Verlies AZ en PSV niet meer dan toeval

AZ en PSV werden in de slotminuut uitgeschakeld door Sporting en AC Milan. De theorie `typisch Nederlands' steekt direct weer de kop op.

Portugese en Italiaanse sluipschutters hebben het spontane aanvalsspel van AZ en PSV om zeep gebracht. Door een doelpunt in blessuretijd (Sporting) en een treffer in de slotminuut (AC Milan) werden de Nederlandse voetbalclubs gisteren en eergisteren uitgeschakeld in de Europa-Cuptoernooien.

Na afloop van de voetbalthrillers in Alkmaar en Eindhoven waren de vooroordelen eensluidend. AZ en PSV zijn op typisch Nederlandse wijze de finale misgelopen; zo veel beter spelen en dan toch in het zicht van de eindstreep ten onder gaan. Het Nederlandse voetbal sterft toch al zo vaak in schoonheid. Nee, dan de Zuid-Europese ploegen. Die voetballen laf en wachten op dat ene kansje in de vijandelijke verdediging. Sporting en AC Milan hebben zich gluiperig voor de eindstrijd geplaatst. De vraag is of deze vooroordelen zijn gebaseerd op feiten. Natuurlijk kregen AZ en PSV de betere kansen, zeker in de herhalingen op de televisie die vooral Nederlandse aanvalsgolven laten zien. Buitenlandse tegenaanvallen worden wegens gebrek aan zendtijd ingekort. Zo is bijna vergeten dat AC Milan vorige week in het eerste kwartier een handvol scoringskansen creëerde tegen PSV. De commentatoren van de NOS doen er graag nog een schepje bovenop. En zo worden we in de huiskamer wel vaker op het verkeerde been gezet.

AZ en PSV speelden inderdaad hartverwarmend en verdienden de overwinning, maar de momentopnamen waren niet kenmerkend voor het Nederlandse (club)voetbal. Of zijn de kwartfinaleduels van vorige maand tegen respectievelijk Villarreal en Olympique Lyon vergeten? Toen kregen de Spanjaarden en de Fransen de betere kansen en bleven AZ en PSV met moeite overeind. Bijna niemand die toen van een typisch Nederlands portie geluk gewag maakte.

Sinds de verloren WK-finale in 1974 heerst een wijdverbreid misverstand over de Nederlandse `pechcultuur' op de voetbalvelden. In zijn bekroonde boek `Wij waren de besten' ontzenuwt Auke Kok het haperende voetbalgeheugen. De West-Duitsers hadden de wedstrijd even goed met 4-1 kunnen winnen – ze kregen geen (zuivere) penalty en zagen een (buitenspel) doelpunt ten onrechte afgekeurd. Nu werd het 2-1 en waren we er volgens tv-commentator Herman Kuiphof ,,toch nog ingetuind''. Een nationaal trauma was geboren en werd versterkt na de verloren WK-finale in 1978. De bal op de paal van Rensenbrink in de slotfase kostte Nederland de wereldtitel. Argentinië was beter en kansrijker, maar dat terzijde. [Vervolg TOEVAL: pagina 16]

TOEVAL

Nederlands cl;ubvoetbal heeft zichzelf dit seizoen overtroffen

[Vervolg van pagina 1] De Duitsers staan sinds 1974 in Nederland te boek als de voetballers die altijd met mazzel winnen en in de laatste minuut scoren. Dit vooroordeel leek lange tijd te kloppen, maar de laatste tien jaar verliezen de Duitsers vaker in de slotminuut dan dat ze winnen. Zo won Manchester United de Champions League in 1999 door in blessuretijd Bayern München te verslaan: van 0-1 naar 2-1. Terwijl het toch zo typisch Engels was door pech uitgeschakeld te worden. De Britten verliezen ook vaker na penalty's dan de Nederlanders, leren de statistieken.

De voorzichtige conclusie luidt dat sommige vooroordelen kloppen, zoals het degelijke en geduldige spel van Zuid-Europese voetballers. Zij schieten de bal zo nodig de tribune in, terwijl de Nederlanders graag netjes willen uitverdedigen, met alle risico's vandien. Elftallen uit Spanje, Italië en Portugal leggen ook meer de nadruk op de verdediging, maar dat ze laf countervoetbal spelen is een Nederlands verzinsel. AC Milan wilde wel, maar kon niet aanvallen tegen PSV. En Sporting maakte er tegen AZ een open duel van. Om over de technische superioriteit maar te zwijgen. Met name de Portugezen hebben de bal aan een touwtje.

Het Nederlandse clubvoetbal heeft zichzelf dit seizoen overtroffen, zoals het verjongde Oranje ook boven verwachting presteert. Hetzelfde Nederlands elftal dat vorig najaar in een WK-kwalficatiewedstrijd heel fortuinlijk met 2-0 van Tsjechië won. Bondscoach Marco van Basten zou voor het geluk geboren zijn, in tegenstelling tot zijn voorganger Dick Advocaat. Maar geluk kun je afdwingen en bovendien: hoeveel pech had Advocaat op het afgelopen EK? Oranje plaatste zich onder zijn leiding met meer geluk dan wijsheid voor de halve finales.

Dat AZ en PSV in de laatste speelminuten onderuit gingen, had ook te maken met gebrek aan ervaring en een zwak bezette reservebank. De coaches Co Adriaanse en Guus Hiddink hadden geen adequate vervangers voor hun moegestreden basisspelers. Een kwestie van geld, verklaarde de coach van PSV met een zuur gezicht.

De voetbalgeleerden hebben weer stof tot nadenken. Louter pech was het niet en een typisch Nederlands verschijnsel al helemaal niet. Of zijn we de fortuinlijke zeges in de Europa-Cupfinales van Ajax (1995) en Feyenoord (2002) al vergeten? De bal is rond en zal dat nog wel even blijven.