Mariza tussen volks en verheven

PSV - Mariza: 1-1. Want terwijl de Eindhovense voetbalclub na het al behaalde kampioenschap er in het Philips Stadion voor de vorm nog even vier inschoot, speelde de Portugese zangeres Mariza gisteren een gemakkelijke thuiswedstrijd in het Muziekcentrum Frits Philips.

Toen Mariza drie jaar geleden in dezelfde zaal aan haar eerste Nederlandse tournee begon, had ze nog een publiek te winnen. Nu was dat bij voorbaat op haar hand.

Nog nooit kwamen de culturen van meneer Philips zo dicht bij elkaar, want wie Mariza gisteren wilde horen, kon niet heen om het clublied van de voetbalclub, dat op het plein voor de deur uit duizenden kelen kwam. Weliswaar niet spatgelijk, maar volkse, door bier gesmeerde heterofonie heeft ook wel iets voor tien minuten.

De strijd tussen hoge en lage cultuur ging binnen het Muziekcentrum trouwens door. Ten eerste door Mariza's dubbelzinnige verwijzingen naar feestgedruis buiten. Eerst was het `proosten op de overwinning', daarna stelde ze wel erg gemakkelijk vast dat `het goede publiek natuurlijk in de zaal zat'.

Minder bewust misschien, maar zeker zo sterk, komt de kwestie volks versus verheven aan de orde in het repertoire van de zangeres. Na liedjes op teksten van erkende poëten als bijvoorbeeld Fernando Pessoa, volgt huppekee, hallekiedee een gezellig deuntje waarin Mariza het publiek voordoet hoe het mee moet klappen. Ook een liedje als Transparente, de titelsong van haar nieuwe cd, maakt niet duidelijk waar de zangeres naar toe wil.

De twijfel die blijkt uit Transparente, in Brazilië geproduceerd door Jacques Morelenbaum. wordt weerspiegeld door de band op het podium.

Het standaard-trio van elke fado-zangeres: Portugese luit, gitaar en basgitaar, is naar twee kanten uitgebreid. Rechts zit een percussionist die heel volks op een trommel slaat en links een trio strijkers dat Mariza hogerop hoopt te helpen.

De arrangementen zijn niet allemaal sterk. Maar in Medo voegen de strijkers extra drama toe en in het tokkelvrije Desejos Väos klinken ze zo fraai vervreemdend dat de schitterende stem van Mariza er volkomen tijd- en plaatsloos van wordt.

Als Mariza er na een dik uur doorheen is, vat ze haar dilemma nog eens samen in een serie toegiften van een half uur. Een dapper stukje zonder microfoon, een eindeloze oefening in community-singing, `ik ga u nu een liedje leren in het Portugees', en een weergaloos dramatische versie van haar ook op single verschenen Ó Gente da minha Terra.

De met een formidabele stem gezegende Mariza, die in 2001 nog voor honderd mensen in de Amsterdamse Melkweg stond en nu over de hele wereld duizenden trekt, moet zelf maar uitzoeken wat het verschil is tussen meer en minder. Vanavond en donderdag in het Amsterdamse Carré heeft ze in ieder geval geen voetbal-clublied om zich aan te spiegelen.

Concert: Mariza en uitgebreid trio. Gehoord: 8/5 Muziekcentrum Frits Philips, Eindhoven. Herhalingen: 9/5 en 12/9 Koninklijk Theater Carré, Amsterdam; 11/5 Ancienne Belgique, Brussel.