Pakistanen nog somber over Kashmir

Het vredesproces tussen India en Pakistan is ,,onomkeerbaar'', zeiden de Indiase premier Singh en de Pakistaanse president Musharraf vorige maand in Delhi. Met name over Kashmir – historisch strijdpunt tussen de buurlanden – is de toenadering opmerkelijk: er is een reguliere buslijn geopend tussen Srinagar, de zomerhoofdstad van India's Kashmir, en Muzaffarabad, de hoofdstad van Pakistan's `Azad' (vrij) Kashmir, mogelijk mogen binnenkort ook vrachtwagens de grens over, en er komen ontmoetingspunten aan de bestandslijn.

Is de toenadering inderdaad onomkeerbaar? ,,Laten we het hopen'', zeggen Zahid Hamid en Rukhsana Zuberi, twee vooraanstaande Pakistaanse parlemtariërs die onlangs in Den Haag waren, voorzichtig. Aan Pakistan zal het niet liggen, voegen ze er aan toe. Of er duurzame vrede komt, zal van India afhangen: ,,India moet eindelijk eens concessies gaan doen''.

Zahid Hamid (van de Moslimliga) en Rukhsana Ziberi (van de oppositionele volkspartij PPP) zijn in eigen land politieke tegenstanders, maar als het om Kashmir gaat, staan ze, net als alle Pakistanen, zij aan zij. Hamid en Ziber zitten in de speciale parlementscommissie voor Kashmir, en namens de hele Pakistaanse volksvertegenwoordiging zijn ze naar Europa afgereisd om de internationale gemeenschap te smeken: ,,Alsublieft, gebruik het momentum van toenadering tussen India en Pakistan om druk uit te oefenen op India om zijn beloftes na te komRukhsanaen.''

Hamid en Zuberi zeggen dat India in de eerste plaats moet stoppen met de schendingen van mensenrechten in Kashmir, die ,,nog elke dag plaats vinden''. Daarna moet Delhi instemmen met een vorm van volksraadpleging, zoals in het verleden toegezegd. Over de toekomstige opdelingsopties van Kashmir valt te praten, zeggen de parlementariërs, maar één ding is zeker: ,,De huidige bestandslijn kan voor Pakistan nooit de definitieve grens worden in Kashmir''.

Maar omdat India geen enkele concrete concessie heeft gedaan, blijven Hamid en Zuberi voorlopig somber. En los van de grenzen in Kashmir dienen zich al andere conflicten aan: over de verdeling van water. India bouwt dammen in rivieren die naar Pakistan stromen. Pakistan heeft de Wereldbank om bemiddeling gevraagd. ,,In plaats van te zoeken naar een constructieve oplossing gaat India maar door met de aanleg''.