Persstemmen over zege van Blair

The Daily Telegraph

Het is hoe dan ook een hele prestatie voor een premier om zijn politieke partij naar een derde achtereenvolgende verkiezingsoverwinning te leiden.

Maar toen in de vroege ochtend de eerste resultaten van kiesdistricten in heel het land binnenkwamen, leek het wel zeker dat Tony Blair eerder met pensioen zal gaan dan hij gisterochtend had kunnen denken, en veel eerder dan hij dacht toen hij verklaarde dat dit zijn laatste verkiezingen zouden worden.

De naar de eerste uitslagen te oordelen sterk geslonken meerderheid van Labour zal aanzienlijke gevolgen hebben voor Tony Blair en Michael Howard, en voor de partijen die zij leiden. Er zullen daarnaast ook consequenties zijn voor de Liberal Democrats. Die partij heeft onmiskenbaar geprofiteerd van trouwe Labour-aanhangers die wegens de oorlog in Irak tactisch tegen hun partij hebben gestemd. [...]

Met drie Labour-overwinningen op rij verzekert Blair zich van een plaats in de nationale politieke geschiedenis, maar ditmaal is er een essentieel verschil met 1997 en 2001. Al is Blair nog zo'n bekwaam politicus, hij is duidelijk niet meer de electorale troef die hij tot dusverre voor zijn partij is geweest. Dat is in vele opzichten niet billijk voor Blair, en het doet in elk geval geen recht aan de sterke aantrekkingskracht die hij nog altijd uitoefent op geboren conservatieven die er waarschijnlijk niet over zouden piekeren om op een andere Labour-leider te stemmen. [...]

Blair mag dan voor de derde maal hebben gezegevierd, de tikkende tijdbom bij de buren op nr.11 heeft hij beslist niet onschadelijk gemaakt. Gordon Brown heeft zich tijdens de campagne gedragen als een toonbeeld van loyaliteit, maar hij heeft in het verleden zijn ongeduld al eens laten doorschemeren, en hij zal niet al te lang meer willen wachten op de erfenis waarop hij duidelijk recht meent te hebben. Wij hebben Blair bekritiseerd om de arrogantie waarmee hij zijn partij naar de verkiezingen van gisteren meende te kunnen leiden om vervolgens op een zelfgekozen tijdstip plaats te maken voor zijn zelfgekozen opvolger. In de komende weken zou Blair weleens de rekening gepresenteerd kunnen krijgen voor die dwaasheid.

The Guardian

[...] Irak was niet de enige reden waarom die kiezers Labour de rug toekeerden – immigratie, schoolgeld en een massa andere punten van onvrede hebben ook een grote rol gespeeld in een van de meest verdeelde verkiezingsuitslagen sinds mensenheugenis – maar het lijdt weinig twijfel dat de historici op de verkiezingen van 2005 zullen terugkijken als de verkiezingen over Irak. Het waren de verkiezingen waarbij een aanzienlijk deel van Blairs coalitie uit 1997 en 2001 zich afsplitste.

Velen vonden dat Blairs weigering om inzake Irak naar het volk te luisteren, voldoende reden was om op te stappen. Daarmee hebben zij hun voornaamste oogmerken waarschijnlijk gerealiseerd – een gewetensstem uitbrengen, de Labour-meerderheid tot menselijke proporties terugbrengen en nu, naar alle waarschijnlijkheid, Blairs vertrek uit Downing Street bespoedigen, ook al is hij dan voor een ongekende derde maal tot premier gekozen.

[...] Labour mag wel heel nederig en dankbaar zijn dat nog zoveel kiezers de partij zijn blijven steunen. De kiezers hebben van de ene dag op de andere de koers van de Britse politiek verlegd. Dit is een harde slag geweest voor een politieke beweging die tot dusverre nooit écht zo'n nederlaag te verwerken heeft gekregen, met zetels die verspeeld zijn aan Tories, aan Liberal Democrats en, blijkens de opvallende uitslag in Blaenau Gwent, aan onafhankelijken.

De toekomst van Blair, wiens bovenmenselijke meerderheden tot meer normale politieke proporties zijn teruggebracht, zal de komende dagen en weken in het middelpunt van de politieke belangstelling staan. Toch is de toekomst van de premier per saldo waarschijnlijk minder controversieel of cruciaal dan de vraag of Labour er op tijd voor de volgende verkiezingen in zal slagen zich te hergroeperen en te herscheppen.

The Economist

[...] Met 36 procent van de stemmen is het verwachte aandeel van Labour het kleinste uit de democratische geschiedenis van Groot-Brittannië waarmee een parlementaire meerderheid zal worden verworven. [...] Weliswaar hebben de kiezers hun geloof in de premier verloren, maar ze vertrouwen de Conservatieve leider Michael Howard nog minder. Blair heeft met zoveel succes de zondagse kleren van de Conservatieven gestolen – gezond economisch beleid en hervorming van de publieke dienstverlening – dat Howard zijn toevlucht nam tot rechts populisme en probeerde de angst voor immigratie op te kloppen.

Hoewel de langdurige groei van de Britse economie al was begonnen onder de laatste Conservatieve regering, heeft de aanhoudende vooruitgang sinds de eerste overwinning van Blair in 1997 kracht bijgezet aan het argument van Labour dat die partij het beste voor de economie is.

Na de tientallen jaren van relatieve achteruitgang heeft Groot-Brittannië nu een hoger nationaal inkomen per hoofd van de bevolking dan Duitsland, Frankrijk en Italië – al heeft dit veel te maken met de stagnatie in de landen op het continent. De superieure prestaties van Groot-Brittannië zijn gedeeltelijk toe te schrijven aan Labours voortzetting van het pro-marktbeleid van Margaret Thatcher. Maar minister van Financiën Gordon Brown verdient ook lof, omdat hij in 1997 de zeggenschap over het monetair beleid aan de Bank of England heeft gegeven en omdat hij in de beginjaren van zijn ambtsperiode zowel de overheidsuitgaven als de belastingen in de hand heeft gehouden.

[...] De regering heeft de problemen doorgeschoven naar de toekomst. Door de sterke groei van de bestedingen – begonnen vlak voor de verkiezingen van 2001 – en de matige belastingopbrengsten is het overschot op de overheidsbegroting van 1,6 procent van het bbp in 2000-2001 omgeslagen in een tekort van 2,9 procent in 2004-2005. Aangezien het plan is de uitgaven aan gezondheidszorg nog tot 2008 snel te laten groeien, zal er diep in andere bestedingen moeten worden gesneden of belastingverhoging moeten komen. In beide gevallen wordt de economie getroffen, juist nu zich aan de horizon donkere wolken samenpakken.