Midwolda wordt een badplaats

Aanstaande donderdag zet koningin Beatrix de kraan open om bij Midwolda een kunstmatig meer te vullen. Hieraan zal `De Blauwe Stad' verrijzen. ,,Dit is het grootste project sinds de inpolderingen.''

Een woestenij van zand en leegte strekt zich uit achter de dijk van Midwolda. Vroeger was hier akkerland, nu krioelen tot aan de horizon graafmachines en vrachtwagens, gravend en ploeterend in een oneindige zandbak. De woestenij moet een meer worden, voor de kust van Finsterwolde. De grillige contouren van eilandjes in het meer zijn al zichtbaar, met kronkelende waterwegen waar straks bootjes laveren naar aanlegsteigers.

Dit weekend wandelen bewoners van het Oldambt voor het laatst over de bodem van het meer, want aanstaande donderdag zet koningin Beatrix de kraan open. Volgend jaar ligt er dan een meer van acht vierkante kilometer, in grootte vergelijkbaar met het Sneekermeer of de Reeuwijkse Plassen. Binnenkort begint de voorinschrijving voor de 1.400 woningen die vanaf januari langs de oevers en op de eilanden worden gebouwd. Vrijwel allemaal vrijstaand, vaak met een eigen haventje: de Blauwe Stad.

Badplaats Midwolda. De rillingen lopen Engel Modderman over de rug. ,,Dit prachtige gebied komt nooit meer terug'', zegt hij. ,,In het Oldambt hoort geen meer, maar velden met vogels en reeën. Je verplaatst de Sint Pietersberg toch ook niet naar Friesland.''

Modderman, inwoner van buurdorp Oostwold en raadslid voor de Verenigde Communistische Partij in Scheemda, realiseert zich dat zijn verzet niet meer kan voorkomen dat straks de rieken achter de dieken zullen wonen. ,,Ik zie niet hoe Oost-Groningen door de Blauwe Stad een economische impuls krijgt. Arme mensen kunnen hier geen huis kopen en van de rijken moet je nog zien of ze hier willen wonen.'' Hij had de honderden miljoenen euro's die het project kost liever besteed aan sociale woningbouw, zorg en openbaar vervoer.

,,De minderbedeelden kunnen hier niks kopen'', erkent woordvoerder Marie-Lou Gregoire van de Blauwe Stad. Een kavel met ruime woning en aanlegsteiger kost zeker 300.000 euro, verwacht zij. De bewoners kunnen kiezen uit wijken met een `sfeertje-Giethoorn', een `sfeertje-Blokzijl', een ,,haven met grachtenpandjes die uit het water oprijzen'' en ,,Scandinavische sferen op wooneilanden omgeven door rietkragen''.

Daar zit precies de pijn voor veel inwoners van omliggende boerendorpen als Oostwold, Midwolda, Finsterwolde, Scheemda en Beerta. Van oudsher kent het Oldambt grote tegenstellingen, nog duidelijk zichtbaar in het landschap met afwisselend kolossale hereboerderijen en kleine arbeiderswoningen. Uit enquètes blijkt volgens Gregoire dat tweeverdieners zonder kinderen en jonge gezinnen uit het noorden op de Blauwe Stad zullen afkomen, maar ook empty nesters uit de rest van het land.

,,Die kapitaalkrachtige bewoners gaan hun boodschappen hier doen'', zegt Jan Mulder van de Belangengroep Finsterwolde. Hij ziet kansen, ook door de aanleg van wandelroutes, fietspaden, waterwegen en andere voorzieningen, waardoor het Oldambt als woongebied gaat concurreren met Drenthe, zegt hij. Wel vindt hij dat de overheid ook aan de oorspronkelijke bewoners moet denken. ,,Er moet ook geld komen voor het opknappen van slechte wijken.''

Voor bewoners die op de bodem van het toekomstige meer woonden speelt dat probleem niet. Aan de Groenelaan, op een landtong in het hart van het meer, ligt een wijkje riante bungalows voor bewoners die moesten vertrekken uit een verdwenen deel van de Niesoordlaan in Midwolda. In een carport ligt een speedboot. Nu het water nog.

