Elk graf is geadopteerd in Margraten

President Bush brengt zondag een bezoek aan de Amerikaanse Begraafplaats in Margraten. Alle 8.300 graven zijn door mensen uit de regio geadopteerd.

Vier keer per jaar bezoekt Anneke Segers (63) het graf van David Conway op de Amerikaanse Begraafplaats in Margraten. Op Memorial Day, met Allerzielen, op 4 mei en op 14 april, de dag dat de Amerikaanse korporaal in 1945 sneuvelde.

Ze doet het al twintig jaar, telkens voorzien van een bosje bloemen. Het begon zo: Segers' broer ging destijds in de VS werken. Van zijn secretaresse Gerry Conway hoorde hij dat haar vader in Margraten begraven lag. ,,Gerry kreeg een Nederlandse baas, dat verre land kwam voor haar dichterbij, Nederland kreeg ineens een gezicht'', vertelt Segers. ,,Ze is vrij snel een week naar Nederland gekomen. Toen ze weer naar huis ging, heeft ze me gevraagd voor het graf van haar vader te zorgen.''

Segers is een van de ruim achtduizend adoptanten van een graf in het Zuid-Limburgse dorp. Het adoptie-idee ontstond zestig jaar geleden, toen een Amerikaanse legerofficier een ambtenaar uit Margraten vroeg van tijd tot tijd een bloemetje te leggen op het graf van zijn gesneuvelde vriend. Het verzoek sprak héél Margraten aan: tal van inwoners wilden spontaan iets terugdoen voor een Amerikaan die in de oorlog zijn leven gaf. Het was voor toenmalig burgemeester E. Rockers aanleiding een comité in het leven te roepen: het Burger Comité Adoptiegraven Amerikaanse Begraafplaats.

In zijn boek Kruisen in de wind (1947) meldt kapitein Joseph J. Shoman, die twee jaar lang Amerikaanse oorlogsbegraafplaatsen aanlegde, dat vóór Memorial Day 1945 al ,,enkele honderden graven'' waren geadopteerd. ,,Ik herinner me een [Amerikaanse] moeder'', schrijft hij, ,,die kwam kijken waar haar enige zoon begraven lag. Ze zakte in elkaar te midden van de kruisen, toen ze zijn graf vond. De gedachte dat een Nederlands gezin de zorg voor het graf op zich nam was een grote troost voor haar.''

De Conways ervaren het precies zo, zegt Anneke Segers. Net als veel andere adoptanten heeft ze een ,,heel hechte band'' met `haar' Amerikaanse gezin. ,,Gerry, haar inmiddels overleden man en haar kinderen zijn wel een keer of vijf hier geweest, en wij geregeld daar. Ze horen bij wijze van spreken bij onze familie.''

Segers vertelt dat de Conways een goede relatie hebben met de American World War II Orphans. Een aparte groep binnen die vereniging van wezen vormen de mensen wier vaders in Margraten begraven liggen. Ze hebben onderling vrij veel contact, zegt Segers. En ze krijgen via de `Orphans' informatie van Duitsers die nog onderzoek doen naar de gebeurtenissen in de oorlog. Zo weten de Conways pas sinds twee jaar dat David is omgekomen bij Weissenfeld, in de buurt van Leipzig. Segers: ,,Als adoptant spreek ik ook nabestaanden van de piloot Leroy Leist, die wordt vermist. Dankzij dezelfde onderzoekers weten we nu zo goed als zeker dat hij met zijn bommenwerper in de Westerschelde is gestort.''

Vóór 1949 lagen in Margraten 18.000 gesneuvelden. Tienduizend van hen werden op verzoek van de nabestaanden overgebracht naar hun vaderland. Segers zegt dat Gerry Conway lange tijd moeite had met haar moeders beslissing het lichaam van vader in Nederland te laten. ,,Nu is ze daar blij mee. Sinds het debacle in Vietnam is de aandacht voor het herdenken van oorlogsdoden in de VS sterk afgenomen. Hier is de belangstelling en waardering veel groter, dat hoor je van veel Amerikanen.''

Vorige week nog zei de Amerikaanse ambassadeur Sobel dat president Bush bij zijn bezoek aan Europa voor Margraten heeft gekozen, omdat daar de enige Amerikaanse begraafplaats ligt die door de regio is geadopteerd.

In 2002 droeg het vergrijsde comité de adoptie-administratie over aan de nieuwe stichting met de naam Adoptie Graven Amerikaanse Begraafplaats Margraten. Als eerste prioriteit stelde de stichting zich ten doel het adressenbestand van de geadopteerde graven op orde te brengen. Ze schreef alle 8.300 adoptanten aan: vierduizend reageerden, en zijn nu officieel geregistreerd. De stichting is nog op zoek naar de andere 4.300. Zijn ze overleden, verhuisd of hebben ze de adoptie overgedragen aan hun kinderen? ,,Het is monnikenwerk'', zegt secretaris J. Aussems van de stichting, ,,maar we willen er achter komen.''