Politie op zoek naar onzichtbare hoeren (Gerectificeerd)

Maak prostitutie legaal en daarmee controleerbaar, was de gedachte vijf jaar geleden. Inmiddels is een steeds groter deel van de branche in duisternis gehuld.

Hoogzwangere prostituees vind je op de Ruysdaelkade in Amsterdam. Wie liever Nigeriaanse meisjes heeft, illegaal en heel jong, gaat naar Amsterdam Zuidoost. Ze kunnen ook een paar dagen uitgeleend worden, als ze daarna maar worden teruggebracht. Via internetsites (hookers.nl, onderdwang.nl) geven mannen elkaar tips over welke prostituee het zc (zonder condoom) doet, hoe je het best een vrouw verkracht en wie er achter welk 06-nummer schuilgaat.

De vereniging exploitanten van relaxbedrijven zegt het zelf: sinds de opheffing van het bordeelverbod in oktober 2000 is de helft van de prostituees vertrokken uit hun seksclubs. ,,Ze zijn niet verdwenen, maar ze zijn onzichtbaar geworden.'' `Weglekeffecten' noemt het Haagse onderzoeksbureau Eysink Smeets en Etman het. Het bureau deed onderzoek naar de prostitutie in Amsterdam. Vrouwen verdwijnen uit de legale prostitutie en wijken uit naar de escortsector. Ze bieden zich aan via internet of met een mobiel nummer in een landelijke krant en ontvangen de klant thuis, in een hotel of een auto langs de weg. Onzichtbaar, oncontroleerbaar.

In 2000 werd het bordeelverbod in de wet vervangen door een nieuw artikel (250) waarin bepaalde vormen van exploitatie van prostitutie strafbaar werden gesteld. Minister Korthals (Justitie) legde toen duidelijk uit wat de bedoeling was: ,,We hebben ervoor gekozen om exploitatie van vrijwillige prostitutie te legaliseren.'' Seksbedrijven zijn sindsdien gewone bedrijven met werknemers. Iedereen moet een vergunning hebben en belasting betalen. De consequentie daarvan, zei Korthals toen, is dat de illegale prostitutie zal worden vervolgd. ,,Wel uitbating, maar geen uitbuiting.''

Maar optreden tegen illegale prostitutie, dát gebeurt niet, zeggen twee fractieleden van de PvdA in Amsterdam. Zij bieden het gemeentebestuur volgende week een notitie aan, waarin ze een overzicht geven van de uitwassen na vijf jaar gelegaliseerde prostitutie. Er wordt gecontroleerd wat controleerbaar is, zeggen Amma Assante en Karina Schaapman. En dat zijn de gelegaliseerde bedrijven. Alles wat verboden is, betaalde seks met minderjarigen of illegalen, belastingontduiking, geweld en dwang (prostitutie mag alleen als het vrijwillig gebeurt) en mensensmokkel is verschoven naar de almaar groeiende escortservices. ,,De verwachting van de wetgever dat de prostitutiebranche een gezonde en gereglementeerde branche zou worden, is tot op heden niet waargemaakt.''

In heel Nederland zijn er rond de 20.000 prostituees, schatte het onderzoeksbureau van het ministerie van Justitie. De helft van hen werkt in Amsterdam. De gemeente schat dat 30 procent in de raamprostitutie werkt, 30 procent in besloten clubs, 10 procent op straat en 30 procent in de escort. De cijfers zijn uit 2000. De schatting is nu dat 15 tot 22 procent van alle prostituees in de escort werkt. Volgens onderzoeken van Terre des hommes en de nationaal rapporteur mensenhandel is het merendeel van de prostituees illegaal in Nederland. Het aantal minderjarigen wordt geschat op 1.500 tot 2.000. Groot probleem noemt de nationaal rapporteur de clandestiene bordelen in Amsterdam Zuidoost met Nigeriaanse kinderen. Ze zijn geronseld bij asielzoekerscentra. De gemeenten en politiekorpsen van Den Haag, Eindhoven en Amsterdam hebben twee jaar lang met een `landelijke escortpilot' die `meest onzichtbare en ongrijpbare prostitutievorm' proberen te controleren. Juist omdat de politie vermoedde dat veel van wat niet mag, dáár gebeurt.

