Euroscepsis smelt weg in Polen

In Polen is, een jaar na de toetreding, het enthousiasme over de Europese Unie duidelijk gegroeid. De vrees dat de Polen massaal naar het Westen zouden trekken, is niet uitgekomen: er willen minder Polen weg dan een jaar geleden.

Het is feest bij opa en oma. ,,Mijn grootouders hebben een boerderij. Twee jaar geleden waren ze nog heel negatief over de Europese Unie'', zegt Martyna, een jonge Poolse studente. ,,Maar nu zijn ze echt héél positief.''

Opa en oma hebben dit jaar directe financiële steun ontvangen van Brussel, net als 1,38 miljoen andere Poolse boeren, tot nu toe. Het gemiddelde inkomen van de boeren is zo'n 33 procent gegroeid dankzij de subsidie. Elfduizend boeren hebben geen geld gekregen, inclusief tweeduizend die hebben gejokt over het oppervlak van hun akkers.

Geld maakt gelukkig. Uit een vorige week gepubliceerde opiniepeiling blijkt dat 79 procent van de Polen enthousiast is over de Europese Unie, een stijging van maar liefst 20 procentpunt vergeleken met een jaar geleden. Het percentage eurosceptici is gedaald van 20 naar 14 procent. Vier procent van de Polen is naar eigen zeggen vierkant tegen de EU. De steun voor de Poolse boeren wordt eensgezind aangewezen als verklaring voor de golf aan optimisme.

Ook voor Martyna is er veel veranderd. Ze gaat binnenkort voor een jaar naar Nederland, om daar haar studie internationale handel voort te zetten. ,,Vóór 1 mei 2004 had ik nog een visum nodig, nu alleen maar mijn identiteitskaart.'' Ze gaat in Amsterdam wonen, of in Uden, want daar zit al een tante van haar. Ze gaat een half jaar op cursus Nederlands, op kosten van de Nederlandse staat. ,,Heb ik eigenlijk een Nederlands bankrekeningnummer nodig als ik een sofinummer wil aanvragen?''

Jerzy Grabowski, een gepensioneerde treinmachinist, hoopt dat zijn kinderen het voorbeeld van Martyna zullen volgen. ,,Mijn zoon heeft politieke wetenschappen gestudeerd. Het zal voor hem moeilijk zijn om in Polen een baan te vinden. Bovendien is zijn talenkennis zwak. Een verblijf in het buitenland zou niet slecht voor hem zijn.''

Anders dan algemeen werd verwacht is de belangstelling voor werken in het buitenland afgenomen sinds de toetreding van Polen tot de EU. Volgens peilingen toont 14 procent van de Polen zich bereid om te vertrekken, vergeleken met 18 procent een jaar geleden. Dat wordt geïnterpreteerd als een teken dat de mogelijkheden in eigen land toenemen.

,,Ik zal zeker niet vertrekken'', zegt Jacek, een archeologiestudent uit Warschau, die geregeld veldwerk verricht. ,,Het bouwseizoen is weer geopend en dat betekent ook voor ons archeologen weer werk. Elke keer als er een winkelcomplex of een snelweg wordt gebouwd worden wij gebeld. We mogen dan onderzoeken of zich geen artefacten of andere sporen uit het verleden op de betreffende locatie bevinden. Ik verwacht dat het werk de komende jaren alleen maar zal toenemen, gezien de toestand van het huidige wegennet.''

De zwarte scenario's zijn niet uitgekomen, concludeerde de Poolse regering vorige week trots. ,,Hoewel de situatie niet overal is verbeterd, daag ik eenieder uit om mij een gebied te noemen waar zij is verslechterd'', zei premier Marek Belka. De buitenlandse investeringen vorig jaar (6 miljard euro) zijn in de laatste vier jaar niet zo groot geweest. De export van Polen naar andere EU-landen is tussen mei en december 2004 met 35 procent gegroeid, vergeleken met dezelfde periode een jaar eerder. En Polen heeft tot nu toe 1,45 miljard euro méér gekregen van Brussel dan het heeft bijgedragen aan de Europese geldpot, terwijl voor een negatieve balans werd gevreesd.

Het gaat ogenschijnlijk goed, maar volgens oud-president en vakbondsleider Lech Walesa, boegbeeld van het verzet tegen het communisme, gaat het nog niet goed genoeg. Onlangs verweet hij de oude lidstaten van de EU en vooral Frankrijk ,,egoïsme en zelfgenoegzaamheid''. Poolse boeren hebben weliswaar geld gekregen, maar veel minder dan West-Europese boeren. ,,Waar is de gelijkheid in Europa'', vroeg Walesa zich af. ,,Ze zien het nieuwe tijdperk niet, ze zien niet dat Europa nu één is. Ze behandelen ons alleen maar als nieuwe markt.''

Tweede deel van een korte serie over EU-landen een jaar na toetreding. Het eerste deel, over Tsjechië, verscheen op 2 mei.