Hamas is compromisloos en wint daarom

De moslimfundamentalistische Palestijnse organisatie Hamas is de grote winnaar in gemeente- raadsverkiezingen in de Gazastrook en de bezette Westelijke Jordaanoever.

In geen enkel opzicht lijken Isa Ali Mashar in Rafah en Mushir al-Masri in Beit Lahiya in de Palestijnse Gazastrook op het beeld dat de wereld heeft van de zwaar bewapende, gemaskerde Hamasstrijder, de God-is-Groot scanderende terrorist. De Hamaspoliticus draagt pak en das, heeft de baard getrimd, is goed opgeleid, formuleert bedachtzaam en heeft de weg naar electoraal succes ingeslagen.

,,Wij staan dicht bij de mensen die het meest te lijden hebben van de bezetting en van de corruptie van de Palestijnse Autoriteit. We steunen hen financieel en zij weten heel goed dat wij zullen doen wat wij beloven én zij respecteren ons verzet tegen de Israëlische bezetting. Daarom winnen wij'', zegt Mashar, die aan het hoofd van de Hamaslijst in Rafah, een broeierig stadje op de grens met Egypte, de recente gemeenteraadsverkiezingen heeft gewonnen.

Elf van de 15 gemeenteraadszetels zullen door Hamas worden ingenomen en dat geeft de islamitische politieke en militante beweging het recht om de burgemeester te kiezen. Dat wordt de 50-jarige, in Kairo opgeleide civiel ingenieur Ali Mashar. Hij zal zijn baan bij de VN-organisatie voor de hulp aan Palestijnse vluchtelingen moeten opzeggen. De lijst van Hamaskandidaten wordt verder gevormd door een boekhouder, twee onderwijzers, de directrice van een elektriciteitsbedrijf en een zeer populaire hoofdverpleger uit de plaatselijke kliniek.

In zeker 30 van de 84 Palestijnse gemeenten in de Gazastrook en de bezette Westelijke Jordaanoever zullen lijsttrekkers van Hamas burgemeester worden, omdat de beweging die in Israël, Europa en de Verenigde Staten beschouwd wordt als een terroristische organisatie daar de gemeenteraadsverkiezingen heeft gewonnen. Hoewel het seculiere Fatah van president Abbas in 54 gemeenten heeft gewonnen, is de opmars van Hamas een enorme tegenvaller voor de grootste Palestijnse politieke partij. Zeker aan de vooravond van verkiezingen voor het Palestijnse parlement in juli. De onvrede werd her en der met gewelddadige protesten en vechtpartijen tot uiting gebracht.

Fatah won weliswaar in een groot aantal kleine gemeenten met een totale bevolking van 230.000 mensen, maar het moslimfundamentalistische Hamas won in een (kleiner aantal) grote steden en vluchtelingenkampen met een totaal van 600.000 inwoners. In de Gazastrook werd Fatah overal verslagen, terwijl, zoals in Rafah, enkele grote familieclans het ordewoord hadden gegeven om op Fatah te stemmen.

Dat was geen verrassing voor wie vlak voor de verkiezingsdag rondreed door het met groene vlaggen versierde Rafah, een jungle van beton, stof en spanning met uitzicht op Israëlische nederzettingen en wachttorens. Het groen van Hamas, het geel van Fatah en het grimmige zwart van Islamitische Jihad staken af bij het grijs van de bouwvallige, met kogel- en granaatgaten gedecoreerde huizen. Met grote bijeenkomsten – mannen en vrouwen gescheiden – en onafgebroken huis-aan-huisbezoek voerde Hamas een campagne waar Islamitische Jihad en Fatah geen antwoord op hebben.

Bij gemeenteraadsverkiezingen spelen ook strikt lokale kwesties en dat was hier ook het geval. Het feit dat een lid van een van de grote Fatah-families een `collaborateur', een informant van de Israëliërs, bleek te zijn, werkte in het nadeel van Fatah. En waar was Fatah nadat in de vluchtelingenkampen Brasil, Canada en Tel Sultan het Israëlische leger, op zoek naar wapensmokkeltunnels, vele honderden huizen had vernietigd? ,,Wij hebben die mensen aan onderdak en eten geholpen,'' zegt Ali Mashar. Hij vertelt dat Hamas geen gebrek aan geld heeft door de financiële steun uit de moslimwereld. ,,Daar hoeft niemand zich zorgen over te maken. Wij hebben diepe zakken'', zei hij met een lachje tijdens een gesprek op zijn kantoor aan de hoofdstraat van Rafah.

Ook de aanhoudende campagne van Hamas tegen de corruptie van Fatahburgemeesters, ministers van de Palestijnse Autoriteit en zakenlieden vertaalde zich in electoraal succes. ,,Wij kunnen de enorme werkloosheid niet oplossen, maar we kunnen wel iets doen aan het wanbeheer'', dacht Mushir al-Mashri in Beit Lahiya, een 68.000 inwoners tellend stadje bij Gazastad. Al-Mashri (28), een knappe man met koude ogen die islamitisch recht heeft gestudeerd, is kandidaat voor de gemeenteraad en behoort tot de top van Hamas in de Gazastrook, Hamasland bij uitstek. Hij is ook de woordvoerder van de kinderarts Al-Zahar, de opvolger van de geliquideerde Rantissi.

Al-Mashri, die de verkiezingen in Beit Lahiya met gemak won, praatte over financiële hervormingen, transparante boekhoudingen van gemeenten en andere hervormingsvoorstellen. Net als de nieuwe burgemeester van Rafah verwacht Al-Mashri dat de wereld ,,deze en komende verkiezingsuitslagen zal respecteren''. In een winkeltje dat is omgebouwd tot campagnekwartier probeerde hij het straatrumoer te overstemmen. Hij formuleerde omstandig en gewichtig. ,,Wij implementeren democratie onder zeer moeilijke omstandigheden. Wat is democratie als dat niet wordt gerespecteerd, wat is democratie als niet ook onze nationale rechten en eisen worden gerespecteerd?'' Hij en Ali Mashar gaan ervan uit dat de Europese Unie en andere donorlanden gewoon door gaan met de hulpverlening. ,,Europa is bezig ons van de lijst van terroristische organisaties te schrappen'', meent hij te weten.

De vraag of Hamas bereid is de wapens neer te leggen en de gewapende intifadah te staken, beantwoordde hij met een verontwaardigd nee. Hij verwoordde de bekende Palestijnse eisen, die voor Al-Mashri niets aan actualiteit hebben ingeboet en waar geen compromissen over te sluiten zijn. Maar Hamas steunt vooralsnog wel de Palestijnse overeenkomst om geen aanslagen te plegen en voert onderhandelingen met president Abbas in diens functie als leider van de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie (PLO). De PLO erkent Israël en Hamas doet dat niet.

De aanstaande burgemeester van Rafah, Ali Mashar, is medeoprichter van Hamas. ,,Wij willen lid worden van de PLO om de fouten van de PLO in het verleden te herstellen,'' zei hij. Het is mogelijk dat het snel groeiende Hamas onder druk van de Palestijnse bevolking en president Abbas inschikkelijker wordt. Maar Ali Mashar en zeker Al-Mashri, de nieuwe generatie, zijn geen democratische, tot compromissen bereide leiders. Daarom worden zij door de militanten gerespecteerd.