Een gratis opknapbeurt

Digitale apparaten kunnen vaak na aanschaf thuis worden voorzien van verbeteringen via een firmware-upgrade. Helemaal zonder risico is dat niet.

Gebruikers van Windows zijn eraan gewend. Elke maand wordt hun computer bijgewerkt via Windows Update; wie instelt dat dat automatisch moet gebeuren, heeft er geen omkijken naar. Zo worden defecten in Windows verholpen en nieuwe functies toegevoegd. Een extra programma tegen spyware bijvoorbeeld, of een nieuwe versie van de mediaspeler.

Kopers van consumentenelektronica zijn juist gewend aan dat gevoel van spijt kort na de aanschaf. Bijvoorbeeld omdat er alweer een nieuw type is verschenen met meer mogelijkheden. Veel digitale apparaten zijn echter bij te werken op een manier die doet denken aan het updaten van een computer. Dit heet een firmware-upgrade en kan in veel gevallen door de consument zelf worden gedaan, als deze minutieus de juiste procedure volgt. Een firmware upgrade is doorgaans gratis.

Een voorbeeld. De Archos AV 320 audio- en videospeler, ruim een jaar geleden op deze pagina besproken, heeft al meer dan tien upgrades gehad. Zo is de mogelijkheid toegevoegd om video op drie snelheden in slowmotion af te spelen, kan de gebruiker eenvoudige montages uitvoeren en kunnen bestanden en mappen namen krijgen in Chinese, Japanse en Koreaanse karakters. Daarnaast zijn talrijke bugs verholpen. De informatie over al deze wijzigingen verstrekt Archos op zijn website in een bestand dat twee computerschermen vult.

Veel bruingoed kan op deze manier worden opgeknapt. Dat is te danken aan programmeerbare chips. Hierin zitten bijvoorbeeld de keuzemenu's vastgelegd, en de functies die met deze menu's worden aangewezen. De informatie in deze chips valt alleen met een speciale procedure te veranderen. Soms kan de consument dat niet zelf doen. De muziekspeler NW-HD1 (`Network Walkman') van Sony kan met een firmware upgrade de mogelijkheid krijgen mp3-bestanden af te spelen. Zonder deze toevoeging is het nodig mp3-bestanden op de pc te converteren naar Atrac-bestanden die de Network Walkman wél begrijpt. Maar de upgrade kan alleen door Sony zelf worden uitgevoerd; de klant moet zijn apparaat dus tijdelijk inleveren.

Voor het proces van zo'n upgrade bestaat geen standaard. `Ouderwetse' cd-spelers en videorecorders komen niet in aanmerking. De genoemde Archos AV 320 bijvoorbeeld moet je voor het laden van audio- en videobestanden op de pc aansluiten. Hij verschijnt dan in `Verkenner' als een externe harddisk.

De firmware upgrade is te downloaden vanaf de site van Archos als een computerbestand. Dit bestand moet via Verkenner op de goede plaats op de harddisk van de Archos worden geplaatst. Via het menu van de Archos kan de upgrade daarna worden uitgevoerd.

Ook voor zakcomputers bestaan upgrades. Deze zijn relatief makkelijk omdat dergelijke apparaatjes een standaardmethode hebben voor het installeren van programma's vanaf een pc. Software moet voor installatie in een bepaalde map op de pc worden geplaatst waarna een druk op de juiste knop de zakcomputer en de pc `synchroniseert'. Daarbij worden agenda's en adresboeken bijgewerkt en programma's geïnstalleerd, ook een eventuele upgrade. Een upgrade voor de Palm Tungsten T heeft er bijvoorbeeld voor gezorgd dat dit gadget geluid kan afspelen tijdens het gebruik van andere toepassingen.

Bij een digitale camera als de Nikon Coolpix 3200 gaat het weer anders. De upgrade moet na downloaden worden uitgepakt (het betreft een zogeheten `zipfile') en op een geheugenkaartje worden geplaatst. Als dit kaartje in de camera is gestopt kan de upgrade met de juiste menukeuze in gang worden gezet. De meeste bezitters van deze camera kunnen de upgrade van januari 2005 overigens wel overslaan, want deze corrigeert alleen een exotisch printerprobleem en iets onbelangrijks met tijdzones. Bij een firmware upgrade hoort informatie over wat er precies wordt verbeterd of toegevoegd. Deze informatie is doorgaans te vinden op de website van de fabrikant, niet ver van het bestand van de upgrade zelf. Zo kan de consument zelf bepalen of hij de upgrade de moeite waard vindt.

Een ander apparaat dat hier eerder is beschreven, de harddiskvideorecorder KiSS DP-558, heeft een netwerkaansluiting – een belangrijk verkoopargument – en zou de upgrade in theorie automatisch kunnen uitvoeren. In plaats daarvan komt via internet alleen de melding dat er een update beschikbaar is. Daarna wordt de eigenaar geacht een bestand te downloaden met de pc, dit op cd te branden, en de speler met deze cd in de lade te herstarten.

De voorlaatste upgrade (november 2004) bracht voor het eerst stereogeluid in de video-opnames; een hele vooruitgang. De laatste (24 maart) brengt drie schermen vol verbeteringen, onder andere het programmeren van de videorecorder door het aanwijzen van een programma in de elektronische gids op het scherm. Verder zijn er negentien reparaties van bugs. Boze tongen beweren dat fabrikanten het fenomeen van de firmware-upgrade misbruiken om onrijpe producten op de markt te brengen. De vervolmaking wordt bij de klant thuis en door de klant zelf geregeld.

Dvd-spelers en -branders voor in de pc worden vaak met firmware-upgrades geschikt gemaakt voor hogere snelheden en nieuwe soorten blanco schijven. De adsl-router van de auteur, merk e-Tech, heeft in zijn menu's een optie `firmware upgrade' die alleen maar hoeft te worden aangeklikt. Zo hoort dat. Helaas volgt, als je dat doet, een foutmelding.

In het algemeen geldt dat een firmware-upgrade niet zonder risico is. De besturingssoftware wordt gewist en vervangen door nieuwe, en als tijdens dit proces bijvoorbeeld de stroom uitvalt heeft het apparaat geen besturingssoftware meer. Apparaten die op batterijen werken moeten daarom altijd op de adapter worden aangesloten, of anders verse batterijen aan boord hebben. Als de upgrade niet goed verloopt is het mogelijk dat het apparaat niet meer werkt en geen nieuwe poging tot upgrade meer kan doen. Bestudeer daarom altijd de handleiding op de website van de fabrikant en geef bij twijfel het werk uit handen, bijvoorbeeld aan de leverancier.