Nooit meer ruzie om de weg

Navigatiesystemen voor in de auto dalen snel in prijs. Ook winnen de systemen aan betrouwbaarheid en worden ze steeds slimmer. Een file op uw route? Uw digitale gids Helmut Kohl of Johan Cruijff zoekt ongevraagd uit of er een tijdwinnend alternatief is.

De weifelende vinger van de bijrijder met de gele Michelin-kaart op schoot, hij kan de eerste vakantiedag verpesten. ,,Hier naar links. O, nee, ik bedoel rechts. Of nee, we hadden de vorig afslag moeten hebben.'' Op een mooie Franse binnenweg kunnen dan opeens lelijke Nederlandse verwensingen klinken. Overdreven? Het Britse bureau Lightspeed deed een half jaar geleden onderzoek naar ruzie in de auto. Ruim duizend automobilisten in vijf Europese landen gaven aan dat files en ruziënde kinderen op de achterbank vaak tot onenigheid leiden. Maar de belangrijkste oorzaak van ruzie onderweg was volgens 40 procent van de ondervraagden toch onenigheid over kaartlezen in de auto.

Kaartleesruzies zullen snel tot het verleden behoren. Sinds president Clinton in 2000 het Amerikaanse militaire Global Positioning System openstelde voor civiele toepassingen wordt de markt overspoeld met navigatiesystemen voor in de auto. Aanvankelijk waren dat peperdure, ingebouwde apparaten. Maar sinds kort biedt vrijwel elke winkelketen draagbare apparaatjes aan vanaf zo'n 400 euro.

De markt voor navigatiesystemen is turbulent. Niet allen kelderen de prijzen, de systemen winnen aan betrouwbaarheid en de digitale wegenkaarten worden steeds helderder. Maar de belangrijkste innovaties zijn te danken aan de recente koppeling met de mobiele telefoon. Die heeft de functionaliteit van navigatiesystemen enorm vergroot. Een file op uw route? Uw digitale gids zoekt ongevraagd uit of er een tijdwinnend alternatief is. Nadert er een flitspaal? Het systeem waarschuwt u. Actuele weersinformatie, het dichtstbijzijnde tankstation, een goed Italiaans restaurant of hotel – het navigatiesysteem is een vraagbaak die op vele praktische problemen antwoord geeft.

En dat niet langer alleen voor automobilisten. Voor motorrijders is een waterdicht en schokbestendig systeem met een headset ontwikkeld. Fietsers en voetgangers kunnen het eveneens zonder wegen- of stadskaarten stellen, want voor de nieuwste generatie mobiele telefoons, de zogeheten smartphones, is navigatiesoftware beschikbaar die net zo goed functioneert als de systemen voor in de auto.

Bij deze ontwikkelingen spelen twee Nederlandse bedrijven een vooraanstaande rol. TomTom is met een marktaandeel van bijna 30 procent wereldmarktleider op navigatiegebied. Het eveneens in Amsterdam gevestigde Route 66 is met afstand de nummer één op het gebied van navigatiesoftware voor mobiele telefoons. Zowel in 2003 als in 2004 verdrievoudigden beide bedrijven hun omzet.

Volgens Peter-Frans Pauwels, chief technical officer bij TomTom (op het hoofdkantoor op het Rembrandtsplein is Engels de voertaal), is navigatie niet minder dan een `fundamentele levensbehoefte'. ,,Veel eerste gebruikers van een navigatiesysteem zijn meteen razend enthousiast. `Hoe heb ik ooit zonder kunnen doen', zeggen ze. Navigatie biedt een gevoel van zekerheid.''

In 1997 reden in Europa hooguit 100.000 auto's rond met een navigatie-apparaat.Aan het eind van dit jaar zijn dat er zo'n 8,6 miljoen. Maar omdat dat pas 4 procent van het totale Europese wagenpark betreft, is er letterlijk nog een wereld te winnen. ,,Als de markt naar 10 procent doorgroeit, hebben we met z'n allen al kopzorgen genoeg'', voorspelt verkoopmanager Harry Klein van Route 66.

De meeste automobilisten navigeren nu met een navigatieapparaat dat `af fabriek' in de auto is ingebouwd, met een draagbaar apparaatje als de TomTom Go, of met een zakcomputer met speciale software. Route 66 mikt op de nieuwste ontwikkeling, navigeren met de mobiele telefoon. Klein: ,,Bij navigeren is er een foutmarge van ongeveer 5 procent. Dat geldt zelfs voor de allerduurste apparaten. Aan ons de taak om uit te leggen dat navigeren met een mobieltje net zo goed gaat als met een peperduur inbouwsysteem.''