Een escortprostituee heeft geen vergunning nodig, maar moet wel belasting betalen en het liefst ook geregistreerd staan. Meer regels, en meer te handhaven valt er niet voor de politie. En dus zocht de politie de grenzen op van wat het straf- en bestuursrecht toelaat. Vooraf werd de hoogleraren F. Michiels (Universiteit Utrecht) en L. Rogier (Erasmus Universiteit Rotterdam) om advies gevraagd. De politie stelde voor de 06-nummers waarmee geadverteerd werd te bellen, en al dan niet undercover een afspraak te maken met het escortbedrijf. In eerste instantie leek dat de hoogleraren niet aanvaardbaar. Toch werd besloten hiermee te gaan `experimenteren', staat in de eindrapportage van de escortpilot. Tweemaal in Den Haag en tweemaal in Eindhoven belden, mailden of sms'ten agenten het escortbureau en deden zich voor als klant. Ze gingen langs of bestelden een prostituee op een hotelkamer. Daarna wonnen ze zoveel mogelijk informatie in over het escortbureau.

Een andere methode, die de politie in Eindhoven introduceerde, was het `faxbombardement'. Niet-traceerbare 06-nummers kregen om de twee minuten een fax of sms-bericht. Net zolang tot de exploitant zich meldde bij de gemeente. Of het mag zal eventueel door de rechter moeten worden vastgesteld.

Burgemeester Deetman van Den Haag stuurde de eindrapportage van de pilot eind 2003 naar minister Donner (Justitie). Zoals het nu is, gaat het niet, schreef Deetman. Het kost de politie veel te veel tijd om op deze manier de escortbedrijven te controleren. Deetman zei ook dat gemeenten het probleem niet zelf kunnen oplossen. Escortbedrijven zitten in verschillende gemeenten, en soms zelfs landen. Daarom vroeg Deetman de minister om een wet – een escortwet. De minister heeft nooit gereageerd.

De Amsterdamse PvdA-fractie vraagt nu ook om `herbezinning' van het landelijke en gemeentelijke prostitutiebeleid. Maar, zeggen Assante en Schaapman, niet alleen de prostituees (aanbod) moeten worden aangepakt, ook de klanten (vraag). Want de vraag bepaalt het aanbod. Begin met een leeftijdsgrens voor prostitueebezoek. De Vereniging Nederlandse Gemeenten heeft in een modelverordening de leeftijdsgrens voor klanten op 18 jaar gesteld. De meeste gemeenten hebben die verordening overgenomen, maar Amsterdam niet. Daar is het vanaf 16 jaar toegestaan om een prostituee te bezoeken. Te jong, vinden de raadsleden.

Nu is alleen betaalde seks met minderjarigen strafbaar. Maar als het aan de Amsterdamse raadsleden ligt wordt seks met illegale, gesmokkelde of zwaar verslaafde vrouwen ook bestraft. Daarvoor krijgen ze bijval van Tweede-Kamerlid Aleid Wolfsen (PvdA). ,,Ik heb er geen enkele moeite mee om mannen aan te pakken die rondjes rijden tot de verslaafde zo ziek is dat ze het voor twee euro doet.'' Eerder diende het CDA, gesteund door de PvdA, een motie in om betaalde seks met verslaafden strafbaar te stellen. De motie werd aangenomen. Wolfsen: ,,Maar sindsdien is het stil gebleven.'' Er is een sfeer gekomen, zegt Wolfsen, dat alles in de prostitutie mag en legaal is. Dat is niet zo. Vrouwen worden vaak als vee, als slaven verhandeld.

En Wolfsen heeft ook wel een idee om de internetsites aan te pakken, waarop de vrouwen worden verhandeld, waarin wordt opgeroepen tot geweld, verkrachting, seks met minderjarigen, waarop mensen worden getipt over `de meest walgelijke dingen'. ,,Er is een oud wetsartikel, het wordt nooit meer gebruikt, maar het is geschikt om de `wegwijzers' op internet te straffen.'' Wolfsen doelt op artikel 133 uit het wetboek van strafrecht waarin het strafbaar is gesteld om in het openbaar (internet) middelen of inlichtingen te verstrekken waarmee een ander een strafbaar feit kan begaan. De maximumstraf is zes maanden gevangenis. ,,Veel te weinig,'' vindt Wolfsen. ,,Daarom wordt het waarschijnlijk nooit gebruikt.''

Rectificatie

In het artikel Politie op zoek naar onzichtbare hoeren (7 mei, pag. 3) wordt de indruk gewekt dat de internetsite hookers.nl aanzet tot verkrachting van vrouwen. Dat is onjuist. Hookers.nl is een gratis `consumentenforum' waarop mannen alleen hun ervaringen met de legale prostitutie mogen uitwisselen.