Venlo's drugswijk nu broedplaats

De voormalige drugswijk Q4 in Venlo moet weer leefbaar worden. Door allerlei culturele activiteiten, in gang gezet door een particulier initiatief.

Via een vervallen, donkere trap bereiken we twee geschakelde kamers, waarvan de ene een meter hoger ligt dan de andere. Gaten in de muren zijn dichtgemetseld, de vloeren zijn van oude planken, vrijwilligers hebben voor elektriciteit gezorgd. ,,Dit is ons theater geworden'', vertelt Tieneke Verstegen. ,,Is het niet inspirerend?''

We zijn in een verlopen woning aan de Venlose Noord-Buitensingel. De gemeente heeft ze, evenals vier aangrenzende huizen, aangekocht. Het verhaal gaat dat de oud-eigenaars hun brood verdienden met hennepteelt, wapen- en vrouwenhandel, zegt Verstegen. Ze is oprichter van Exota, een particulier initiatief dat de voormalige drugswijk Q4 met ,,culturele activiteiten'' weer leefbaar wil maken.

De drugs zijn nu verdwenen uit Q4. De vele illegale coffeeshops en drugspanden in het centrum zijn door de gemeente gesloten. Buiten de stad staan nu twee legale shops, gevestigd in een voormalig truckerscafé. Daar kunnen de drugstoeristen nu terecht voor hun wiet. Er scharrelen nog wel wat handelaren rond in de wijk.

Exota staat voor sprankelend, zoals de Exota-gazeuse van veertig jaar geleden. Verstegen streeft ernaar Q4 – in het stadscentrum, tussen de Maas en het Mgr. Nolensplein – te laten bruisen: in augustus 2003 zegde ze haar baan in de bibliotheek op en vestigde zich als `cultureel ondernemer' in de achterstandsbuurt, waar midden jaren negentig nog 200 drugspanden waren. Als het aan Verstegen ligt, wordt Q4 ,,een broedplaats voor jonge creatieve geesten''. Ze ging naar de gemeente met het idee ,,de vele lege huizen'' beschikbaar te stellen aan ,,allerlei mensen uit de kunsthoek'', die met hun komst andere ondernemende jeugdigen aanmoedigen zich hier ook te vestigen.

Volgens haar is de belangstelling onder de kunstenaars groot. Ze zegt dat al ,,dertig tot veertig jongeren'' zich hebben aangemeld. ,,Vijf meiden'' zijn als Fab Five betrokken bij een modeproject waarbij Q4 als merknaam fungeert. Twee willen in de ex-drugspanden een ,,eigen zaakje'' beginnen.

Een van hen is ontwerpster Shama Hakim (29). Ze denkt aan ,,een klein, huiselijk atelier'' met een bescheiden showroom. ,,De klanten zullen zich er lekker voelen, maar mijn kleding zal wel wat duurder zijn.'' Ze heeft al een locatie op het oog: Bergstraat 14.

Tieneke Verstegen kwam, toen ze zich op het stadhuis meldde, eerst in contact met Hélène Schlooz, leider van het zogenoemde `Project Q4', een van de 56 stedelijke vernieuwingswijken in Nederland. Schlooz had een luisterend oor voor haar en kon vanuit de gemeente de nodige faciliteiten leveren. Later kreeg Verstegen te maken met Anneke van Leeuwen, door Venlo als interim-directeur ingehuurd voor `Project Q4' – gemeente en vastgoedontwikkelaars investeren ongeveer 200 miljoen euro in het opknappen en herontwikkelen van de buurt, woningstichting Venlo-Blerick neemt 80 miljoen voor haar rekening.

,,Exota kan een belangrijke rol spelen in de sociale functie van deze wijk'', meent `oude rot' Van Leeuwen, eerder werkzaam bij soortgelijke operaties in de Bijlmer en Rotterdam. ,,Het is een sterk initiatief, want het komt vanaf `de vloer' en het straalt enthousiasme uit. Het kan er toe bijdragen dat Q4 veel méér wordt dan een slaapwijk. De gemeente heeft Exota omarmd, met geld en voorzieningen, dat is héél goed.'' Van Leeuwen schiet in de lach: ,,Er zijn mensen die iets roepen van: `Q4 wordt een soort Quartier latin'. Nee, die naam mag de wijk nooit krijgen, dat zou misplaatst zijn.''

