Vakantiehuis Noord-Cyprus is een valkuil

Zon, zee en cultuur. Noord-Cyprus heeft alles wat een huizenbezitter zich kan wensen. Maar er zit een adder onder het gras. ,,Vroeg of laat komt er een Grieks-Cyprioot die zegt: die grond is van mij, niet van u.''

Geen Nederlandse gastvrijheid in het complex vakantiewoningen in Bellapais in de Turkse Republiek Noord-Cyprus, waar volgens beheerder Hasan Sungur veertien Nederlanders een tweede woning hebben aangeschaft. Bij de eerste bungalow staat een auto die kennelijk geserviced wordt door een garage uit Veenendaal. Op een balkon zitten twee Nederlanders, zo meldt een van de Turkse arbeiders die het complex nog mooier maken. Maar als de microfoon tevoorschijn komt en het duidelijk is dat het hier om een journalistieke onderneming gaat, slaat de stemming al snel om. Alle Nederlanders blijken ineens in Nederland te zitten, aldus de terreinopzichter. Zijn stem en de vijf medewerkers die hij meebrengt, laten geen twijfel bestaan aan de boodschap: wegwezen, pottenkijkers zijn hier niet gewenst.

Bellapais is, net als de rest van de Turkse Republiek Noord-Cyprus, een klein paradijs. De zee ruist, de eeuwenoude abdij is subliem, de mensen zijn vriendelijk en het leven is er nog kalm. Maar er zit een adder onder het gras: voordat het Turkse leger in 1974 Noord-Cyprus bezette, was ongeveer 80 procent van de inwoners van Bellapais en omstreken Grieks-Cyprioot. Er bestaan dus zeer grote twijfels over de eigendomsrechten van de vakantiebungalows die niet alleen in Bellapais maar overal in Noord-Cyprus uit de grond spruiten. ,,Ik begrijp best dat al die buitenlanders nerveus zijn'', zegt advocaat Costas Candounas in zijn kantoor in Nicosia. ,,Vroeg of laat komt er een Grieks-Cyprioot die zegt: die grond is van mij, niet van u.''

Candounas weet waarover hij het heeft want zijn Grieks-Cyprische cliënt was de eerste die de zaak aan het rollen bracht. Het ging om een stuk grond in het dorp Lapithos bij Girne. Voordat de Grieks-Cyprioot naar het zuiden vluchtte, was het een boomgaard. Toen hij na lange jaren weer terugkwam, bleek er opeens een vakantiebungalow te staan. De Grieks-Cyprioot liet het er niet bij zitten en spande een rechtszaak aan. In november boekte hij zijn eerste overwinning: de rechter gaf het Britse echtpaar opdracht om de bungalow af te breken, en omgerekend zo'n 13.000 euro schadevergoeding te betalen aan de Grieks-Cyprioot. Vorige week maand diende het beroep en weer won de Grieks-Cyprioot. Op Cyprus lijkt de rechtsgang van de Britse familie nu ten einde. Als ze dat zouden willen, kunnen ze eventueel nog naar het Europese Hof voor de Rechten van de Mens.

Maar hoe succcesvol zullen ze daar zijn? ,,Het is toch moeilijk voor hen om te beweren dat ze niet wisten dat er een probleem is op Noord-Cyprus'', zegt Candounas. ,,Er is geen directe vlucht (door het embargo tegen Noord-Cyprus red.). Vraagt een buitenlander die zo'n huis koopt zich dan niet waarom je via Istanbul moet vliegen en er niet direct naar toe kunt?''

Hoeveel van zulke vakantiebungalows er inmiddels in Noord-Cyprus zijn, is onbekend. Maar volgens de Cyprische minister van Binnenlandse Zaken Christou is de constructie na vorig jaar in een stroomversnelling geraakt. Toen zeiden de Grieks-Cyprioten `nee' tegen een plan om het eiland te herenigen. De Turks-Cyprioten, aldus Christou, hadden gehoopt dat het referendum zou slagen en gingen er van uit dat na hereniging drommen toeristen naar het noorden zouden komen. Dat gebeurde niet en om de pijn te verlichten begon – mede onder druk van projectontwikkelaars – de bouw van de vakantiebungalows. ,,Inmiddels wordt er 15 procent btw op die huizen geheven (door de autoriteiten in Noord-Cyprus, red.) en je kunt de grond niet meer kopen maar alleen pachten voor honderd jaar''. Niettemin staan overal langs de weg in Noord-Cyprus nog opwekkende borden waarin tot de aanschaf van een tweede woning wordt opgeroepen.

Met de bouw van de vakantiebungalows is de kwestie-Cyprus nog gecompliceerder geworden. Zo vindt de nieuwe president Talat, die toch bekend staat als een vredesduif die graag hereniging wil, niet dat de Noord-Cyprioten een fout hebben gemaakt. ,,Ik moedig alle buitenlanders aan om hier een woning te kopen'', zo stelt hij zelfs. Dat de Grieks-Cyprioten daarmee problemen hebben, wijst hij van de hand. ,,In het plan van de Verenigde Naties (voor hereniging, red.) werden alle eigendomskwesties geregeld'', zegt hij. ,,De Grieks-Cyprioten waren degenen die dat afwezen.''

Pikant genoeg is de hele kwestie ook een Europese geworden. Inmiddels heeft de republiek een Brit gearresteerd die betrokken zou zijn bij de verkoop van vakantiebungalows in het noorden. Maar de Europese betrokkenheid gaat verder. Cyprus is namelijk sinds vorig jaar lid van de Europese Unie en dus kunnen beslissingen van de (Grieks)-Cyprische rechter bijvoorbeeld in Nederland worden geëffectueerd. Huizenbezitters in Noord-Cyprus kunnen dus niet, als ze het hele gedoe zat worden, de sleutel van hun vakantiehuis in de vuilnisbak gooien en het vliegtuig naar huis nemen. ,,Ze lopen dan het risico'', aldus Candounas, ,,dat de Grieks-Cyprische eigenaar in kwestie bijvoorbeeld naar de Nederlandse rechter stapt.''

Zelf is hij van plan om de vonnissen tegen de Britse familie in het Verenigd Koninkrijk te laten registreren. Mocht het gezin de bevelen van de Grieks-Cyprische rechter niet uitvoeren, gaat de strijd in Groot-Brittannië verder.