`Hadrian's Wall geen wandelmuurtje'

Het wandelpad langs Hadrians Wall in Groot-Brittannië is een enorm succes. Zo groot dat het antieke monument er door bedreigd wordt. Vooral een groep Nederlandse bankiers richtte veel schade aan, zeggen de Britten.

De Muur van Hadrianus wordt door wandelaars bedreigd. In het nieuwe nummer van het Britse tijdschrift British Archaeology waarschuwen archeologen voor blijvende beschadigingen. Het nationale langeafstandswandelpad langs de 120 kilometer lange muur is de oorzaak daarvan, zeggen zij.

Sinds de opening van het pad in 2003 hebben al 400.000 wandelaars een bezoek gebracht aan de vroegere Romeinse verdedigingslinie. Veel meer dan de verwachte 20.000, zeggen de critici. De wandelaars brengen met hun zware wandelschoenen schade toe aan de muur zelf en de omringende vegetatie, waardoor nog niet opgegraven archeologische resten bloot komen te liggen. Als afschrikwekkend voorbeeld in de Britse pers geldt een ,,groep van achthonderd Nederlandse bankiers'' die afgelopen winter over de muur zou zijn getrokken.

De Romeinse keizer Hadrianus gaf rond 122 na Christus bevel tot bouw van de muur, die tegenwoordig van Newcastle in het oosten tot Bowness-on-Solway in het westen loopt. Hij wilde zo de noordelijke grens van het Romeinse rijk van kust tot kust markeren en beschermen. De eerste jaren bestonden grote delen van de linie uit een aarden wal. Later werd hij helemaal van steen, op gezette afstanden voorzien van wachttorens en forten. In de loop van de vierde eeuw trokken de Romeinen zich terug uit Brittannia en raakte de muur in verval.

In 1987 kwam de Muur van Hadrianus op de Werelderfgoed Lijst van de Unesco. Dat betekende dat Groot-Brittannië beloofde het monument goed te beschermen, maar ook open te stellen voor het publiek. In de jaren negentig kwamen er plannen voor een officieel Hadrian's Wall Path Trail. Toen al was er verzet van archeologen, die zeiden dat het om een World Heritage Site ging en niet om een World Walkers Site.

De afgelopen jaren is zes miljoen pond in de aanleg van het wandelpad, de bewegwijzering, de restauratie van forten en de inrichting van publieksruimten geïnvesteerd. Negentien organisaties, waaronder de Engelse monumentenzorgdienst, hebben zich verenigd in Hadrian's Wall Tourism Partnership om toeristen en geld naar `Hadrian's Wall Country' te lokken. Met succes, want sinds de opening hebben de lokale musea en horeca al 4,5 miljoen pond verdiend.

Twee organisaties die zich bezig houden met de economische ontwikkeling van het gebied hebben voorgesteld om nog eens ruim 56 miljoen pond te investeren, waardoor het aantal bezoekers met nog eens met een derde zal toenemen en er meer dan 1500 nieuwe banen in de regio bij komen.

Archeologen, die vol afgrijzen woorden als `product development', `marketing'en `branding' in de plannen zien staan, verwijzen naar anonieme bronnen bij toezichthoudende instanties die zeggen dat de erosie op de paden nu al veel groter is dan verwacht. Peter Fowler, adviseur van de Unesco, zou het daarom niet vreemd vinden als de Muur op de Lijst van Bedreigd Werelderfgoed geplaatst wordt – een schande voor een ontwikkeld westers land als Groot-Brittannië.

David McGlade, die namens de overheidsorganisatie Countryside Agency het wandelpad onder zijn beheer heeft, is niet gelukkig met de kritiek. ,,Er zijn enkele plaatsen die extra aandacht nodig hebben, vooral in Northumberland National Park, maar nergens is blijvende schade toegebracht.'' Liever vestigt hij de aandacht op wat er gebeurt om de Muur te beschermen. ,,We ontraden in de natte winter, wanneer de paden het kwetsbaarst zijn, in grote groepen te komen. Een speciaal pasport en een onderscheiding voor wie het hele traject aflegt, geven we daarom alleen tussen 1 mei en 31 oktober af.''

Hij wil ook de aantallen wandelaars nuanceren. ,,Het verwachte aantal van 20.000 slaat alleen op wandelaars die het hele traject afleggen – in de jaren negentig waren er dat drieduizend, nu zijn het er 4000 tot 6000. Het aantal dagjesmensen was in 1973 460.000, dus zelfs meer dan nu.''

Ook het verhaal van de Nederlandse bankiers klopt niet helemaal. Hij bevestigt dat het om mensen van ABN Amro ging. In de winter van 2003 stonden ze met 800 man onaangekondigd voor zijn neus. ,,Toen is inderdaad iets mis gegaan.'' Maar ze hebben hun leven gebeterd, afgelopen september waren ze er weer. ,,Ruim van tevoren aangekondigd, verdeeld in kleinere groepen en verspreid over twee weken'' Als dank voor alle zorg kreeg McGlade tulpen. Die staan nu bij hem in de tuin.