Ook advocaten huren illegaal

Een sociale huurwoning is lastig te krijgen in Amsterdam. Wie er een heeft, kan die weer illegaal doorverhuren. De corporatie treedt op.

Het is een beschaafd, maar duidelijk hoorbaar klopje op de deur. Zo klinkt het begin van een nachtmerrie. Want wie, zoals Linda Kaam, de deur voor Abdel Karim opent, is in negen van de tien gevallen zijn woning kwijt. Abdel onderzoekt voor de Algemene Woningbouwvereniging (AWV) of huurwoningen al dan niet legaal zijn bewoond. ,,Ik wist dat het er eens van moest komen'', zegt Linda. Haar adres is een half jaar geleden beland bij de afdeling onrechtmatige bewoning van de AWV.

Abdel oogt vriendelijk. Achter die vriendelijkheid gaat een trukendoos aan overredingskracht schuil. Hij moet mensen die niemand willen binnenlaten, bewegen de deur te openen. De personen bij wie hij binnenkomt, willen de waarheid niet spreken. Ik ben niet de huurder maar een logé, doet hij lachend een illegale huurder na. En hij moet de oorspronkelijke huurder overhalen zijn huurwoning vrijwillig op te geven opdat de woning weer zo snel mogelijk weer op de markt komt.

Het eerste kwartaal van dit jaar heeft de AWV aan 49 onrechtmatige bewoningen een eind gemaakt – 19 werden gekraakt, de rest werd illegaal onderverhuurd.

De illegale onderhuurder Linda komt uit Brabant. Ze is zesdejaars student aan de UvA met hoofdvak forensische psychologie. Linda is begonnen op een kleine studentenflat in Uilenstede. Via via vond ze een adres van iemand die voor langere tijd het land uit ging. Daarna, toen die persoon eerder dan verwacht terugkeerde, volgden vele tijdelijke adressen en zelfs pendelen tussen Amsterdam en Brabant. Sinds anderhalf jaar zit ze met een vriendin op een gemeubileerd appartementje voor 650 euro in de maand. ,,Het was niet mijn eerste keus'', zegt ze. ,,Maar er was niets anders.''

Woningzoekenden als Linda vinden vaak woonruimte via illegale bemiddelaars. Bijvoorbeeld via `Paco'. Een rechtszaak tegen hem loopt in hoger beroep. Paco, gedrongen, kaal en gespierd, is volgens de tenlastelegging ,,uit winstbejag behulpzaam'' geweest bij het verschaffen van verblijf aan illegalen. Hij had een sociale huurwoning verhuurd aan, na later bleek, een paar illegale en criminele Serviërs.

Paco bemiddelde tussen woningzoekenden en mensen die hun woning willen onderverhuren. Zijn bedrijf bestond uit een auto en een 06-nummer. ,,Als bemiddelaar kom je slecht over'', erkent hij. Maar hij heeft advocaten aan woonruimte geholpen en wernemers van gerenommeerde bedrijven. Na een geslaagde bemiddeling waren zijn cliënten ,,toch blij'' zegt hij. Nu wordt hij gerekend tot de huurpiraten waartegen de gemeente actie onderneemt. Een groep huurpiraten komt deze zomer voor de rechter omdat zij op grote schaal sociale huurwoningen aan de markt hebben onttrokken.

Wie in Amsterdam legaal wil wonen, komt op een wachtlijst en moet jaren wachten. Via Paco kon het zo worden geregeld. De huurder was tevreden omdat hij een dak boven zijn hoofd kreeg, de verhuurder omdat hij maandelijks een leuk bedrag ontving. Hijzelf kreeg een maandhuur commissie per bemiddelde woning.

Uiteraard weten alle betrokkenen dat het ,,niet helemaal legaal is'', zegt hij. ,,Ik zei altijd dat het een sociale huurwoning was en dat je risico's liep.'' Maar dat vond niemand een probleem. ,,Mensen zijn altijd bereid risico's te nemen. En als je maar zorgt dat niemand last van je heeft, is er niets aan de hand.'' Dus niet met de deuren slaan of luidruchtige party's houden. Voor de verhuurder hield hij als extra service `aso's' tegen, en mensen van wie hij verwachtte dat ze naar de huuradviescommissie zouden kunnen stappen.

Linda voldoet niet aan het beeld van de tevreden illegale onderhuurder zoals Paco dat schetst. ,,Omdat ik me niet mag inschrijven op dit adres, mis ik de toelage voor uitwonende studenten. En ik bouw geen woonrechten op als woningzoekende.'' Ze dacht zelfs, toen Abdel was binnengekomen en zich had voorgesteld, dat ze wegens fraude of valsheid in geschrifte zou worden veroordeeld. In ieder geval dat ze binnen een dag op straat zou worden gezet. Maar zo treedt Abdel niet op.

Abdel: ,,Linda loog niet tegen mij, en dan hebben mensen al een streepje voor. Daarbij snap ik hoe deze situatie is ontstaan.'' Ruim de helft van de illegale bewoners die hij tegenkomt bestaat uit studenten. ,,En die kunnen vaak niet anders dan zo wonen.'' Zolang er geen oplossing voor hun woningnood bestaat, treedt hij niet hard op tegen deze illegale huur. Abdel gaat zich inspannen om Linda en haar huisgenote tot het eind van hun studie op dit adres, of elders, te laten wonen. Het enige wat ze daarvoor moet doen, is schriftelijk verklaren dat hun bewoning tijdelijk is. Maar tegen de huisbaas, die woont in het huis van zijn schoonouders, zal hij niet coulant optreden: ,,Die is zijn huis kwijt.''

Geassisteerd door zijn `juridisch adviseur' komt de illegale verhuurder de volgende dag bij Abdel op kantoor. De man stelt zich voor als ,,raadsman binnen de Turkse gemeenschap'' en stelt dat de AWV óók de regels overtreedt. Ze horen volgens hem een opzegtermijn van drie maanden aan te houden. Daarbij heeft de `huisbaas' van Linda ,,behoefte aan deze woning'', zegt hij. Laat de kantonrechter maar uitmaken hoe het verder moet. Op het kantoor van de AWV schudt Abdel zijn hoofd. De `juridisch adviseur' weet overduidelijk weinig van woonrecht, ,,maar zo verdient hij op zijn beurt weer aan de huisbaas'', zegt hij. Of zoals Paco zei: ,,In Amsterdam heeft iedereen geld nodig.''