Hoe stelt de interim-manager zich de betrokkenheid van Exota in de praktijk voor? De gemeente heeft in Q4 al veertig panden aangekocht, vertelt ze. En er volgen er nog meer. Die wil ze in overleg met Exota (deels) tijdelijk verhuren aan beginnende kunstenaars, galeriehouders en ambachtslieden, waarbij de prijs afhankelijk is van de kwaliteit. [Vervolg VENLO: pagina 7]

VENLO

Theaterpubliek in drugspand

[Vervolg van pagina 1] De eerste contracten worden binnenkort afgesloten. ,,Wie erin stapt, kan er blijven tot het pand straks aan de beurt is voor verbetering of herontwikkeling'', legt Van Leeuwen uit. ,,Op dat moment is de vraag aan de orde: is zo'n kunstenaar of ambachtsman al zo ver dat hij de hogere huur kan betalen? Ik hoop het, zodat de sfeer en creativiteit in Q4 behouden blijven.''

Niet ver van het aanstaande atelier van Shama Hakim, aan de Bolwaterstraat, ligt het Exota-pand, dat de gemeente tegen een schappelijke huur beschikbaar heeft gesteld. De ruimte bruist dankzij het vele groen, de wand wordt gesierd door een schildering van twee afgestudeerden aan de Design Academy in Eindhoven.

De `winkel' is een ontmoetingsplaats voor wijkbewoners en vooral kunstenaars, aldus Verstegen. Vorig jaar organiseerden zij en haar vrijwilligers hier maandenlang een wekelijkse DIScussie: elke dinsdag kon iedereen voor vijf euro mee-eten van een door een buurtbewoner of -ondernemer aangeleverde maaltijd. Tijdens het eten werden ideeën uitgewisseld. Vorige week maandag kwam minister Pechtold (Grotestedenbeleid, D66) bij Exota op visite, tijdens een werkbezoek. De minister zei toen dat hij het beleid van Venlo steunt om de coffeeshops de stad uit te sturen en dat hij voorstander is van legalisering van softdrugs. Tijdens een Kamerdebat werd hij teruggefloten.

Alle projecten van Exota vallen inmiddels onder het programma Van Broeinest naar broedplaats. Dankzij subsidies van gemeente, provincie, woningcorporatie Venlo-Blerick en de Stichting DOEN (,,in totaal ruim een ton voor dit jaar'') kan Verstegen ,,geld uitzetten''. Zo kreeg haar filmgroep een budget, net als de meiden van het modeproject en de Duitse kunstenaarsgroep Kraut, die een week lang een stadskrant vervaardigde. Verder kreeg het plaatselijke Valuascollege de kans een leegstaande ruimte in Q4 voor praktijklessen te gebruiken.

In de wijk Q4 keek menigeen aanvankelijk sceptisch naar Exota. Zoals de gepensioneerde bakker Dick Schoenmakers uit de Bolwaterstraat, waar de laatste vijftien jaar 25 van de dertig winkels sloten, omdat de klanten wegens de drugshandel wegbleven. ,,Ik wacht eerst maar eens rustig af'', zegt Schoenmakers.

Maar Verstegen meent dat de bakker ,,vertrouwen'' heeft. Ze wijst op de etalage van Schoenmakers' zaak, waar hij werkstukken van een regionale schilder heeft opgehangen. Ze hoopt dat haar ideaal, ,,een mooi stukje Venlo weer leefbaar te maken'', wordt verwezenlijkt, zegt ze bij het verlaten van het theater.

Het voormalige drugspand is deze middag leeg, maar in december sprankelde het, toen de Venlose studente Marlou Heijnen aan de dramaschool in Eindhoven hier haar afstudeerproject liet opvoeren: een eigentijdse bewerking van het liefdesverhaal over Orpheus en Eurydice. De zaal zat vol, met vijftig toeschouwers.