Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Economie

Prijsslag in supers kost zo'n 34.000 banen

De prijzenoorlog in de supermarkten heeft tot nu toe ongeveer 34.000 voltijds banen gekost. Dat zeggen twee vooraanstaande onderzoekers in de detailhandel, directeur Laurens Sloot van de businessschool voor de levensmiddelensector EFMI en Jan-Willem Grievink van adviesbureau CapGemini.

Sinds het begin van de prijzenoorlog tussen de supermarkten, nu anderhalf jaar geleden, verloor de levensmiddelensector volgens de twee onderzoekers 1,7 miljard euro aan inkomsten.

De helft van dat bedrag ging direct ten koste van de winst van deze bedrijven. De andere helft (850 miljoen euro) werd bespaard op personeel. Indien 850 miljoen wordt gedeeld door 25.000 euro – het bedrag dat een gemiddelde arbeidsplaats volgens de onderzoekers kost – levert dat een verlies op van 34.000 banen.

Het banenverlies vindt niet alleen plaats in de supermarkten. Ook fabrikanten zoals Unilever, Heineken en Campina moesten hun prijzen verlagen en snijden in hun kosten.

Volgens onderzoekers Sloot en Grievink ging ook veel werkgelegenheid verloren in de logistiek. Supermarktbedrijven laten minder vaak chauffeurs hun winkels bevoorraden. Veel distributiecentra werden gesloten.

Supermarkten hebben sinds oktober 2003 hun prijzen voor boodschappen gemiddeld met 4 procent verlaagd. Bovendien rekenen zij de inflatie sinds anderhalf jaar niet door. Daardoor betalen consumenten nu gemiddeld ruim 6 procent minder.

Een woordvoerder van Albert Heijn laat weten dat het bedrijf dit jaar nog meer wil besparen dan vorig jaar. Het verlies aan werkgelegenheid bij fabrikanten neemt dit jaar toe, verwacht Grievink van CapGemini. Leveranciers dachten volgens hem lang dat de prijzenslag van korte duur zou zijn.

Bovendien kan deze industrie niet snel reageren op marktveranderingen. ,,Je kunt niet even een fabriek sluiten of productielijnen afstoten. Voedingsbedrijven hebben tot nu toe vooral bespaard door bijvoorbeeld minder roomboter in een cake te doen'', zegt Grievink, ,,of 640 rozijnen in een cake te doen in plaats van 680 rozijnen.'' Kort geleden zijn ook bij Unilever, Sara Lee en Heineken reorganisaties begonnen.

,,Het poldermodel in supermarktwereld is helemaal voorbij'', zegt Sloot. ,,Er zijn bijna dagelijks conflicten en rechtszaken. Tussen Albert Heijn en Peijnenburg, deze week nog tussen Albert Heijn en Unilever. Andere ketens gooien producten tijdelijk of definitief uit hun winkelschappen om hun leveranciers onder druk te zetten. De prijzenoorlog zet de onderlinge relatie tussen supermarkten en leveranciers fors onder druk,'' vindt Sloot.

[Vervolg PRIJZENOORLOG: pagina 23]

PRIJZENOORLOG

AH wint maar 0,2 pct martkaandeel

[vervolg van pagina 1]

Niet aanstichter Albert Heijn is overigens de voorlopige winnaar van de prijzenoorlog, maar Dirk van den Broek/Bas van der Heijden. Dirk/Bas won afgelopen jaar 0,6 procent marktaandeel (van 7,4 tot 8 procent), terwijl het grote Albert Heijn een minimale 0,2 procent won en uitkwam op een marktaandeel van 26,9 procent.

Een woordvoerder van Albert Heijn zegt dat de strategie werkt. Nadat in 2003 550 banen verdwenen, die jaarlijks rond 30 miljoen euro besparen, is AH nog bezig aan een kostenbesparingsprogramma dat vanaf 2006 jaarlijks 100 miljoen moet opleveren. Dat is meer dan het dubbele van het bedrijfsresultaat dat de supermarkt over het afgelopen jaar boekte. ,,We kijken naar de noodzaak van alle kosten: van logistiek tot kosten van lease-auto's en mobiele telefonie'', aldus het concern.

AH zegt dat ze nog niet tevreden is. ,,We willen meer huishoudens met kinderen in onze winkel, want die gaan met een vollere boodschappenkar de deur uit. Die klanten zijn nu nog ondervertegenwoordigd.'' De voortdurende prijsverlagingen, tot nu toe voor 7.000 artikelen, hebben het prijsimago bij de consumenten wel sterk verbeterd.

Uit onderzoek van EFMI blijkt dat meer klanten van Albert Heijn hun winkel als voordelig beoordelen. Voor de prijzenoorlog vond 11 procent van AH-klanten hun supermarkt goedkoop, dat is nu 40 procent. Ook Sloot meent dat de operatie van AH is geslaagd. ,,Deze supermarkt heeft vorig jaar marktaandeel gewonnen, terwijl ze het jaar ervoor nog 2 procent marktaandeel verloor.'' Grote verliezer is Laurus (Super De Boer, Edah, Konmar). De op één na grootste supermarktketen had in juni 2003, kort voor de prijzenoorlog van start ging, een marktaandeel van 21,4 procent. Dat was vorig jaar gezakt tot 16,4 procent. De afkalving gaat verder, want Laurus maakte deze week bekend dat de omzet in het eerste kwartaal van dit jaar nog eens 10 procent daalde. Laurus probeert nu met een extra kapitaalsinjectie voor al zijn drie winkelformules een versnelde herpositionering door te voeren.