Het is de laatste kans

Als een ,,laatste kans'' beschouwt Joseph Marshall zijn reis naar Nederland om de bevrijding te herdenken. Nooit eerder is hij terug geweest. Nu mag de 85-jarige veteraan uit de Canadese hoofdstad Ottawa de Royal Canadian Artillery vertegenwoordigen bij de herdenkingsparade.

,,Het lijkt me een heel toepasselijke gelegenheid'', zegt Marshall. ,,Het is waarschijnlijk de laatste keer. De jongens worden allemaal oud. Ik geloof niet dat er iemand gaat van onder de 80. Ik denk dat als we daar zijn, we plaatsen zullen herkennen. Maar na zestig jaar herinner je je niet alles meer.''

Vooral Arnhem en Nijmegen wil Marshall graag terugzien. Daar beleefde hij, als seiner bij de artillerie, zijn grootste gevecht in Nederland. ,,We moesten op Arnhem inbeuken,'' zegt hij. ,,Daarna werkten we onszelf noordwaarts door Holland, door een hoop kleine steden en dorpen. Dat ging vrij vlot.''

Marshall bracht het tot Groningen voordat de Duitsers capituleerden. Daarna bleef hij nog wekenlang in Nederland. Hij werd nabij Utrecht gestationeerd. Soms kon Marshall, toen 25, 's avonds de stad in om te gaan dansen. ,,Ze hadden een orkest en een dansvloer en meisjes die kwamen zingen. Ze zorgden goed voor ons.''

Ook een zegetocht door Amsterdam staat Marshall nog bij. ,,Ze hadden grote spandoeken met `Welkom Canada' en de menigte was tien rijen diep. Wij kwamen er aan met onze tanks en onze voertuigen, maar konden er nauwelijks doorheen. Jonge mensen klommen op onze voertuigen. Het was heel onstuimig.''

Ondanks die belevenissen weet Marshall nog dat hij maar één ding wilde: terug naar Canada. Sinds 1939 had hij gediend, vanaf zijn negentiende. Het leverde hem een onderscheiding op voor langdurige dienst. ,,Ik heb al mijn jonge jaren in het leger gezeten,'' zegt hij. ,,Terugkijkend ben ik er niet ongelukkig mee, maar toen de oorlog voorbij was wilden we naar huis. Ik was het zat. De Nederlanders hielpen ons om een beetje van het leven te genieten.''

Dat wil hij nog wel een keer meemaken, zegt Marshall. ,,Het is opmerkelijk dat de Nederlanders ons nog altijd herdenken. Het is het enige land dat de erkenning zo lang volhoudt.''