Breng uw wrakhout op orde

Particulieren die beleggen in effecten en andere financiële waarden beginnen serieus, gespannen en vol goede moed aan hun beursavontuur. Ze kopen af en toe aandelen en volgen die op de voet, alsof dat wat helpt. Maar gaandeweg raken ze verstrikt in de vallen van de beurs. De aandelen van het eerste uur doen het minder goed dan de deskundigen voorspelden en ten einde raad verkopen ze die met verlies. Even later schiet dat aandeel als een raket omhoog. En die gebeurtenis herhaalt zich vele malen.

Een treffend voorbeeld is het telecom- en tegenwoordig voetbalaandeel Versatel, dat eind 2002 op sterven na dood was en een paar centen kostte. Half juli vorig jaar deed het 1,22. Daarna sloeg de vlam in de pan, mede doordat John de Mol op grote schaal aandelen kocht. Half december verdubbelde de koers tot 2,47, omdat Versatel live de eredivisiewedstrijden gaat leveren via zijn telefoonlijnen en omdat De Mol het bedrijf zou overnemen, misschien. Daarna gingen beleggers twijfelen, namen hun winst of verlies en drukten de koers naar 1,50 medio vorige week. Die verkopers keken begin deze week vol spijt, mogelijk op hun vakantieadres, naar de koers die door overnamegeruchten (Belgacom) bij een dagomzet op maandag van 57 miljoen aandelen (normaal gemiddeld 4,5 miljoen stukken) naar de 2,22 euro schoot.

Wat is de moraal van dit voorbeeld? De beurs-`val' is dat teleurgestelde beleggers die op 1,50 verkochten op 2,22 toch weer hoopvol gaan kopen en misschien achter het net vissen en later met verlies op 1,50 verkopen. Ze hollen achter de feiten aan. En: in de afgelopen tien, twintig jaar waren er vele op Versatel lijkende hypes. Daardoor zitten de portefeuilles van beleggers vol resten gesneefde beurslievelingen. Wrakhout, waar ze geen weg mee weten. De moraal is óók dat je op de aandelenmarkt heel veel kunt verdienen, mits je op het bijna juiste moment koopt, risico kunt, wilt en durft te nemen, en op het bijna juiste moment verkoopt. Of je heet John de Mol en zwiept in zijn eentje de koers van een aandeel op en neemt winst.

Wat doen mensen met hun wrakhout? Ze vragen links en rechts advies. Banken zeggen bijvoorbeeld: waarom belegt u niet onze beleggingsfondsen? Dat doen mensen dan maar. Na verloop van jaren zitten ze dan met wrakhout van aandelen en een stuk of tien ooit modieuze beleggingsfondsen. Andere adviseurs raden aan om callopties op de aandelen te schrijven: `dan maak je wat extra rendement'. Of: `gooi die aandelen eruit en koop langlopende calls'. En: `je moet in het vastgoed zitten, want daar vang je de hoogste dividenden'. Tja, en natuurlijk ook: `neem gewoon obligaties, want daar kleven geen risico aan'.

Zo raak je steeds verder van huis. Je effectenbezit wordt een grote lappendeken met twintig, dertig of meer stukjes, waaronder enkele leasecontracten, beleggingsverzekeringen, koopsompolissen en pensioenverzekeringen. Daar kan niemand een patroon in herkennen. Zo ziet een andere bekende beurs-`val' eruit. In deze val loop je wanneer je niet belegt volgens een financieel plan (met doelen en risico's), maar de waan van de dag in de financiële wereld volgt, zoals velen doen, blijkens lezersreacties.

Dat is misschien niet zo erg, wanneer je zelf je portefeuille lange tijd achtereen kan beheren. Veel problemen lossen zich vanzelf een keer op. Maar wat gebeurt er wanneer je morgen geheel onverwachts overlijdt? Of zwaar overspannen raakt? Of je effectenbezit ineens moet verzilveren om je schulden af te lossen? Allemaal niet ondenkbaar en vervelend voor de nabestaanden, familieleden of andere helpers.

Vooral na een overlijden zitten de erfgenamen met de handen in het haar. Het kan zo om een half miljoen euro gaan, maar de erflater kan niets meer toelichten. Daardoor laten de erfgenamen zo'n portefeuille maandenlang rusten. Niemand wil er zijn handen aan branden en deskundige buitenstaanders haal je er niet zo graag bij, als je die al weet te vinden. Door dat niet ingrijpen (niet beheren) kan de familie tienduizenden euro's verliezen.

Tip: kijk eens naar uw bezittingen met de ogen van iemand die morgen overlijdt en zijn familie niet met zijn wrakhout wil opzadelen.