Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Cultuur

`Lastige' stad huldigt koningin

Amsterdam gaf de jubilerende koningin Beatrix gisteren een concert cadeau. Burgemeester Cohen ziet veel overeenkomsten tussen zijn stad en de ,,eigenzinnige'' koningin.

Burgemeester Cohen maakte gisteravond een vergelijking tussen koningin Beatrix en zijn stad. Amsterdam is als een bepaald type vrouw, zo hield hij de vorstin voor. ,,Zelfbewust, eigenzinnig, beminnenswaard en met gebruiksaanwijzing. Zo'n vrouw, zo'n stad stelt je altijd weer voor verrassingen. Maar wat kun je er gehecht aan raken.'' Als ,,burgemeester van úw republiek Amsterdam binnen het Koninkrijk der Nederlanden'' bood Cohen koningin Beatrix een jubileumconcert aan voor het Paleis op de Dam.

Aan de vooravond van Koninginnedag kon het Amsterdamse cadeau voor de jubilerende vorstin worden gezien als een gebaar ter compensatie. Dit keer geen felle gewelddadigheden en grootschalige rellen zoals bij haar inhuldiging op 30 april 1980 in de `lastige stad Amsterdam', maar een vlekkeloos verlopen concert. Koningin Beatrix, vandaag 25 jaar koningin, ontving het cadeau van het gemeentebestuur, dat werd bijgewoond door meer dan tienduizend mensen. Het concert werd live uitgezonden op tv.

De hoofdstad en de koningin stonden gisteravond op zeldzaam goede voet met elkaar – ook al waren niet alle beschikbare plaatsen bij het concert bezet. Na afloop van het anderhalf uur durende evenement wandelde de koningin rond het podium en wuifde naar de toeschouwers, die haar toejuichten en zwaaiden met vlaggetjes en zongen Oranje boven, leve de koningin.

Terwijl de koningin, haar familie, premier Balkenende, ministers, genodigden en 4.500 `gewone' burgers binnen een streng bewaakte omheining keken naar een ballet van Hans van Manen en optredens van de Roemeense sopraan Angela Gheorgiu en de violiste Janine Jansen, begon in de rest van de stad de rumoerige Koninginnenacht.

Toen het Radio Filharmonisch Orkest op de Dam speelde, stond op datzelfde moment op het Rembrandtplein ongeveer tweehonderd kilo puur Amsterdam op het podium. De enorme volkszanger Peter Beense zweepte het publiek op – ,,Wat een feest'' – liet zijn stem galmen, en wiste na ieder refrein het zweet van zijn voorhoofd. ,,Nog een van André Hazes dan. Hij was de grootste.''

Hier is het echte feest, vindt Leon van Opzeeland (59). De Dam, daar moet hij niet zijn. Dat is de luxe, voor de ,,jetset''. Niks voor hem. ,,Ik houd van het gewone.'' Zijn vrouw Carla (56) valt hem bij. Het mag dan wel Koninginnenacht heten, maar het is natuurlijk gewoon een ,,Amsterdams feest'', zegt ze.

In de hele stad werden gisteren – en speciaal op en rond de Dam – uitvoerige veiligheidsmaatregelen getroffen. Vanaf de middag reden busjes met ME'ers door de stad en werden op verschillende plaatsen zogeheten calamiteitencontainers geplaatst. Hoofdcommissaris Bernard Welten sprak over de inzet van ,,honderden agenten in uniform en honderden in burger''. De gratis kaarten voor het publiek moesten ruim tevoren worden aangevraagd, zodat alle bezoekers konden worden gescreend voor het jubileum van de koningin. Maar de mensen die de Dam links hebben laten liggen, weten het zeker. Het feest is waar zij zijn. Op het Rembrandtplein, op het Spui en op het Leidseplein; met de jaarlijkse routine van rondslenteren, drinken en je voor één keer uitdossen met oranje pruiken, polo's, sjaals en vlaggetjes. Het attribuut dit jaar? Een toeter met fluitje, verstrekt door een radiostation. Als de avond vordert, zijn ze door de hele stad te horen.

[Vervolg KONINGINNENACHT: pagina 3]

KONINGINNENACHT

Amsterdam: luxe en volksfeest

[vervolg van pagina 1]

1Mike (23) heeft twee fluitjes en een oranje hesje. Maar niet om te feesten. Met collega Henk (51) regelt hij al vanaf drie uur `s middags het verkeer op het Muntplein. Zijn uitbundigheid trekt veel bekijks. Met woeste armgebaren stopt hij auto's, trams en maant hij de voetgangers. Alsof hij ze eigenhandig het kruispunt over wil drukken. De feestgangers kijken hem verbaasd aan. Een groep jongeren juicht hem toe, als hij het zebrapad aan hen vrijgeeft. ,,Die heeft in ieder geval de dag van zijn leven'', lacht een fietser.

Op de Dam was het concert voor veel toeschouwers te volgen via de videoschermen aan weerszijden van het podium. Ze toonden oude beelden van de koningin, veelal in Amsterdam. Ook van de Koninginnedag in 1988, toen Beatrix spontaan werd gekust door een Jordanees. Ze was vaak te zien in gezelschap van wijlen prins Claus, ook tijdens haar inhuldiging in 1980 in de Nieuwe Kerk.

Het speciaal door Hans van Manen gemaakte ballet Celebration, door leden van Het Nationale Ballet gedanst in de Burgerzaal en via de videoschermen op de Dam te zien, verwees ook expliciet naar koningin Beatrix en prins Claus. Het duet op het Adagio van het Pianoconcert nr 23 van Mozart eindigde met de vrouw die door haar man alleen wordt gelaten, eenzaam achterblijvend tussen de cijfers 2 en 5. Er was een lang applaus voor Van Manen en de dansers Igone de Jongh en Gaël Lambiotte.

Ook het duet van Angela Gheorghiu en de zingende acteur Jeroen Willems met het Jacques Brelnummer La chanson des vieux amants leek tegen het slot naar Beatrix en Claus te verwijzen. Eerder had Gheorgiu op krachtige en soms spectaculaire wijze nummers gezongen uit Franse en Italiaanse opera's, begeleid door het Radio Filharmonisch Orkest onder leiding van Paolo Olmi. Violiste Janinen Jansen speelde op lyrische en intense wijze de Méditation uit Thaïs van Massenet.

Na afloop van de festiviteiten verspreiden veel bezoekers zich alsnog door de stad. Alexandra Barhuis (44) en Andy van Kanten (40) zijn eerst op de Dam geweest en staan nu op het Leidseplein. De operazangeres was niet slecht, zegt Alexandra. Wel aardig, meent ook Andy. Maar dan moet je wel van klassieke muziek houden, stelt hij vast. ,,Anders had je op de Dam niks te zoeken.'' Hij denkt dat er vooral veel toeristen op af zijn gekomen. ,,Als er een betere mix was geweest met populaire muziek, was het meer van het volk geweest.'' Nu staan ze te kijken naar een podium waar een man of vijftig salsadanspasjes instuderen. Maar voor beide, het `luxe' en het `volksfeest', is plaats. De politie constateerde na afloop dat alles rustig verlopen was. Dat was 25 jaar geleden anders. De ,,lastige stad'', zoals Cohen de koningin voorhield, is een andere dan toen.

Webcongres pagina 14

Hoofdartikelpagina 17

WWW.NRC.NL Vanaf vanmiddag verslag en foto's van het bezoek van koningin Beatrix aan Den Haag en Scheveningen