`Drugsbeleid zaak EU-landen'

Een veiliger Europa vereist nauwere samenwerking van politie en justitie in de landen van de Europese Unie, zegt Europees Commissaris Frattini.

Europees Commissaris Franco Frattini is niet verrast door de negatieve stemming in Nederland over de Europese Grondwet. ,,Het toont aan hoe belangrijk het is om naar burgers te luisteren en rekening te houden met hun zorgen en de goede dingen op een transparante en begrijpelijke manier over te brengen'', zegt hij. De Italiaanse ex-minister van Buitenlandse Zaken bezet de post Justitie, Vrijheid en Veiligheid, waardoor hij gaat over zaken als immigratie, antiterrorisme en criminaliteitsbestrijding.

Heeft de Nederlandse regering dan onvoldoende naar de bevolking geluisterd? Dat wil Frattini niet gezegd hebben. Hij wijst liever op zijn eigen Europese Commissie ,,die zich bewust is van het belang naar burgers te luisteren en hen uitleg te geven''. Dat wil niet zeggen men op een belerende manier burgers moet toespreken. ,,Burgers zijn geen studenten'', zegt hij met een glimlach. Hij onderstreept dat z'n eigen plannen eerst als discussiedocument (`groenboek') worden gepubliceerd, waarop ieder kan reageren.

Zelf is Frattini maar al te graag bereid uitleg te geven over z'n beleid, en vooral over de voordelen van de Europese Grondwet. Deze middag ontvangt hij een tiental Nederlandse correspondenten, want Nederland is deze dagen met het naderende referendum over de Grondwet belangrijk.

Frattini heeft maar een halve vraag nodig voor een lang betoog over immigratie als ,,een van de belangrijkste onderwerpen'' om in Europa gezamenlijk aan te pakken. Zo'n aanpak zal volgens hem leiden tot minder illegale immigranten, ook in Nederland.

De Italiaanse eurocommissaris komt volgende week met een actieplan voor uitvoering van het vorig jaar onder Nederlands voorzitterschap overeengekomen `Haagse programma' voor intensievere justitiesamenwerking. Het gaat onder meer over repatriëring van illegalen, maar ook over integratie van economische migranten.

Frattini wijst ook op het belang van akkoorden met derde landen, zoals onlangs met Albanië, over terugkeer van illegalen. Verder komt er meer geld om lidstaten te helpen de buitengrenzen van de EU te beveiligen. ,,Als we een gezamenlijke Europese ruimte willen zonder interne grenzen moeten we garanderen en aan de mensen concreet laten zien dat het een veiliger ruimte zal zijn'', zegt hij.

Frattini kent de politieke gevoeligheden. Keer op keer beklemtoont hij dat Brussel níét op de stoel van lidstaten wil gaan zitten.

De EU kan op grond van het huidige Verdrag van Nice nu toch al illegale immigratie aanpakken. Waarom is de Grondwet dan nodig?

Frattini: ,,U weet allemaal dat het Verdrag van Nice niet in staat is om een echte Europese ruimte van veiligheid, vrijheid en justitie te creëren. En met het Verdrag van Nice kunnen we geen Europees integratiebeleid hebben, omdat er geen wettelijk basis is voor fondsen.''

Waarom moet Europa zich met integratiebeleid bezighouden? Dat kunnen lidstaten toch zelf?

,,Aan een kant heeft u gelijk. Maar het is ook waar dat we enkele basisprincipes voor integratie moeten hebben. Want als sommige landen zich met integratie bezighouden, zoals verschaffing van sociale diensten en onderwijs, en andere landen niet dan zal er een enorme aantrekkingskracht zijn naar de landen die wel aan integratiebeleid doen. En als ik praat over een interculturele en interreligieuze dialoog dan kun je dat niet land per land doen. Ik weet ook vanuit mijn achtergrond als minister van Buitenlandse Zaken dat de moslimwereld klaar is om zich te committeren aan een bredere dialoog met Europa, maar soms nog terughoudend is bij een verschillende benadering per land.''

Is er een garantie in de Europese Grondwet dat het Nederlandse drugsbeleid niet zal veranderen?

,,Ja natuurlijk, want drugsbeleid is een zaak van de lidstaten. Het is een principe dat duidelijk is gedefinieerd in de Grondwet. We stimuleren in Europa een breed debat. Ik heb een actieplan voor drugs gepresenteerd, dat vermindering van de vraag beoogt en natuurlijk allereerst is gericht op bestrijding van drugshandel.''

Maar er zijn grensoverschrijdende effecten van beleid in elke lidstaat.

,,Grensoverschrijdende effecten moeten worden aangepakt op basis van het principe van bestrijding van illegale handel. Ik kan natuurlijk niet toestaan dat drugshandelaren profiteren van nationale wetten, maar ik moet nationale wetten respecteren die een speciaal regime voor drugsgebruik toestaan.''

Maakt de Grondwet het voor andere lidstaten, bijvoorbeeld België of Duitsland, niet mogelijk het Europese Hof te vragen het Nederlandse drugsbeleid aan te passen wanneer zij daar hinder van ondervinden?

,,Ik denk dat het Hof het Nederlandse beleid niet kan beïnvloeden. Het Hof kan besluiten of een Nederlandse, Italiaanse of Franse wet in overeenstemming is met het Europese verdrag. Dat gebeurt nu ook. Het Hof heeft de plicht na te gaan of men zich aan het verdrag houdt. Anders zou het alleen een stuk papier zijn.''

Wat is uw reactie op het voorstel van de burgemeester van Maastricht om onder voorwaarden de teelt van wiet te legaliseren?

,,Ik kan geen formele reactie geven, want er is geen Europees standpunt.''

Kan een plan om de wietteelt te legaliseren niet in problemen komen door een grensoverschrijdend effect?

,,Mijn zorg is het voorkomen en bestrijden van drugshandel. Als er legalisering is van drugsgebruik en als er volledige medewerking van de Nederlandse regering is om drugshandel aan te pakken – en die is er – dan ben ik gelukkig. Zulke georganiseerde misdaad moeten we hard aanpakken, want er is een verband tussen organisaties die in drugs handelen, aan prostitutie doen en in mensen handelen.''