Gemeenten investeren niet in langdurig werklozen

De nieuwe Wet werk en bijstand (WWB) weerhoudt gemeenten ervan geld te investeren in langdurig werklozen. Gemeenten hebben zich in het eerste jaar van de wet vooral gericht op beperking van het aantal nieuwe bijstandsgerechtigden. Dat blijkt uit een enquète die Divosa, de koepelorganisatie van directeuren van sociale diensten, onder haar leden heeft gehouden.

De uitslag van deze WWB-monitor zou vanmiddag aan staatssecretaris Van Hoof (Sociale Zaken, VVD), worden aangeboden. De nieuwe bijstandswet, die gemeenten volledig financieel verantwoordelijk heeft gemaakt voor de bijstand, is per 2004 ingegaan.

Uit de enquète blijkt dat de gemeenten vooral energie staken in jongeren en andere `kansrijken' die nog maar kort werkloos waren. Daarnaast controleerden sociale diensten strenger of aanvragers recht hadden op een uitkering. ,,In die zin is de WWB een succes'', schrijft Divosa.

De toename van het aantal mensen in de bijstand viel lager uit dan verwacht. Eind vorig jaar hadden 327.000 mensen een bijstandsuitkering. Van de gemeenten hield 53 procent geld over op het `inkomensdeel' van het bijstandsbudget, waaruit de uitkeringen worden betaald. Iets minder dan de helft (46 procent) kwam geld tekort. Het kabinet zal het budget dat de gemeenten krijgen (voorlopig 4,9 miljard euro voor uitkeringen en1,6 miljard voor reïntegratie) in september waarschijnlijk verlagen.

Divosa signaleert een keerzijde van de WWB. De financieringssystematiek leidt ertoe dat gemeenten weinig geld investeren in het activeren van mensen die langdurig werkloos zijn. Meer dan driekwart van de gemeenten heeft een overschot op het `werkdeel' van het bijstandsbudget, waaruit zij reïntegratietrajecten moeten betalen. Overigens mogen zij driekwart van dit budget doorschuiven naar het volgende jaar.

Tweederde van de gemeenten erkent niet over een langetermijnstrategie voor de uitvoering van de WWB te beschikken. Zij kijken hoogstens één of twee jaar vooruit. Divosa vermoedt dat dit te maken heeft met de eenjarige budgetten die het rijk de gemeenten toekent. Gemeenten weten daardoor niet hoe het hoog het WWB-budget in volgende jaren is. De vereniging roept het kabinet op ,,meerjarige garanties te bieden over de budgetten die gemeenten kunnen verwachten''.

De sociale diensten verwachten dat meer dan de helft van de langdurig werklozen geen betaald werk meer kan doen. Een jaar geleden gingen de gemeenten er nog van uit dat dit 80 procent zou zijn.