Vrijheid verkoop je met muziek

Ali B., Thé Lau en BEEF! vlogen gisteren langs dertien bevrijdingsfestivals. Een boodschap van vrijheid, voor jongeren in muziek verpakt.

De vliegers van de Koninklijke Luchtmacht maken er een leuke dag van. Even een rondje rond de verkeerstoren van Schiphol, dichtbij genoeg om de verkeersleiders te zien zwaaien. Een paar minuten later cirkelt de helikopter boven het Museumplein in Amsterdam. Vanaf 150 meter hoogte kun je de mensen voor het podium bijna tellen. Op dat podium zal Thé Lau, nu nog aan boord met oordopjes in tegen de herrie, zo meteen optreden. Eerst nog even in de bus onder politie-escorte van marinebasis Kattenburg naar het Museumplein.

De Nederlandstalige rocker Thé Lau (Bergen, 1952) was gisteren een van de drie `helikopteracts' op de dertien bevrijdingsfestivals door het hele land. Ze hadden de provincies verdeeld: Ali B vloog van Den Bosch via Vlissingen en Leeuwarden naar Almere, BEEF! begon in Assen en eindigde in Roermond. Thé Lau en zijn band ging van Wageningen via Rotterdam en Amsterdam naar Zwolle. Vijftien jaar geleden begon het Nationaal Comité 4 en 5 mei met de festivals, in een poging om jongeren meer te betrekken bij de viering van 5 mei. Gisteren kwamen ruim 750.000 mensen naar de muziek-met-een-boodschap.

Zelfs degenen die alleen voor de muziek kwamen, konden de boodschap niet missen. Vrijheid is niet vanzelfsprekend, het vergt onderhoud. Zo klinkt het ook in het `Lied van de Vrijheid', dat Thé Lau op verzoek van het Nationaal Comité schreef en dat de komende jaren in allerlei varianten en door verschillende artiesten gespeeld zal worden. `Vrijheid wordt bevochten / op een oorlog die nooit slaapt'.

Die zin was er het eerst, vertelt Lau, achterin de bus op weg naar Rotterdam Airport. Hij vond het een moeilijke opdracht. ,,Het moest een werkend lied zijn, een hit zoals de Amerikanen dat noemen. En het Nationaal Comité stelde eisen aan de tekst: het mocht niet te actueel zijn omdat het nog jaren mee moet, niet te moralistisch, niet teveel oorlog.'' Als voorbeelden noemden de opdrachtgevers `Imagine' van John Lennon, het van commercials en mobiele telefoons bekende `15 miljoen mensen' en `Iedereen is van de wereld en de wereld is van iedereen', een `werkend lied' van Lau zelf.

Tijdens de half uur durende optredens – steeds gelijk, Lau beschouwt ze ,,als één langgerekt lied'' – vraagt Thé Lau aandacht voor zijn eigen boodschap van 5 mei. Elke rondvliegende artiest heeft zich verbonden met een goed doel. Voor Lau is dat de campagne van Mensen in Nood voor de wederopbouw van Afghanistan. Izmaray Arsala, zoon van een Afghaanse vader, vertelt hoe slecht het land er voor staat, en vraagt om een symbolische bijdrage aan de wederopbouw door grote puzzelstukken van achteren naar voren door te geven. Ali B vroeg aandacht voor War Child, BEEF! voor Amnesty International.

Ook optredens van andere artiesten verwijzen naar thema's die voortvloeien uit het vieren van de bevrijding: vrijheid van meningsuiting, discriminatie, misstanden elders in de wereld. Er zijn debatten en informatiestands. Het Rotterdamse publiek oogt ouderwets links-geëngageerd, inclusief hanenkammen en ratjes-op-schouders. Het Amsterdamse publiek is minder uitgesproken. In Rotterdam wordt geblowd, in Amsterdam drinkt men Smirnoff Ice. Verwijzingen naar 40-45 zijn er niet.

Zo is op de bevrijdingsfestivals de discussie die nu op opiniepagina's wordt gevoerd al beslecht. Blijf 5 mei verbinden aan de Tweede Wereldoorlog, zeggen sommigen. Maak er een Dag van de Vrijheid van, bepleiten maatschappelijke organisaties in een heus Manifest, kennelijk niet bewust van het feit dat 5 mei al zo heet. Ook Willem-Alexander acht verbreding van de betekenis van 5 mei noodzakelijk, zei hij gisteren in zijn toespraak in Den Bosch.

Natuurlijk telt de boodschap, zegt oud-Songfestivaldeelneemster Michelle Courtens (23), na het optreden van Thé Lau op het Museumplein. ,,Als het voor een ander doel was, was ik niet gekomen. En als jongeren alleen voor de muziek komen, is dat helemaal niet erg, want ze krijgen vanzelf iets mee van het thema.'' Broer Jasper (26), ook muzikant: ,,Dat komt vanzelf wel, dat moet je niet forceren. Maar muziek is het beste middel om iets te bereiken. Het brengt mensen bij elkaar, het is een wereldtaal.'' Iets verderop stapt Thé Lau in de bus, op weg naar de helikopter. Zin in het vierde concert vandaag? ,,Ja, in Zwolle sluiten we het festival af, daar kunnen we wat langer spelen, lekker.''