Aan een beetje tegenwind is Route 66 wel gewend. Telecomfabrikanten waren tot voor kort sceptisch over de kansen van navigatie met een mobieltje. Klein: ,,Tegen ons zeiden ze: `Hoe kan dat nou met zo'n klein schermpje en dat slechte geluid?' Mei vorig jaar hebben we samen met een winkelketen zelf een bundel op de markt gebracht: een Nokia-toestel met een T-Mobile-abonnement en onze navigatiesoftware. Pas toen dat een succes werd, waren de fabrikanten overtuigd en zijn ze zelf ingestapt.'' Inmiddels ontwikkelt Route 66 voor de Finse gsm-gigant Nokia alle navigatiesoftware.

Mede dankzij de navigatiesoftware gaat het hard met de smartphones. In Nederland worden dit jaar zo'n driekwart miljoen van die geavanceerde telefoons verkocht. Over twee jaar bellen naar verwachting tegen de 5 miljoen Nederlanders met een smartphone, wereldwijd zullen dat er zo'n 100 miljoen zijn. ,,Navigatie zal een vast onderdeel zijn van die toestellen'', zegt Klein. Navigeren met een zakcomputer zonder telefoon, een zogeheten PDA, is volgens de manager een aflopende zaak.

TomTom, dat de meeste omzet haalt uit de verkoop van draagbare, niet vast aan de auto verbonden systemen, bracht onlangs ook navigatiesoftware voor telefoons op de markt. Door de snelle ontwikkelingen op telecomgebied verandert de perceptie van navigatieapparatuur, voorziet Peter-Frans Pauwels van TomTom. ,,Consumenten moeten nog leren beseffen dat navigatie niet langer bij de auto hoort maar bij de bestuurder. De apparatuur brengt je van a naar b, of je nu met de auto, de fiets of lopend bent.'' Ter verduidelijking trekt Pauwels een historische parallel. ,,De eerste autotelefoons waren in de auto ingebouwd. Nu zit het toestel los in je zak.''

Op de technologiebeurs Cebit in Hannover presenteerde TomTom vorige maand een reeks nieuwe producten. De jongste generatie navigatieapparaten van het bedrijf kan via een ingebouwde bluetooth-ontvanger met een mobiele telefoon verbonden worden. Daardoor kunnen de kleine navigatiedoosjes nu rekening houden met actuele weers- en verkeersinformatie.

Pauwels verwacht de komende jaren nóg meer grote ontwikkelingen. De kwaliteit van de digitale kaarten verbetert, onder meer door de inpassing van fotomateriaal van prominente gebouwen. De cartografen werken ook hard aan het in kaart brengen van Oost-Europa en China, waar nieuwe markten ontstaan. Galileo, de Europese tegenhanger van het Amerikaanse satellietsysteem, zal als het over twee à drie jaar operationeel wordt voor méér dekking en méér precisie zorgen. En de nu nog dure breedbandverbinding zit straks bij iedereen in de binnenzak, verwacht Pauwels. ,,Dat maakt meer online-diensten via het navigatieapparaat mogelijk. Bijvoorbeeld reserveren, tv-kijken, en andere fantastische, nu nog onbekende toepassingen.''

TomTom introduceerde vorige week alvast een vrolijk nieuwtje. Elk navigatiesysteem voor in de auto biedt een keus uit tientallen verschillende stemmen en talen. Zoetgevooisde stemmen die allemaal even helder articulerend laten weten dat u over `150 meter rechts moet afslaan of dat `de bestemming is bereikt'. Voor automobilisten die toe zijn aan wat anders, die indruk willen maken of op zoek zijn naar een beetje warmte in de file, bedacht TomTom een serie minder voorspelbare alternatieven. Bijvoorbeeld stoeipoes Holly die elke instructie even smachtend uitspreekt, een plat-Engels pratende lad, en knappe imitaties van Helmut Kohl, prinses Máxima en Johan Cruijff. De voetbalcommentator blinkt ook als bijrijder uit door eigenzinnige logica. Aan het eind van een rit concludeert hij met zijn bekende Amsterdamse tongval: `Bestemming bereikt. Ofschoon, misschien moet je nog terug, dan ben je pas op de helft.'

Via www.nrc.nl zijn een aantal bijzondere stemmen van TomTom te beluisteren.