Beelden, daar draait het allemaal om

Onze correspondent vliegt dezer dagen mee in het gevolg van president Bush en houdt een dagboek bij. ,,Een aanzienlijk deel van zo'n presidentiële reis ontrolt zich buiten het gezichtsveld van de pers.''

Als de 747 zich neervlijt op het betrekkelijk lege vliegveld van Riga, de hoofdstad van Letland, illustreren auto's met knipperlichten en gebouwen uit een afgesloten tijdperk dat er groot bezoek is. En dit is nog maar het persvliegtuig. De president slaapt liever in zijn eigen bed en vertrok een halve dag later met zijn vliegend kantoor.

De mooiste stoelen in de bolle luchtreus zijn voor de vertegenwoordigers van de grote Amerikaanse televisiezenders. De schrijvende pers mag ook mee, maar beelden, dat is waar het om gaat. Het rode boekje, waar het Reisbureau van het Witte Huis van minuut tot minuut in beschrijft waar en wanneer de president iets doet, bevat vooral details over camera-opstellingen.

Een aanzienlijk deel van zo'n presidentiële reis ontrolt zich buiten het gezichtsveld van de pers. Neem morgenochtend in het spoorboekje: ,,8.15 lokale tijd, president begint deelname aan ontbijt-ontmoeting met minister-president van Nederland''. Ernaast: ,,Closed Press''. Terwijl de heren ontbijten wordt de pers naar te voren bepaalde opstelpunten op het Amerikaans ereveld Margraten vervoerd. ,,9.05 lokale tijd: president beëindigt deelname ontbijt en begeeft zich naar Wintertuin, Pachthof. 9.15: President begint deelname aan ronde tafel met jongeren''. Veel semi-openbare momenten worden alleen door de `travel pool' meegemaakt. De andere meegereisde verslaggevers moeten op het verslag en de beelden van deze collega's vertrouwen om gezaghebbend te berichten over wat zij niet zelf hebben gezien. De `pool' is een vast onderdeel van het Witte Huis-leven. Dinsdag in Tbilisi: ,,Pre-positioned Pool no. 4 arrives at Parliament and is escorted to Security Sweep and Coverage Area''. Creatief verslaggeven is niet aan de orde. Het persvliegtuig kwam gisterochtend tijdig aan om Amerikanen bij het wakker worden `op lokatie' te vertellen dat de president op reis ging. De Witte Huis-correspondent van CNN is snel uit zijn sportbroek en spierwitte gympen gestapt om in beeld als heer tot de eersten te behoren. De ABC-correspondent loopt pas later in zijn perfect-witte overhemd – kennelijk hoefde hij de beeldbuis minder lang voor te verwarmen.

De president van Letland zag haar kans in het aangezwollen verslaggevercorps in haar hoofdstad. `Op het paleis' ging zij in gesprek met binnen- en buitenlandse journalisten. De Amerikanen waren er niet bij. Voor hen is het geen verhaal dat president Vaira Vike-Freiberga maandag wel bij de parade op het Rode Plein is, terwijl haar collega's uit Litouwen en Estland weigeren `het einde van de Tweede Wereldoorlog volgens Poetin' mee te vieren.

Mevrouw Vaira, die een geslaagd leven als hoogleraar psychologie in Montreal achter de rug heeft, pleitte met beheerste passie voor haar beslissing in te gaan op Poetins uitnodiging. Het verleden is voorbij, het is tijd voor een nieuw begin. Nadat zij zich verbaal verzette tegen de `slavernij, onderwerping en repressie' in het Sovjet-verleden constateerde zij dat Letlands `tweede bevrijding', die van vijftien jaar geleden, het land `eindelijk echt vrij en democratisch' had gemaakt. Hoe ontlenen Letten inspiratie aan het nieuwe Europa met al het geharrewar over de Grondwet, vroeg ik haar. ,,De EU heeft voor de langste periode van vrede in Europa gezorgd. Wat de gebreken ook zijn, iets moet er toch aan deugen. Het is het meest democratische, meest welvarende deel van de wereld, met de beste levenskwaliteit. Voor ons is dat goed genoeg.''

De meegereisde verslaggever van Lithuanian Melodies Radio Hour, een wekelijks radioprogramma uit Detroit, legt uit dat Letland meer Russen tijdens de donkere jaren heeft zien neerstrijken dan de andere twee Baltische staten. Volgens hem vormen de Russen een meerderheid in Letland, hetgeen overigens niet klopt. Voor Amerikaanse `main stream' journalisten is het moedige verhaal van de uit Canada teruggekeerde presidente marginaal. President Bush is het verhaal, zijn contacten met leiders inbegrepen. Een heldere formule.

Het verslag van Marc Chavannes gaat morgen verder op zijn weblog: www.nrc.nl/Amerika