Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Denksport

Spooktoernooi

Het is zo zeldzaam als wanneer een astronoom de geboorte van een nieuw Zwart Gat waarneemt, schreef Mark Crowther, de redacteur van de website The Week in Chess. Hij had het over een spooktoernooi dat al als zodanig herkend werd terwijl het zogenaamd nog aan de gang was. Dat komt inderdaad niet vaak voor. Het ging om het Helden van Tsjernobyl Memorial dat van 14 tot 26 april gespeeld zou zijn in de Oekraïense stad Slavoetitsj. Er is een tabel met de uitslagen en er zijn partijen gepubliceerd, maar het toernooi heeft nooit plaatsgevonden.

Een week eerder had Crowther 28 partijen uit het toernooi gepubliceerd, maar intussen was hem er op gewezen dat er iets mis mee was. Veel deelnemers waren helemaal niet bij het `toernooi' aanwezig geweest en sommigen wisten niet eens dat het bestond, zoals de Pool Piotr Bobras. Bij die 28 partijen uit Slavoetitsj waren er drie van hem, terwijl hij zich thuis op het kampioenschap van Polen had voorbereid. Verwijder die partijen uit uw database, waarschuwt Crowther, maar misschien is het niet verstandig om dat te doen.

Het beroemdste spooktoernooi is een 18-rondige vierkamp die in 1995 in de Macedonische stad Strumica zou zijn gespeeld en `gewonnen' werd door Zoerab Azmaiparasjvili. De vier helden van Strumica hebben altijd volgehouden dat ze daar echt geschaakt hebben, ook al had niemand het gezien. Azmai leverde later zelfs een diskette in met alle 36 partijen.

In een daarvan had hij een belangrijk nieuwtje in een scherpe variant van het Siciliaans gebracht en het schijnt dat Kasparov daar boos over was, omdat het eigenlijk zijn nieuwtje was, dat hij met zijn secondant Azmai had besproken. Als Azmai het echt had gespeeld, zou het ook al niet leuk voor Kasparov zijn geweest, maar om het zomaar weg te geven in een verzonnen partij, dat was wel erg kras. Wie weet wat er nog voor moois te vinden is onder die partijen uit Slavoetitsj, ik gooi ze nog niet weg.

Geen twijfel is er aan het bestaan van het Russisch teamkampioenschap dat de afgelopen weken in Dagomys aan de Zwarte Zee werd gespeeld. ,,Het echte wereldkampioenschap is de jaarlijkse wedstrijd van de Moskouse buschauffeurs'' zei iemand vroeger eens, om me in te peperen hoe sterk de doorsnee Russische schaker was. Dat was een geintje, maar dat de Russische clubs sterker zijn dan de meeste landenteams is zeker waar. Peter Svidler speelde voor Ladia-1000 uit Kazan, de Oekraïener Andrej Volokitin voor Polytechniek uit Nizjni Tagil, dat aan de oostkant van de Oeral ligt.

Svidler-Volokitin, Russisch teamkampioenschap 2005

1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 e7-e6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 Pb8-c6 5. Pb1-c3 a7-a6 6. Lf1-e2 Pg8-e7 De zet van Taimanov, die het Siciliaans altijd fijnzinnig speelde. Dat is ook wel nodig in deze voor zwart moeilijke variant. 7. Lc1-f4 Pe7-g6 8. Lf4-g3 Lf8-e7 9. h2-h4 Een pionoffer dat er sterk uitziet. 9...Le7xh4 10. Pd4xc6 b7xc6 11. Lg3xh4 Pg6xh4 12. Dd1-d4 0-0 13. e4-e5 Ph4-g6 14. Le2-d3 f7-f5 15. g2-g4 Dd8-c7 16. f2-f4 c6-c5 17. Dd4-e3 Lc8-b7 Toch is het voor wit niet makkelijk de aanval voort te zetten. Na 18. Th5 heeft zwart 18...c4 19. gxf5 Pxf4 20. Dxf4 cxd3 en ook dan valt het niet mee om aan te tonen dat wits aanval het geofferde materiaal waard is. Hij neemt een kloek besluit en geeft een kwaliteit. 18. g4xf5 Lb7xh1 19. f5xg6 h7-h6 20. 0-0-0 Lh1-c6 21. Pc3-e2 Dc7-a5 22. Kc1-b1 Ta8-b8 23. b2-b3 Da5-b4 24. Kb1-a1 a6-a5 25. f4-f5 e6xf5 26. Ld3-c4+ Kg8-h8 27. Pe2-f4 Tb8-e8 28. Td1-d6 a5-a4 Ook zwart heeft een koningsaanval, die hij met natuurlijke middelen kan voeren, terwijl wit op zijn hoofd moet gaan staan om er iets van te maken. 29. e5-e6 a4xb3 30. c2xb3 Db4-a3 31. De3-c3 Te8-e7 32. Pf4-h5 Tf8-a8 33. Dc3-d2 d7xe6 34. Lc4xe6 Lc6-e4 Hiermee geeft zwart de winst uit handen. Ook niet goed was 34...Txe6 35. Txe6 Ld5 36. Te7 Lxb3 wegens 37. Dxh6+ (een mooie wending die straks ook in de partij een rol speelt) gxh6 38. Th7+ Kg8 39. Pf6+ Kf8 40. g7+ Kf7 41. g8D+ en met zijn nieuwe dame heeft wit minstens eeuwig schaak. Zwart had 34...Da6 moeten doen, waarmee hij zich niet alleen verdedigt, maar ook zelf aanval houdt, gebaseerd op de wending 35...Df1+ 36. Kb2 Txa2+ 37. Kxa2 Ta7+ 35. Td6-d8+ Te7-e8 36. Td8-d7

jmMmjmMf

mMmJmMaM

MmMmImGa

mMaMmgmH

MmMmimMm

eGmMmMmM

GmMEMmMm

FMmMmMmM

Nu dreigt wit 37. Dxh6+ gxh6 38. Th7 mat en 36...Ta7 helpt daartegen niet wegens 37. Dxh6+ gxh6 38. g7+ Kh7 39. g8D mat. 36...Te8xe6 37. Td7xg7 Da3xa2+ Hij moet een toren teruggeven, anders gaat hij mat. 38. Dd2xa2 Ta8xa2+ 39. Ka1xa2 Le4-f3 40. Tg7-h7+ Kh8-g8 41. Th7-g7+ Kg8-h8 Remise door eeuwig schaak.