Het beeld

,,Op de dag dat een valse zon explodeerde boven de Drieëenheid, ruilde de mens voorgoed zijn verbazing in voor verstand'', orakelde de dwerg uit Twin Peaks (Michael J. Anderson) in de proloog van het eerste deel van de HBO-serie Carnivàle, waarvan de VPRO gisteren deel twee uitzond. Scenarioschrijver van Carnivàle Daniel Knauf noemt zijn schepping zelf een kruising van Twin Peaks en The Grapes of Wrath (John Steinbecks door John Ford in 1940 verfilmde roman over de migratie in de Depressiejaren van arme boeren uit Oklahoma naar Californië), met een forse scheut Freaks (een surrealistische film van Tod Browning uit 1932 over de opstand van mismaakte circusartiesten). Ook zegt Knauf zijn strijd tussen Goed en Kwaad, tussen God en de Satan, te hebben willen situeren in de Dust Bowl van Oklahoma, 1934, omdat het de laatste periode was voordat de mensheid zich rekenschap gaf van het vermogen zichzelf compleet te kunnen vernietigen. De eerste atoomproef in de woestijn van New Mexico (16 juli 1945) luisterde naar de codenaam Trinity, maar inmiddels zijn de Amerikanen weer druk bezig hun verstand terug te ruilen.

Zolang het om mooie fictieseries gaat als Carnivàle en het onlangs eveneens door de VPRO uitgezonden Angels in America, lijkt dat voorzichtige verwisselen van surrealisme voor een oprecht geloof in wonderen en de komst van een nieuwe messias opmerkelijk, maar ook nogal onschuldig. Je zou het kunnen vergelijken met de herleefde belangstelling in Europa voor de schoonheid van rituelen bij koninklijke en pauselijke begrafenissen. Dat Amerikanen weten hoe je optimaal effect sorteert met massale rituelen zagen we gisteren nog gedemonstreerd op de erebegraafplaats van Margraten. Pas toen president Bush alweer in Airforce One had plaatsgenomen, werd de zee van strak in het gelid staande witte kruisen overspoeld door loslopende Nederlanders met oranje petjes en plastic zakken: niet echt de stem van de rede, mogen we hopen.

In het bronsgroen eikenhout weerklinkt allengs luider de lokroep van het grote verbazen. In Netwerk (KRO) zagen we in het voorprogramma van de KRO-reïncarnatieshow Wie was ik? hoe de burgemeester van Margraten acte de présence gaf bij het zegenen door de dorpspastoor van de mei-den, die gekapt werd om de jonge vrijgezellen van Mheer langs metafysische weg aan een bruid te helpen. En de uit Maastricht afkomstige onderwijsminister Maria van der Hoeven (CDA), zo onthulde Buitenhof-columnist Ronald Plasterk, wil blijkens haar weblog meer aandacht voor de theorie van het intelligent design, zeg maar het anti-darwinistische creationisme, in het Nederlandse onderwijs.

Ik houd van Amerika, van Steinbeck, David Lynch en van een citaat uit een schilderij van Edward Hopper in Carnivàle. Ik houd nog meer van Europa en van de met het Europees verstand verwante stadscultuur aan de Amerikaanse oost- en westkust. Daarom ga ik voor de zekerheid toch maar voor die Europese grondwet stemmen, voor Darwin, SchRÖder en Chirac, en tegen oranje petjes en het geloof in verlossers en wonderen.