Eurocraten op het ganzenbord

Aan het begin van het spel `Eurocratie' zegt Jaap Hoeksma steevast: ,,Als jullie het spel leuk vinden, dan vinden jullie de Grondwet ook goed.'' Met dit spel, dat Hoeksma zelf heeft bedacht en uitgebracht, is hij al dertien jaar op pad. Hij heeft al een paar honderd optredens bij scholen en universiteiten achter de rug. Met een speciale editie van het spel, aangepast aan de actualiteit van de Europese Grondwet, is Hoeksma nu op `YOU4UROPE ReferendumTournee'.

Veertig scholen en universiteiten doet hij op deze tournee aan om op 31 mei, een dag voor het referendum over de Europese Grondwet in Nederland, in het Haagse stadhuis de finale te spelen. Voor de tournee krijgt de spellenmaker subsidies van de stichting Forum voor Democratische Ontwikkeling en van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Daarnaast betalen scholen een eigen bijdrage van 200 euro. Het Europees Platform voor het Nederlandse Onderwijs stelt de spellen beschikbaar aan de scholen. ,,Iedereen draagt een beetje bij, dan kan alles precies'', zegt Hoeksma.

Hij was bijna vijftien jaar, tot 1990, werkzaam als juridisch adviseur bij het Hoge Commissariaat voor de Vluchtelingen van de Verenigde Naties (UNHCR). Daarna had Hoeksma geen vast dienstverband meer. Sinds 1999 heeft hij zich volledig op het spel gestort. Waarom? Omdat hij het ,,ontzettend leuk'' vindt om te doen. ,,Eerst is Europa voor spelers een `ver van mijn bed-show', maar door het spel krijgen ze Europa in de vingers.''

Eurofiel Hoeksma neemt het spel heel serieus: ,,Voor mij is het meer dan een spelletje, het is een manier van leven.'' Hoeksma heeft een duidelijk doel voor ogen: hij wil laten zien wat Europa allemaal kan. Hoeksma en zijn spel wekken soms verbazing. Hoeksma: ,,Sommigen zeggen `dat iemand met jouw verstand, zijn tijd op zo'n manier verdoet'. Misschien ben ik ook wel uitzonderlijk. Als je in je leven een grote gedachte krijgt, legt dat ook de verplichting op je, ervoor te zorgen dat dat idee goed terechtkomt.''

`Eurocratie' is een ingewikkeld soort ganzenbord, waarbij de spelers als lijsttrekkers van de Europese politieke partijen dobbelen om de macht. Het doel is om zo veel mogelijk europarlementariërs en ministers te verzamelen en uiteindelijk `president van Europa' te worden.

Hoeksma zou het spel graag in een grote oplage uitbrengen, zodat de prijs – nu 59,50 euro – naar beneden kan en het bereikbaar wordt voor een groter publiek. Maar tot nu toe heeft geen enkele spellenuitgever interesse getoond. `Europa leeft niet bij de mensen', krijgt Hoeksma steeds te horen. Ze vinden het spel volgens Hoeksma best goed, maar commercieel niet interessant.

Toch heeft Hoeksma in heel Europa naar eigen zeggen een kleine 8.000 spellen verkocht. Vooral ambassades en multinationals bestellen het spel als relatiegeschenk. Ook bij een aantal Europese politici is het spel bekend. Hoeksma strikte oud-premier Dehaene, de Britse ex-minister-president Edward Heath en de voormalige Duitse bondskanselier Helmut Schmidt om bij bijeenkomsten de eerste steen te gooien.

Scholieren reageren vaak kritisch. `Wat hebben we nu geleerd over Europa?', wordt Hoeksma dan gevraagd. Het beste antwoord kwam volgens Hoeksma van een scholier zelf. ,,Ik ben onder het spelen Europeaan geworden.'' Of het spel leerlingen ook enthousiast maakt voor de Grondwet is nog maar de vraag. Volgens Hoeksma kan het spel het merendeel van de deelnemers overtuigen.