Negatieve kritiek over periode 1940-1945

Premier Balkenende heeft onlangs, in navolging van zijn voorganger premier Kok, kritiek geuit over Nederland en de Nederlanders in de periode 1940-45.

Zelf behoor ik tot degenen die de oorlog 40-45 bewust hebben meegemaakt, de zogenoemde oorlogsgeneratie. Het moet voor hen schrijnend zijn, kritiek van deze strekking te ervaren van twee opeenvolgende minister-presidenten. De situatie toen in Nederland wordt daarin in een paar regels uitsluitend negatief beoordeeld, terwijl de situatie in die periode zeer complex was, getuige de historische gang van zaken. Vergeten wordt dat die periode nu 60 (!) jaar geleden niet zonder meer beoordeeld kan worden in een vrij en welvarend land, achteroverleunend in een gemakkelijke stoel. Het was alleen al door de bezetting een totaal andere samenleving dan de huidige. Zoals op het gebied van de berichtgeving: de pers stond geheel onder controle van de Duitsers. Gebeurtenissen werden daardoor langs andere wegen en soms later algemeen bekend, zoals de razzia's op de joden in Amsterdam. Helaas is veel negatieve kritiek van hoogwaardigheidsbekleders op Nederland en Nederlanders in de oorlog eenzijdig en worden positieve kanten verzwegen. Ook de uitspraken over Nederlandse gezagsdragers in de oorlog zijn zeer ongenuanceerd. Degenen die vrijwillig voor samenwerking met de Duitsers kozen, werden als collaborateurs na de oorlog ontmaskerd en evenredig bestraft. Kan men de anderen, die gedwongen werden mee te werken, dit nu gaan verwijten? Nederland ging immers gebukt onder een meedogenloze bezetter, een niets ontziende macht.

Het is jammer dat onder degenen die kritische uitspraken menen te moeten doen over de Nederlander tijdens de oorlog of vlak daarna, slechts weinigen zijn, die de oorlog uit eigen ervaring beleefd hebben.