Engelse brabbelcolleges aan Nederlandse universiteiten

The put will only be dumped, when the calf is drunk, vindt Maarten Huygen die als commentator reist door de samenleving.

Het nadeel van Engels is dat sommige woorden en uitdrukkingen een beetje lijken op het Nederlands. Dan denken veel opgeleide Nederlanders dat ze het wel weten als ze het niveau hebben bereikt van de eerste de beste verkoper van klompen en molentjes die zegt: `The clumps (kluiten) are antic (potsierlijk), you know.'

Zo'n souvenirman verkoopt nog zijn handeltje. Hij spreekt ook Duits, terwijl hij dat nooit op school heeft geleerd. Hoe verkopen die Hollandse undertakers (vaak gebruikte vertaling voor `ondernemer') anders al die bollen en tomaten aan Duitsland?

Maar een professor moet preciezer zijn. Dat is niet altijd het geval. Sprak zo'n brabbelaar maar geen Nederlands, dan had hij van zichzelf in de gaten hoe beroerd zijn Engels is. Ik dacht ook dat ik het zo goed wist, tot ik als student mijn eerste Engelstalige paper moest schrijven. Het is verraderlijk dat Nederlands meer op Engels lijkt dan Russisch of Grieks. Russen of Grieken moeten meer moeite doen om de structuur en de woorden van het Engels te doorgronden. Maar de meeste Nederlanders verwachten dat ze alles letterlijk kunnen vertalen. Dan krijg je de inmiddels veel geciteerde zin van de Delftse hoogleraar struktjoerel diezaain of bildings, ir. J. Berenbak, die aan buitenlandse studenten voor de maaster's degrie duidelijk wilde maken dat ze zich hadden laten overdonderen: 'You let them eat the cheese off your bread'. Door de Delftse studentenvakbond VSSD werd Berenbak bij een discussiebijeenkomst over het gebruik van Engels bekroond met de worst voor de Worst Teacher Award.

Berenbak zei in het Delftse universiteitsblad Delta dat perfect Engels niet nodig is. Als je maar internationaal kunt `communiceren'. Alleen studenten zouden zeuren over het Engels, vond hij. Maar die hebben de meeste last van docenten die menen te interacteren. Het Engels van veel studenten is ook niet best. Die hebben in het studiehuis slechts leren uplooken. Maar ja, the put will only be dumped, when the calf is drunk.

Gelukkig is de VSSD zo verstandig om er iets aan te willen doen. Bij de bekroning van Berenbak met de worst kondigde een universiteitsbestuurder een test aan voor alle docenten. Verbazingwekkend dat dit niet al is ingevoerd bij het begin van een Engelstalige master's. De studentenbond wil dat docenten ook verplicht worden om hun Engels met cursussen te verbeteren, als ze door de mand vallen. Dat wordt tijd.

Op de overlegtafel van het vakbondskantoor waar ik met de 22-jarige bestuurster Gabrielle van Leeuwen aan zit, ligt een leerboek over de fundamentals of business engineering and management en nog zoveel modieuze corporate en systems waar faculteiten en organisatiebranches een welvarend bestaan aan hebben. Ik krijg medelijden met de studenten als ik er doorheen blader. Het is een verzameling slordige collegedictaten waar zeker een derde van de woorden uit had gekund als het Engels goed was. Dan was het eenvoudiger geweest. Als je je kennis van het Engels zo simpel wil houden als Berenbak, maak je het anderen juist moeilijk.

Een typische zin luidt: When this entire procedure is thus reviewed in this way. Of Direct cooperation has been introduced and examplified by giving the example of... Zinnen van vijftig woorden op elkaar gestapeld. In het Nederlands was het nooit zo blijven staan, maar in het Engels blijven de auteurs gevoelloos alsof ze met dikke handschoenen aan werken. Zouden ze in het Nederlands the most worst case scenario hebben gezegd, zoals dat in een college werd gebruikt?

Met de uitbreiding van Europa blijft Engels steeds meer over als Europese taal. Universiteiten willen buitenlandse studenten trekken met opleidingen en colleges in het Engels. Maar omdat docenten denken dat ze zich wel redden zonder de Engelse uitdrukkingen te kennen, behelpen ze zich met letterlijke Nederlandse vertalingen als I tried to lead you around the garden. De studenten denken dan dat ze in een introducerend praatje rond de schone tuin der wetenschap zijn geleid, terwijl de docent bedoelde dat hij aan hun been had getrokken. Maar die laatste uitdrukking kende hij niet.

Nederlandse zegswijzen worden door buitenlanders niet begrepen, dus kunnen ze niet worden gebruikt. De Engelstalige uitdrukkingen zijn niet bekend en dan rest er slechts schraal jargon. Management-opleidingen blinken erin uit. Wie een taal slecht kent, rijdt alleen in de eerste versnelling. Dat is jammer voor de studenten, want ze krijgen omslachtige formuleringen voorgeschoteld. De taalverwaarlozing is zeker niet uniek voor Delft.

Eerst was Brits Engels het oriëntatiepunt voor Nederlanders, later werd dat dankzij de ondertitelde tv-series Amerikaans. Langzamerhand verliezen die talen aan gezag en ontstaat er `internationalees', de telegramstijl van mensen die de taal slecht beheersen. De Franse ex-topman van IBM, Jean Paul Nerrièrre, ziet zelfs een onafhankelijke wereldtaal ontstaan los van Amerika, het Globish, te vinden op jpn-globish.com. Die taal zou alleen voor niet-Angelsaksen zijn te begrijpen. Dat had die Fransman graag gewild, maar ik geloof er niets van. Waarom zou een Chinees een docent die uitlegt how a cow catches a hare plotseling wel kunnen volgen?

Een opleiding die trots melding maakt van English Spoken, behoort die bewering waar te maken. Dat soort opleidingen zijn er gelukkig wel. Anders kan er beter Nederlands worden gesproken.

Wandelend op de technische campus van Delft hoorde ik Nederlands in gevarieerde buitenlandse accenten. Die hebben de moeite gedaan om onze taal te leren. Colleges in slecht Engels zijn nutteloos. Een zogenoemd spearhead program kan ik niet serieus nemen. Als zo'n megaplan een letterlijke vertaling is van het Algemeen Beschaafd Bureaucratisch, kan het ook geen speerpunt zijn. Dan verdwijnt de inhoud met schutterige taal en al in het water. En om met Neelie Kroes te spreken tijdens haar bijna noodlottige hoorzitting voor eurocommissaris: `Don't throw the baby in the water.'