Moeders willen maar één ding. Slapen

Vrouwen komen nachtrust tekort. Oorzaak: man en kinderen. Maar: vrouwen slapen wel dieper, hoort Yaël Vinckx

Morgen is het moederdag. Krijgt moeder ontbijt op bed. Dat hoort zo. Kopje thee, verse jus, gekookt eitje en een croissantje. Vindt moeder leuk. Denken vader en de kinderen. Ze hebben het mis. Want moeder wil maar één ding. En dat is geen ontbijt-op-bed. Moeder wil zelfs helemaal niks op of rond haar bed. Moeder wil namelijk slapen.

Vrouwen, en moeders vooral, slapen minder dan mannen, blijkt uit een recent onderzoek van de Engelse Surrey University. Het onderzoek maakt deel uit van een groter, door de EU gefinancierd onderzoek naar het effect van slaaptekort op het leven van zo'n 1.500 vrouwen. Dat onderzoek duurt drie jaar.

Vrouwen, zo stellen onderzoeker Jenny Hislop en haar team in The Independent on Sunday, liggen over het algemeen wel acht uur in bed, maar komen slechts aan zes en een half uur slaap toe. Mannen `maken' vaker acht uur. Gaat het om slaaptekort, dan hebben mannen gemiddeld 1,4 slechte nachten per week, en vrouwen 2,1 slechte nachten.

En wie zijn de veroorzakers van dit slaaptekort onder vrouwen? Hun mannen en hun kinderen. Alsof die overdag al niet voor genoeg ellende zorgen.

Om te beginnen bij de mannen: die snurken. Vrouwen met een snurkende man verliezen volgens het onderzoek vijf uur slaap per week omdat hun partner een bos omzaagt in zijn slaap. Andere mannen maken lawaai als ze naar bed gaan – en maken daarbij hun vrouw die al ligt te slapen, wakker. Zo klossen ze de trap op of knippen het licht aan omdat ze nog even willen lezen. Weer andere mannen maken hun vrouw in het midden van de nacht wakker, omdat ze aandacht wensen, aldus de onderzoekers.

Waar die aandacht uit bestaat – dát laten Hislop en de haren vooralsnog in het midden.

Maken vrouwen hun partners ook wakker als ze naar bed gaan? Nauwelijks, stellen de onderzoekers, slechts 9 procent van de mannen zegt wakker te worden als hun vrouw het bed inklimt. Want vrouwen voelen zich verantwoordelijk voor de nachtrust van hun man; sommigen hebben zelfs last van een schuldgevoel als ze hun man per ongeluk toch wakker maken. De vrouw van een diskjockey bijvoorbeeld die doorgaans zaterdagnacht laat thuis kwam, ging zelfs in de winter op zondagochtend met hun baby door verlaten winkelstraten lopen opdat baby's gehuil haar man niet wakker maakte.

Toch, zo eenvoudig liggen de zaken niet, zegt de Nederlandse professor Derk-Jan Dijk, bioloog en hoofd van het Surrey Sleeping Research Centre. Uit ander slaaponderzoek blijkt namelijk ook dat vrouwen béter slapen dan mannen. ,,Ze slapen dieper'', zegt Dijk desgevraagd, ,,maar gaan toch vaker naar de huisarts om over slaapproblemen te klagen.''

Zelf herinnert hij zich dat zijn kinderen vroeger naar hem toe kwamen, ,,omdat ik nu eenmaal minder diep sliep dan mijn vrouw en dus makkelijker wakker te maken was''.

En dat vrouwen eerder wakker van hun partner worden dan omgekeerd, is logisch. Vrouwen gaan namelijk over het algemeen vroeger naar bed dan hun mannen. Verder mogen vrouwen voor hun menopauze dan minder vaak snurken dan hun man, na de menopauze gaat menig vrouw ook geluid produceren. ,,Maar daar hoor je niemand over, want dat is een taboe'', aldus professor Dijk.

Hij pleit er dan ook voor onderzoek naar slaapstoornissen te doen vanuit fysiologische, psychologische én sociologische gezichtspunten.

VIER UUR SLAAP

Natuurlijk laat de man zijn partner ook wel eens met rust. Maar dan verstoren de kinderen haar rust. Kinderen vragen om zorg en aandacht, zeker als ze klein zijn. Kersverse moeders slapen gemiddeld vier uur per nacht, blijkt uit het onderzoek van de Surrey University. Meer dan de helft van de kersverse vaders daarentegen, slaapt door het gehuil heen – tot hun vrouw wanhopig of nijdig is (of een combinatie daarvan) en hen wakker port.

,,Dan maakt het overigens niet meer uit, want dan ben ik ook wakker'', stelt een oververmoeide moeder.

Maar als die kinderen eenmaal groter zijn, dan komen moeders toch wel aan hun slaap? Nee, stellen Hislop en haar onderzoekers opnieuw. Want dan gaan tienerkinderen uit, naar feestjes, cafés en discotheken. En raadt eens wie wakker blijft tot ze weer thuiskomen?

Kinderen of niet, vrouwen piekeren in bed. Eenmaal in bed gaan ze malen, zoals het echte piekerprinsessen betaamt. Ze maken zich zorgen over alles, waaronder hun gezin en hun werk.

Mannen denken ook aan hun werk, maar noemen naast hun werkzaamheden andere redenen waardoor ze de slaap niet kunnen vatten. Zo blijven ze bijvoorbeeld te lang voor de televisie hangen, surfen tot ver na middernacht op internet, hebben last van hun maag of hebben te veel alcohol gedronken.

De effecten van dit slaaptekort zijn niet mis. 80 Procent van de ondervraagde vrouwen meent dat slaapgebrek ruzie in hun relatie veroorzaakt. ,,Ik heb al drie en een half jaar te weinig slaap. Het is zo naar om 's morgens kotsmisselijk je bed uit te moeten. Ik kan me voorstellen dat er een depressie op de loer ligt. Gelukkig ben ik positief ingesteld, maar soms wordt het mij zelfs te veel'', zegt een Nederlandse moeder, Angelique de Coo, in reactie op het Britse onderzoek.

83 Procent zegt minder te presteren op de werkvloer omdat ze niet genoeg slapen. ,,Ik heb de indruk dat er op het werk weinig begrip is voor het feit dat je met kinderen gewoon niet aan genoeg slaap toe komt. Er zijn veel collega's zonder kinderen die vroeg aankomen en alles al `af' hebben. Nou ja, moeder is de overtreffende trap van moe'', aldus Hanneke Hartkoorn, moeder en kostwinnaar.

Ter vergelijking: de helft van de ondervraagde vaders zegt niet goed te functioneren op het werk vanwege slaaptekort.

Wat moeten vrouwen doen? Ze moeten hun slaap beter beschermen, verklaarde Hislop in The Independent on Sunday. ,,Voor mannen is slapen een pauze tussen twee dagen werk, vrouwen lijken die pauze te missen.''

Misschien moet moeder vanavond vriendelijk doch beslist eisen van het ontbijt-op-bed maar een lunch-op-bed te maken.

Meer discussie: www.oudersonline.nl of reageer op leven@nrc.nl