De Tweede Kamer debatteert graag op hoog niveau... ...maar compenseert soms over... ...en intellectuelen schrijven een boek

Heden in vak K: Bert en Ernie, de poppen uit de kinderserie Sesamstraat. Bert is de wat conservatieve van de twee, terwijl Ernie de progressieve kant van het duo is. Althans, zo wilde Kamerlid Boris van der Ham (D66) zijn collega-Kamerleden enkele weken geleden doen geloven.

Het voorval deed zich voor in een debat over softdrugs met de ministers `Bert' Donner (Justitie, CDA) en `Ernie' Pechtold (Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties, D66) in `vak K', de plek in de Kamer waar het kabinet altijd zit.

Tijdens het debat werd duidelijk dat de culturele bagage van een gemiddeld Kamerlid eerder te kenschetsen is als `low culture' dan als `high culture'. Eerder in het debat had Kamerlid Sybrand van Haersma Buma (CDA) al blijk gegeven van een voorliefde voor laagdrempelige cultuur: ,,Wij moeten ons softdrugsbeleid beter afstemmen op het beleid van de 24 andere Europese lidstaten. Het is als met het dorpje van Asterix en Obelix: één dorpje hield moedig stand. Dat is in dit geval Nederland, maar met minder succes.''

Femke Halsema van GroenLinks toonde zich direct een Asterix-kenner: ,,Dan hebt u Asterix en Obelix nooit uitgelezen'', hield zij Van Haersma Buma voor, ,,want dat dorp won in elke aflevering weer.'' Waarop, later in het debat, Pechtold de hoop uitsprak niet te eindigen als de bard in het stripverhaal, die aan het eind van elke aflevering gekneveld in de boom eindigt. Omdat D66'er Van de Ham geen Asterix en Obelix-kenner was, haalde hij zíjn favoriete `strip-figuren' erbij: Bert en Ernie. Welkom in de Tweede Kamer, kortom.

GroenLinks heeft wat `low culture' betreft een naam hoog te houden. Vorig jaar mengden de Kamerleden met enige regelmaat de `deskundige' meningen van Dr. Phil in de Kamerdebatten. TV-personality Dr. Phil begon bij de Oprah Winfrey-show en is inmiddels uitgegroeid tot de huispsycholoog van menig bankhangende huisvrow. Zijn `huis-, tuin- en keukenwijsheden', dagelijks te zien op Yorin, zijn onderwerp van `discussie' binnen de GroenLinks-fractie (,,Ik neem dr. Phil bloedserieus'', zei Halsema bijvoorbeeld in het debat over de ruzie tussen minister Van der Hoeven en haar staatssecretaris Nijs).

En wie herinnert zich niet de kwalificatie die `über-intellectueel' Frits Bolkestein uit zijn mouw schudde om het gedrag van toenmalig minister van Sociale Zaken Ad Melkert (PvdA) in 1997 te kenschetsen: Rupsje Nooitgenoeg. Altijd maar meer, meer, meer! Uiteindelijk eigende Melkert zich de bijnaam toe en kwam hij in een debat met de Kamer zelf met het bewuste boek aanzetten, om te laten zien dat het rupsje op de laatste pagina van het boek in een prachtige vlinder verandert. Een nationaal parlement dat met kinderboeken in de weer is - als dat geen Jip- en Janneke-taal meer is, om met voormalig VVD-partijvoorzitter Bas Eenhoorn te spreken.

