit dat hooguit eens in de honderd jaar voorkomt.

Fischer focust op een mooie klank, verantwoorde fraseringen en een uitgebalanceerde timing en dynamiek. Over elke noot die ze speelt heeft ze enorm goed nagedacht, iedere frase die ze aan haar Guadagnini ontlokt is tot in de kleinste details gepolijst. Haar vlekkeloze interpretatie van het Vioolconcert van Bruch was technisch indrukwekkend, maar muzikaal nogal braafjes.

Alleen al de beroemde solo waarmee het concert opent klonk te soft, te langzaam en te bedacht in zijn gemaniëreerde afwisseling van versnelling en vertraging. Er volgden hoogte- en dieptepunten in de muzikale dialoog die zich tussen de ongenaakbaar ogende Fischer en de heftig gesticulerende Kreizberg met het allert reagerende orkest ontspon. De viool van Fischer klonk warm en verzorgd, maar haar toon zong niet genoeg dóór, zodat de rode draad in Bruchs Vioolconcert af en toe zoek raakte en het geheel een fragmentarische indruk maakte. Maar tijdens haar sublieme toegift van de Fuga in d-klein uit de 6 Sonatas en Partitas van Bach, die Fischer onlangs opnam voor PentaTone classics, kreeg haar bedachtzame spel plots toch nog vleugels en overtrof de violiste zichzelf én haar cd.

Batiashvili bezorgde haar publiek kippenvel met haar felle en intense interpretaties van sonates van Mozart, Brahms, en Prokofjev. Een feilloze viooltechniek, een sprankelende toon, een geanimeerde dialoog met de piano, een doordachte spanningsopbouw en dynamiek, voor Batiashvilizijn zulke zaken geen doel maar louter middel om tot de essentie van de muziek door te dringen. Batiashvili's waarachtige muzikaliteit is van een goddelijke orde. Ze musiceert spontaan en direct, dramatisch en soms woest, teder en sensueel, ingetogen en uitbundig, ijl en fel, stijlvol en genuanceerd, en alles vloeit in elkaar over in explosies van klank en kleur. Haar spel is verrassend en ontroerend, en haar muzikaliteit `omarmt' moeiteloos het unieke karakter van de componist die ze vertolkt. Batiashvili is een grote muzikale persoonlijkheid, net als trouwens haar voortreffelijke pianiste, de Russische Milana Chernyavska, waarmee ze adembenemende dialogen voerde.

Concert: Nederlands Philharmonisch Orkest o.l.v. Yakov Kreizberg, m.m.v. Julia Fischer. Gehoord: 7/5 Concertgebouw Amsterdam. Herh.: 9/5, 10/5 aldaar. Concert: Lisa Batiashvili, Milana Chernyavska. Gehoord: 8/5 Concertgebouw Amsterdam.