Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Milieu en natuur

Kortst levende visje leeft acht weken op het rif en in de oceaan

Het is de eendagsvlieg onder de gewervelde dieren. De pygmeegrondel Evioata sigillata, een koraalrifvisje dat leeft in het Great Barrier Reef voor de oostkust van Australië, kan maximaal 59 dagen oud worden, en is daarmee het kortst levende gewervelde dier (Current Biology, 26 april). Australische biologen van de James Cook University onderzochten de otolieten van honderden pygmeegrondels. Otolieten zijn kalkachtige steentjes in het gehoororgaan van de vis die gedurende zijn leven telkens met een laagje aangroeien. Net als bij jaarringen van bomen kunnen onderzoekers door de ringen te tellen in een dwarsdoorsnede van de otoliet de leeftijd van het visje vaststellen. Maar anders dan de bomen met hun jaarringen heeft de pygmeegrondel `dagringen' in zijn otolieten.

Behalve de leeftijd konden de onderzoekers aan de hand van de dagringen ook vaststellen op welk moment de visjes van larve in volwassen dieren veranderden, omdat deze overgang een duidelijke markering achterlaat in de otoliet. Pygmeegrondels leven de eerste drie weken als larve in de open oceaan en ondergaan dan een metamorfose waarna ze zich in het koraalrif vestigen. Daar worden ze binnen één tot twee weken geslachtsrijp. Tegen die tijd is de helft van het leven al voorbij en heeft het visje nog drie weken om zich voort te planten.

De onderzoekers vonden dat vrouwtjes in een periode van 11 tot 17 dagen een legsel konden produceren van 108 tot 163 eitjes. Dat betekent ze tijdens hun leven maximaal drie legsels kunnen voortbrengen met in totaal gemiddeld iets meer dan 400 eitjes. Het gros daarvan gaat verloren doordat andere vissen ze opeten. De gemiddelde generatieduur van de pygmeegrondel is slechts 49 dagen, hetgeen betekent dat het visje 7,4 generaties per jaar heeft.

Kleine soorten die in een omgeving leven met een hoge mortaliteit ontwikkelen vaak een evolutionaire strategie die neerkomt op `live fast, die young'. Door het onderzoek aan de pygmeegrondel hopen de Australiërs te ontdekken waarom deze strategie juist bij veel koraalvissen voorkomt. Koraalriffen behoren tot de rijkste ecosystemen voor gewervelde dieren.