Of het uit onvrede met Eenhoorn is, is niet vast te stellen, maar zeker is dat juist vanuit liberale hoek de laatste tijd weer wat meer aandacht lijkt te zijn voor de `high-culture'. Vooral sinds VVD-fractievoorzitter Jozias van Aartsen twee jaar terug de oud-medewerker van Bolkestein (de politiek filosoof Luuk van Middelaar) naar Den Haag haalde, doorspekt Van Aartsen zijn speeches met liberale denkers en filosofen als Plato, Montesquieu of Tocqueville. Wie, zoals menig parlementair journalist, met enige regelmaat de voordrachten van Van Aartsen hoort, herkent de voorbeelden die op de leden een grote indruk moeten maken. Alexis de Tocqueville mocht via Van Aartsen al een paar keer uitleggen wat de zegeningen van het liberalisme zijn. Dit alles aan de hand van de omgewaaide boom die over de weg ligt. Socialisten, zo houdt De Tocqueville ons voor, bellen de overheid om die boom weg te halen en moeten daar vervolgens weken op wachten. En liberalen ruimen de boom zelf binnen een dag op.

De liberalen willen, zo lijkt het, graag laten zien dat zij niet van de straat zijn. Toen VVD-leider Gerrit Zalm kortstondig fractievoorzitter was (tijdens Balkenende I) zette hij tijdens de algemene politieke beschouwingen in september 2002 een doorwrocht liberaal verhaal neer. Zalm haalde onder meer David Hume aan ,,een van de eerste liberale denkers die er al in de achttiende eeuw op wees dat de mens een aangeboren sociale neiging heeft''. En verderop kwam Zalm ook nog op Montesquieu en Tocqueville. ,,Zij hebben erop gewezen dat het belangrijk is dat er een buffer is tussen de overheid en de individuele mens.'' Zalm oogste lof voor zijn ontdekkingsreis, zowel in eigen kring als uit `onverdachte' hoek: SP-leider Jan Marijnissen en toenmalig CNV-voorzitter Doekle Terpstra. Aan iedereen die het weten wilde, zei Zalm zijn vakantie nuttig besteed te hebben met het lezen van liberale standaardwerken.

Boeken lezen is al heel wat in het parlementair bedrijf, maar wie echt ontzag wil inboezemen, moet een boek schrijven. Koploper daarin was Frits Bolkestein, die een hele reeks titels op zijn naam heeft staan, variërend van Haags duet over de campagne van 1998 tot Moslim in de polder. En Bolkestein is blijven schrijven toen hij de Haagse politiek verruilde voor de Europese: enkele jaren geleden kwam het boek De grenzen van Europa uit, dat hij samen met zijn medewerker Derk-Jan Eppink schreef. Maar ook `gewone' Kamerleden schrijven weleens, zoals Boris Dittrich van D66, die een boek schreef over zijn `blauwe stoel in Paars' of Marjet van Zuylen (PvdA) die in haar boek Retour Nijmegen-Den Haag de vele bezoekjes aan lokale snackbars beschreef.

Dat ook het politieke schrijverschap aan inflatie onderhevig is, bleek in de nadagen van de Fortuyn-revolte. Waar `Pim' nog hele volksstammen aan zich wist te binden met boeken als De puinhopen van acht jaar paars of Babyboomers, kwam de klad erin toen zijn volgelingen in de pen klommen. Eerst klapte voormalig minister van Gezondheidszorg Eduard Bomhoff uit de school met zijn boek Blinde Ambitie, waarin hij de geheimen van de Tréveszaal aan de lezer toevertrouwde en veel schreef over de ruzies binnen de LPF die uiteindelijk tot de val van het eerste kabinet-Balkenende leidden.

Daarna fronsten velen de wenkbrauwen toen voormalig minister van Integratie Hilbrand Nawijn (LPF) ook met een boek kwam met de klinkende titel: De visie van Hilbrand Nawijn. En het onafhankelijke Kamerlid Geert Wilders publiceerde enkele weken geleden nog zijn variant op Pims puinhopen: Kies voor vrijheid, een eerlijk antwoord. `Inclusief onafhankelijkheidsverklaring' staat op elk exemplaar gestickerd.

De Tweede Kamer is deze week nog met reces. Kabinet en politieke partijen voeren deze week wel campagne voor het referendum over de Europese Grondwet.