`Hervorming van WAO onterecht'

De WAO wordt ten onrechte hervormd, vindt Jan Hein Wijers, die de afgelopen twee jaar voorzitter was van de vereniging van keuringsartsen.

Burgers en politici hebben een verkeerd beeld van de mensen die arbeidsongeschikt zijn en in de WAO zitten. ,,Als iemand zijn buurman met een WAO-uitkering gras ziet maaien, denkt hij: zie je wel, die kan best werken'', zegt keuringsarts Jan Hein Wijers. ,,Maar dat is misschien net het enige moment op de dag dat die man geen pijn heeft.''

Wijers was twee jaar voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Verzekeringsgeneeskunde (NVVG), de beroepsvereniging voor WAO-keuringsartsen. Twee weken geleden werd hij opgevolgd door vice-voorzitter Fred van Duijn. Wijers blikt met gemengde gevoelens terug. Hij vindt dat de politiek te weinig vertrouwen heeft in de kundigheid van de keuringsartsen. ,,Wij zouden watjes zijn die snel zwichten voor huilverhalen. Daarom moesten er vaste lijsten komen met ziektebeelden die toegang geven tot de WAO, terwijl de keuring eigenlijk maatwerk is.''

Keuringsartsen moeten zieke werknemers die zij niet volledig afkeuren, doorsturen naar een arbeidsdeskundige. ,,Iemand die zijn eigen huishouden nog kan doen en een wandelingetje kan maken, moeten we al doorsturen'', zegt Wijers. ,,De arbeidsdeskundige schat in wat iemand nog kan verdienen, en in de helft van de gevallen betekent dit dat iemand geen WAO meer krijgt. Een zieke werknemer die thuis een kind van zes kilo kan tillen, kan ook werken, is de redenering. Maar je thuis kunnen redden is niet hetzelfde als hele dagen werken. We praten zó makkelijk over al die mensen die onterecht in de WAO zouden zitten. Maar het zijn juist de zwaksten in de samenleving. Mensen die het thuis nog nét redden maar die veel pijn hebben en radeloos zijn. Dát zijn WAO'ers.''

Met het hervormen van de WAO hoopt het kabinet het aantal nieuwe WAO'ers te beperken tot 25.000 per jaar. Overbodig, zegt Wijers. ,,Alle cijfers wijzen erop dat het helemaal niet meer nodig is de WAO nog te hervormen. Dat aantal van 25.000 wordt zonder de nieuwe wet ook gehaald, door maatregelen die eerder zijn genomen om zieke werknemers in een vroeg stadium weer aan het werk te helpen. Bovendien bereiken de komende vijf jaar 200.000 arbeidsongeschikten de leeftijd van 65 jaar. Die gaan allemaal de WAO uit zodra ze AOW krijgen. Wij verwachten dat de jaarlijkse instroom straks zal uitkomen onder de 10.000.''

Volgens Wijers baseert het kabinet zijn plannen op misvattingen over de WAO-praktijk. ,,Minister De Geus houdt staande dat de WAO wordt gebruikt als vluchtroute bij arbeidsconflicten. Andere politici beweren dat werkgevers hun oudere werknemers laten afvloeien via de WAO. Er is goed onderzoek gedaan die deze kritiek ontkracht, maar dat ligt kennelijk ergens in een diepe la.''

Gebleken is inmiddels dat veel mensen met ernstige gezondheidsklachten, zoals kankerpatiënten, bij de herbeoordeling hun WAO-uitkering verliezen. ,,Alleen mensen die duurzaam arbeidsongeschikt zijn of maar een geringe kans op herstel hebben, krijgen nog een uitkering'', zegt Wijers. ,,Maar bij kanker, multiple scerose of een hartinfarct is er vaak nog kans op herstel.''

De voormalige NVVG-voorzitter verwacht dat de nieuwe WAO voor driekwart zal worden gevuld met dit soort `tijdelijk volledig arbeidsongeschikten'. ,,Daar is in de nieuwe wet niet goed over nagedacht'', zegt hij. ,,Die verzekering mag ook door private partijen worden uitgevoerd. Die staan natuurlijk niet te springen om geld uit te keren. Maar ze hebben geen invloed op de keuringen. En de reïntegratie staat nog in de kinderschoenen.'' Volgens Wijers investeert het kabinet te weinig in dat laatste, terwijl er geld genoeg voor is. ,,In het WAO-fonds zit een miljardenoverschot, maar dat gebruikt het kabinet om het begrotingstekort laag te houden.