Nadenken voor je de kraan opendraait

Als gevolg van de ernstige droogte is het in het zuidwesten van de Verenigde Staten steeds minder vanzelfsprekend dat er ruim water uit de kraan komt.

Larry en Linda Grossman zijn vorig jaar in de noordelijke heuvels van de Amerikaanse stad Tucson komen wonen. Het warme, droge weer in Arizona trok hen aan. Hij tolkt aan de telefoon, zij doet catering, dat kan overal. Alleen de waterrekening is te hoog.

Eddie Lopez van Tucson Water komt adviseren. De bungalow heeft een voortuin die valt onder de noemer zeroscaping, cactussen en struiken die weinig water vergen. Ratelslangen en schorpioenen zijn hier thuis. Achter het huis, binnen de muren, ligt een zwembad en groeien bloemen en planten die veel water vergen. De automatische sproei-installatie zorgt ervoor.

,,Wij zijn nieuw in dit deel van het land. In Nebraska, waar we vandaan komen, hoefden we niet over water na te denken'', vertelt Larry. ,,We kwamen hier al 's winters. Toen ik aan een tweede loopbaan toe was, besloten we hier helemaal te gaan wonen.''

De beslissing van de Grossmans is typerend voor de trek van veel landgenoten. De zuidwestelijke staten, en vooral Arizona en Nevada, zijn de snelst groeiende van de VS. Toevallig liggen beide grotendeels in de woestijn. Dankzij het water uit de Colorado River, dat over zeven staten wordt verdeeld, komt ook hier in de buitenwijken van Tucson ruim water uit de kraan. De ernstigste droogteperiode sinds 500 jaar maakt dat alleen minder vanzelfsprekend.

De Grossmans betalen 68 dollar per maand, tegen een gemiddeld Amerikaans gezin rond de vijftien dollar. De wc wordt zuiniger afgesteld, de loodgieter had de verkeerde `flapper' geïnstalleerd. De grootste winst realiseert Eddie door de sproei-automaat zuiniger in te stellen: spuiten als de zon schijnt heeft weinig zin. Amerikanen verbruiken in dit deel van het land tweederde van hun water voor de tuin.

Tucson is al een eind gekomen met het terugdringen van het verbruik. Een paar jaar geleden verbruikte één persoon gemiddeld per dag 757 liter, tegenwoordig is dat 613 liter. (Ter vergelijking: een Nederlander gebruikt gemiddeld 123,8 liter per dag). Besparing en hergebruik helpen. Maar het besef dat er meer moet en kan gebeuren om water te sparen komt er nooit als de prijs geen waarschuwing bevat, is de overtuiging van Katherine Jacobs, `associate professor' bij het Water Resources Research Center van de Universiteit van Arizona. Zij vertelt dat de staat decennialang zijn grondwater heeft uitgeput en pas in 1980 grenzen aan het pompen heeft gesteld. Sindsdien wordt steeds meer water uit de Colorado River gebruikt, dat via een lang kanaal (het Colorado River Project) de drukst bewoonde en voor de landbouw gebruikte streek tussen Phoenix en Tucson van water voorziet.

Als er nog twee extreem droge jaren volgen op het huidige relatief natte voorjaar, voorziet Jacobs dat het niveau in de grote reservoirs in de Colorado River, Lake Powell en Lake Mead, die nu halfvol zijn, zo laag kan zakken dat de elektriciteitscentrales niet meer kunnen draaien. Het waterinname-punt van Las Vegas dreigt boven de waterspiegel te komen.

Jacobs: ,,Niemand verwacht dat het over twee jaar gebeurt, eerder in 2030, maar men is zich onvoldoende bewust van wat er aan de hand is. De droogte van de laatste jaren heeft eindelijk het overleg tussen de betrokken staten op gang gebracht, maar oplossingen heeft dat niet gebracht. Een crisisbesef ontbreekt.''

De Amerikaanse minister van Binnenlandse Zaken, Gale Norton, besloot maandag niet in te gaan op het verzoek om meer water van de vier oostelijkste staten die water uit de Colorado River halen: Wyoming, Colorado, Utah en New Mexico. Dat was een opluchting voor Nevada, Arizona en de grootste slokop, Californië. Norton beloofde wel ieder halfjaar de meren nader op te meten. Zij gokt op meer sneeuw in de Rocky Mountains en regen in de zuidelijker staten.

In Tucson is de bedding van de Santa Cruz River, waar vroegere generaties plachten te vissen en te zwemmen, zo droog dat je er op kunt fietsen. Alleen bij zware regenval stroomt er één of twee dagen water in. Het grondwater is zo gezakt dat de bedding het niet langer nat kan houden.

Ernstiger is de situatie voor boeren in Arizona. Zij dragen vijf procent bij aan de economie van de staat en gebruiken 70 procent van het beschikbare water. Dat maakt hen een doelwit van politici en de waterdirectie, die liever boeren uitkopen en hun waterrechten overnemen dan de toestroom van nieuwe bevolking af te remmen. Groei afremmen is `politiek onverkoopbaar', zegt iedereen.

Diezelfde eerbied voor de grote trek naar de vrijheid en de woestijn bestaat helemaal in Las Vegas, waar nu 1,6 miljoen mensen wonen en er iedere maand 5.000 inwoners bij komen. ,,Las Vegas is de belichaming van de typische Amerikaanse verspillingscultuur: doorgroeien tot je tegen een muur oploopt'', meent Kathy Jacobs in Tucson.

Maar in de gokstad, die steeds meer de vermaaks- en congreshoofdstad van Amerika is geworden, is men optimistischer. De waterleidingsbedrijven van Nevada hebben alle vertrouwen dat zij voldoende water kunnen blijven leveren in de voorzienbare toekomst – uit de Colorado River, uit bronnen in het dunbevolkte noorden van de staat en uit een gehuurde surpluswater-`bank' in Arizona. Uitgangspunt is: groei van de economie en dus van de bevolking moet doorgaan. Las Vegas is al ruim tien jaar de snelst groeiende stad van Amerika.

,,Een verandering van levensstijl, maar niet van de kwaliteit van het leven. Dat is alles wat nodig is, ook als het nog eens twee jaar droog blijft'', zegt Doug Bennett, hoofd waterbesparing van de Southern Nevada Water Authority. Hij heeft ervoor gezorgd dat men in Las Vegas en omgeving 1.022 liter per persoon per dag gebruikt, een vermindering van 14 procent vergeleken met vóór de grote droogte van de laatste vijf jaar.

Dat moet nog beter, zegt Bennett, maar hij is er trots op dat burgers in Las Vegas vijf miljoen vierkante meter grasveld hebben vervangen door een woestijntuintje. Dat heeft 11 miljard liter water per jaar bespaard. Voor dit jaar is weer 32 miljoen dollar uitgetrokken om gras op te rollen (dankzij een premie van tien dollar per vierkante meter). ,,Het is de meest kosteneffectieve bezuiniging''.

De waterpolitie heeft in 2004 in totaal 2.140 bekeuringen variërend van 40 tot 2.560 dollar bij herhaling gegeven wegens waterverspilling. Aan particuliere zwembaden komt men niet, al is een premie van 50 dollar beschikbaar voor wie verdamping tegengaat met een goedgekeurd afdekzeil. De huizen worden zo duur in het steeds verder de woestijn ingroeiende Las Vegas, dat er vanzelf minder tuin beschikbaar komt om een zwembad in aan te leggen.

Groei werkt bezuinigend. Maar het water zal blijven stromen in de woestijn. Desnoods met een concept waar velen nog aan moeten wennen, hergebruik van `al' het water. Het heet `toilet to tap'.