La bohème: dichter doodt Mimi

Een complete catalogus van hedendaagse regieconcepten biedt Opera Zuid in de nieuwe productie van Puccini's La bohème in de enscènering van de Italiaanse regisseur Franco Ripo de Meana. Tal van spontane ideeën en impulsieve gedachten laten hun sporen achter. De Scènes de la vie de bohème van Henri Murger uit de jaren 1830 worden verplaatst naar diverse tijdperken in de vorige eeuw. De schrijver en dichter Rodolfo zit achter een oud model schrijfmachine, maar uit zich ook via een overhead-projector. `Vuur', projecteert hij op de wand, als het koud is. `Meer vuur', als het nog steeds koud is.

Tom Haenen is aanvankelijk zo alom aanwezig in zoveel dubbelrollen (huisbaas, Alcindoro, douaniers van verschillende rang), dat hij wel de Mefisto in een Parijse Faust lijkt. Hij zoekt de personages met een lantaarn, als een regisseur iedereen zijn plaats wijzend. Er zijn verwijzingen naar andere kunsten: de schilder Marcello werkt aan een kopie van Le déjeuner sur l'herbe van Manet, een verbeelding van de vrije liefde die ook ontstaat tussen Rodolfo en het naaistertje Mimi. Ook zijn in het begin delen van het decor, zoals een deur en een stoel, extra groot uitgevoerd: de wereld van de naïviteit.

Maar erg dwingend en consequent zijn die concepten niet doorgezet. Er zijn nogal wat losse eindjes. `Mefisto' verdwijnt uiteindelijk ongemerkt. Je zou verwachten dat Rodolfo in de sneeuwscène met de projector `sneeuw' en `meer sneeuw' zou oproepen, maar dat gebeurt niet. En er zijn niet direct begrijpelijke details, zoals een koor met plastic tasjes.

Vooral pas achteraf blijkt het subtiel doorgevoerde basisidee van de enscènering: de hele zo `realistische' opera is fictie van de dichter Rodolfo. Mimi ligt in de eerste scène op de grond onder de schrijftafel van Rodolfo, tussen de proppen met weggegooide poëzie en mislukt drama. Als Rodolfo's vrienden zijn vertrokken naar café Momus en hij nog even wat verder werkt, wekt hij de tuberculeuze Mimi met zijn verbeeldingskunst tot leven.

Deze Rodolfo is Henri Murger zelf. Er ontstaat tussen de dichter en zijn creatie liefde die weer teloorgaat. En aan het slot sterft Mimi, maar niet zozeer aan de tering, het is de schrijver Murger die Mimi laat sterven. Die slotscène is daardoor extra aangrijpend. Mimi sterft niet alleen eenzaam en ongemerkt, maar vooral door zijn gebrek aan liefde. Rodolfo/Murger beseft dat als geen ander, hij hoeft het niet te zien om het te weten. Uiteindelijk werpt hij nog één vertwijfelde blik op zijn personage, dan valt het doek.

Voor het overige is deze La bohème een sympathieke, sobere en sombere voorstelling, die zich vooral van de overweldigende gepassioneerde traditie onderscheidt door het intieme, terloopse en puur naturalistische karakter van de muzikale en vocale uitvoering. Onder leiding van Laurent Wagner speelt het Brabants Orkest Puccini bijna indringend als kamermuziek.

De tenor André Post portretteert Rodolfo/Murger als bevangen en beschroomd, bescheiden zingend aan het andere eind van het spectrum waar zich Pavarotti ooit bevond. Net als de weinig capricieuze Musetta (Jeni Bern) voldoet Mimi (Julie Unwin) ook al niet aan de clichés: ze kucht niet, ze wankelt nauwelijks, maar ze moet wel dood, van Rodolfo.

Voorstelling: La bohème van G. Puccini door Opera Zuid, Brabants Orkest, Zuidelijk Theaterkoor en kinderkoor Sjamaes o.l.v. Laurent Wagner. Gezien: 7/5 Stadsschouwburg Eindhoven. Decor en kostuums: Gideon Davey; regie: Franco Ripo di Meana. Tournee t/m 2/6. Inl.: www.operazuid.nl