Kop in de wind en uitwaaien

Two days after the night before blikt Guus Hiddink terug op de uitschakeling in de Champions League én op het kampioenschap dat PSV morgen in Eindhoven viert. ,,Ik zit nog steeds in een tunnel van teleurstelling.''

Vrijwel meteen na de dramatische uitschakeling in de halve finale van de Champions League tegen AC Milan kreeg PSV-coach Guus Hiddink complimenten via de telefoon, fax en computer vanuit alle delen van de wereld. ,,Van Los Angeles tot Hongkong en van Zweden tot Zuid-Amerika stroomden reacties binnen. Daardoor raakte ik een beetje verdoofd, want bij mij overheerste vooral een katterig gevoel. Het is extra zuur, omdat we er zo dichtbij waren. Ik zit nog steeds in een tunnel van teleurstelling'', zegt de 58-jarige Hiddink op trainingscomplex De Herdgang.

Twee dagen na het optreden tegen AC Milan betreedt Hiddink met zijn selectie onder applaus van het publiek het trainingsveld. Morgen viert PSV na de thuiswedstrijd tegen De Graafschap het uitgestelde kampioensfeest. Maar als Hiddink aan de Champions League denkt, komt het woord `viering' niet bij hem op. ,,Zo'n kampioensfeest hadden we twee weken geleden spontaan moeten vieren na het duel met Vitesse. Dat kon niet, vanwege de wedstrijden tegen AC Milan. Het publiek beleeft het ook anders dan wij. Al voor het einde van de wedstrijd tegen AC Milan hoorde ik overal applaus. Indrukwekkend. Hoewel het publiek besefte dat we waren uitgeschakeld, was de teleurstelling omgeslagen in waardering. Maar om die halve finale nu te gaan vieren, daarvoor is het allemaal nog te kort geleden. Verdikkie, we hadden in de finale kunnen staan. Ach, na een tijdje zal het feest morgen toch wel losbarsten.''

Hiddink beseft dat PSV onder zijn leiding een uniek seizoen heeft afgewerkt. De kans op herhaling van het succes acht hij klein. ,,Het klinkt nu misschien gek, maar als we volgend seizoen de tweede ronde van de Champions League halen, hebben we het goed gedaan. Kampioen worden, de beker winnen en de halve finale van de Champions League bereiken: dat kunnen de grootste clubs uit Europa niet eens als doel stellen. Toen we aan dit seizoen begonnen, had de buitenwereld het ook over een ombouwjaar. De toekomst was voor mij ook ongewis. Daar spraken we intern ook stilletjes over. Je vraagt je van alles af. Zoveel verschillende culturen; zal dat wel in elkaar passen? Zelfs de doelstelling om kampioen te worden stond met kleine lettertjes geschreven. Daarover heb ik met de spelersgroep nooit hardop gesproken. Dan zou je ze een kapstok geven om niet alles te hoeven doen. Dan is de druk weg. De groep pakte snel dingen op en is uitgegroeid tot een hechte selectie.''

Zo zag Hiddink hoe zijn aanvoerder Mark van Bommel opleefde na een paar mindere seizoenen. ,,Hij behoorde eerst tot een bepaald groepje spelers dat al langer bij PSV zat. Hij heeft ook geleerd dat er andere manieren zijn die tot succes kunnen leiden, dat Nederland niet het centrum van de voetbalcultuur in de wereld is. In de voorgaande jaren riep Van Bommel nog wel eens irritatie op. Dan pakte hij gele kaarten die niet nodig waren. Dat heeft hij nu totaal niet meer. Hij speelt met allure. Ik denk dat het voor een groot deel komt door deze nieuwe groep. Maar ik moet ook zijn instelling prijzen. Hoewel hij het EK was misgelopen door een blessure en in tegenstelling tot anderen een transfer zag afketsen, stond hij er vanaf dag één. Dat hij bleef, was misschien wel het beste wat PSV is overkomen. Hij is heel goed voor deze groep geweest.''

Hiddink riep Van Bommel een seizoen eerder nog stevig tot de orde, toen hij in een interview openlijk de kwaliteiten van de Zuid-Koreanen Ji-Sung Park en Young-Pyo Lee in twijfel had getrokken. ,,De buitenwereld mag van alles roepen over de Koreanen. Ik moet daar meestal om lachen. Het is typisch Nederlands om te denken dat wij weten hoe het allemaal moet'', zegt Hiddink. ,,Maar ik grijp in als de kritiek van binnenuit komt. Dan is de invloed van buiten te groot geworden. Omdat er links en rechts wat werd geroepen, ging Van Bommel ook meedoen. Het was zijn eigen mening niet. Daar hebben we intern een robbertje over gevochten. Het maakt niet uit of het over een Koreaan, een Braziliaan of een Peruaan gaat. Je mag veel van elkaar eisen. Je mag elkaar hard aanpakken. Maar kritiek bespreken we intern.''