,,Bewoners die moesten worden uitgekocht zijn er niet op achteruit gegaan'', zegt Henk Oostijen, hoofdopzichter van de grondwerkzaamheden voor de aanleg van het meer. ,,Ze hebben veel gekregen, maar ze zijn hun huis en land kwijtgeraakt.''

De verwachtingen van de ondernemers in het Oldambt zijn hoog gespannen, zegt Rob Heilijgers, eigenaar van de Britse countryshop en tea room Brodie in Midwolda. Zijn etablissement, al veertien jaar gevestigd in het voormalige gemeentehuis, ligt straks vlakbij het strand. ,,Er komt ook een jachthaven met vierhonderd ligplaatsen. Er zal dus meer drukte komen'', denkt hij.

Heilijgers bracht zestien ondernemers uit de streek bij elkaar in Het Blauwe Lint, onder wie kunstenares Maya Wildevuur van haar galerie in landhuis de Ennemaborg, maar ook zangeres Imca Marina, die in haar hereboerderij De Vicarie een trouwkapel en sinds vorig jaar een grand café bestiert. De aanleg van het meer was voor haar één van de redenen zich in Midwolda te vestigen. ,,Dit is het laatste stukje onontdekt Nederland'', zegt zij. ,,Je merkt nu al dat er wat gebeurt. Ook voor de bewoners van de streek. Ze hebben lang gezegd: die Blauwe Stad wordt niks. Maar ze krijgen hier een fantastisch natuurgebied in de schoot geworpen. Goed voor het zelfvertrouwen van de mensen.''

Heilijgers heeft voor toeristen de brochures en fietskaarten al klaar liggen. Bang dat de Blauwe Stad zal uitgroeien tot een pretpark is hij niet. ,,De sterke punten van het Oldambt zijn de rust en de ruimte. Dat blijft zo. Al gaat er natuurlijk wel wat veranderen. Maar je kunt met het aanbod van activiteiten sturen wat voor mensen je krijgt.''

Een feestdorp met discotheken zal Midwolda niet worden, zegt Heilijgers, die eerder met lede ogen aanzag hoe de Stille Plas bij Loosdrecht door een stroom van toeristen van zijn goede naam werd afgeholpen. De Blauwe Stad wil die kant niet op, zegt Gregoire, al zullen de haven en het strand naar verwachting veel recreanten trekken.

Hoofdopzichter Henk Oostijen laat zijn 4x4 van een zandwal glijden, de bodem van het meer op. ,,Dit is het grootste project sinds de inpolderingen'', zegt hij. ,,Van akkerland een meer maken, dat is nog nooit zo grootschalig vertoond.'' Het meer wordt overal minimaal 1.30 meter diep. ,,Dus het meer wordt bevaarbaar voor het merendeel van de plezierbootjes en -jachten.''

Mocht er ernstige wateroverlast ontstaan in Groningen, zoals in 1990, dan kan het waterpeil in het meer met een halve meter worden verhoogd, zodat de Blauwe Stad ook dienst doet als waterbergingsgebied. Rond het meer wordt in totaal 23 kilometer aan dijken aangelegd, op sommige plaatsen bijna drie meter hoog. Niet alle bewoners zijn daar blij mee omdat het meer daardoor vanuit veel plaatsen onzichtbaar blijft.

Aan de oostkant van de Blauwe Stad ligt het water dat het meer gaat vullen al klaar in een bassin: overtollig water dat normaal via het gemaal bij het gehucht Hongerige Wolf naar de Dollard wordt afgevoerd. Het water wordt eerst gezuiverd om algengroei tegen te gaan. ,,Door het gebruik van mest zitten er fosfaten in het water'', zegt Oostijen. ,,Dat halen we eruit. Anders krijg je groene soep en wordt het meer minder aantrekkelijk.''