Hiddink was dan ook verbaasd, toen de Raad van Commissarissen van PSV een jaar geleden onder leiding van Jan Timmer een persconferentie belegde waarin kritiek werd geuit op het financiële beleid van toenmalig voorzitter Harry van Raaij. De contractverlenging van Hiddink, die zowel trainer als technisch-directeur zou worden, dreigde op losse schroeven te komen. ,,Tja, een jaar geleden werden we nog afgeschoten'', zegt Hiddink met een brede glimlach op zijn gezicht. ,,Vreemd dat ze de zaken niet gewoon met ons intern bespraken. Het ging over halve waarheden. Er zat een aantal mensen gepoetst achter een podium. Als je de voetbalwereld kent, weet je dat dit een moeilijke setting is. In het voetbal gaat het dan niet om de feiten, maar om emoties. Dan wordt het een theaterstuk. Zonder dat Van Raaij en ik iets hoefden te doen, kregen we de mensen op onze hand. Ik heb er nooit meer met Timmer over gesproken, maar de Raad van Commissarissen ziet nu ook wel in dat je moet investeren om op niveau te blijven.''

De komende jaren wil Hiddink stap voor stap meer afstand nemen van het trainerschap en meer invulling geven aan zijn baan als technisch-directeur. Zo zal hij de komende weken op zoek gaan naar vervangers voor Van Bommel en Vogel. Hij hoopt dat door het Europese succes van PSV de aantrekkingskracht is toegenomen. Zo denkt Hiddink dat er nog steeds een kans bestaat dat het Braziliaanse talent Robinho volgend seizoen in Eindhoven speelt. ,,In de winter ben ik zelf met Robinho bezig geweest. Hij wilde zelf heel graag naar PSV komen. Ik heb hem geschetst hoe de club in elkaar steekt. Daarbij heb ik de hulp ingeroepen van Romário. Normaal belt die nooit terug. Maar nu had ik hem vrijwel meteen aan de lijn. Hij heeft ingepraat op Robinho. Dat geeft een sterke impuls. Het heeft tot dusver nog niet geholpen, maar Robinho is nog geen gesloten boek voor PSV.''

Het zou voor de hand liggen dat de Engelse topclub Chelsea, net als vorig seizoen bij de transfer van Alex naar PSV, een helpende hand biedt bij het vastleggen van Robinho. Hiddink benadrukt dat van een officiële samenwerking tussen Chelsea en PSV geen sprake is. ,,Ik kom wel eens bij Chelsea. En ik heb ook wel eens contact met Roman Abramovitsj, maar ik kom ook bij zoveel andere clubs. Bovendien is een samenwerking op den duur niet echt interessant, want dan ben je een opleidingsinstituut voor de echte top. Je moet als zelfstandige club spelers aantrekken. Natuurlijk is dat moeilijk. Elke grote club kan nu ook spelers bij ons weghalen. Maar daar hangt wel een prijskaartje aan. Lee, Park, Gomes en Farfán hebben ons nauwelijks iets gekost. Het is vooral zaak dat we volgend seizoen niet te ver terugvallen. We zouden moeten proberen bij de beste zestien clubs van Europa te blijven. Dan moeten we creatief zaken blijven doen.''

Het succes van PSV en AZ in Europa is volgens Hiddink te danken aan een mentaliteitsverandering. ,,Ik denk dat we in Nederland realistischer zijn geworden. We wilden ons altijd manifesteren als de Hollandse school. Dat was bijna synoniem voor naïviteit. Dat is er nu een beetje af.'' Hiddink vindt de prestaties van PSV en AZ onvergelijkbaar. ,,De Champions League is van een ander niveau dan de UEFA Cup. Ik wil de prestatie van AZ niet kleineren. Ze hebben het uitstekend gedaan. Maar CSKA en Sporting zijn van een andere categorie dan Milan of Chelsea.''

Onder leiding van Hiddink heeft PSV de afgelopen drie seizoenen een professionalisering ondergaan. Zo liet de coach op De Herdgang een nieuw spelersverblijf aanleggen dat normaal gesproken verboden terrein is voor pers en publiek. Daarmee wil Hiddink naar eigen zeggen `de binnenwereld' afschermen voor `de buitenwereld'. ,,We hadden hier een kantine uit 1950'', stelt Hiddink gezeten op een gele leren stoel in het nieuwe onderkomen. ,,Als we twee keer op een dag wilden trainen, hingen de spelers rond op houten stoelen. Het was hier allemaal iets te makkelijk. Een familiaire sfeer is mooi, maar je krijgt al snel iets van ouwe jongens krentenbrood. Bij een club als PSV moet je een topsportklimaat hebben. Daarbij moet je ook weer oppassen dat het allemaal niet te kil wordt. Ik probeer ook altijd relaxed naar buiten te treden. Ik heb er geen behoefte aan veel stampij te maken.''

Hiddink heeft in navolging van Johan Cruijff in de loop der jaren een eigen voetbaljargon ontwikkeld. Zo gebruikt hij regelmatig termen als uitgenast en gogme spelen. ,,Mensen die behept zijn met het vak weten precies wat ik daarmee bedoel'', stelt Hiddink.,,Ik weet wel dat het krom taalgebruik is. Cruijff is daar briljant in. De taal is zo dynamisch dat Cruijff er misschien wel voor zorgt dat we straks allemaal `wie' in plaats van `die' gaan zeggen. Ik gebruik soms wat Bargoens. Maar eigenlijk zou ik `boerenwoorden' moeten gebruiken. Ze zeggen dat ik een wereldboer ben. Ik mag graag dingen ontdekken. Maar ik blijf van simpele dingen houden. Na de uitschakeling ben ik even de natuur ingegaan. Kop in de wind en uitwaaien.''