Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Immigratie

Hoed op, hoed af

In zijn column `Hoed op' (W&O 24 april) haalt prof. Borst de hypothese aan dat we tijdens de evolutie onze lichaamsbeharing hebben verloren omdat onze mannelijke voorouders bij voorkeur copuleerden met haarloze vrouwtjes. Waarschijnlijker is een verband tussen het verlies van ons haar en onze hersengroei zoals die zo'n 2,5 miljoen jaar geleden pas goed op gang kwam. Ons brein is namelijk zeer gevoelig voor warmte. Om in dat hete Afrika ons hoofd koel te houden was het gunstig om de lichaamsbeharing op te geven, meer zweetkliertjes aan te leggen en warmte te verliezen via de verdamping van water op onze huid. De naakte huid moest nu echter zwart worden. De huidskleur van een inheemse bevolking is sterk gecorreleerd met de blootstelling van hun woongebied aan ultraviolette straling. De melaninepigmentatie van de huid blijkt een snel adaptief optimum tussen fotoprotectie en vitamine D-synthese en heeft zich in de korte evolutie van de huidige mens meerdere keren aangepast.

De eerste Homo sapiens, zo'n 160.000 jaar geleden, was dan ook zwart om zich te beschermen tegen UV-geïnduceerde beschadiging van de zweetkliertjes maar vooral tegen de afbraak van foliumzuur door zonlicht. Een foliumzuurdeficiëntie heeft een uitgesproken negatieve invloed op de fertiliteit en de gezondheid van ons nageslacht in de vorm van o.a. neurale buisdefecten. Bij de migratie naar de gematigde klimaten in de derde `Out of Africa'-golf werd een donkere huid echter een nadeel voor de synthese van vitamine D. Een vitamine D-tekort veroorzaakt rachitis in kinderen, osteomalacie in volwassenen en is betrokken bij osteoporose. Een langdurig vitamine D-tekort in een populatie heeft een uitgesproken negatieve invloed op het verkrijgen van nageslacht, want hiermee gaat gepaard een bekkenvernauwing die een normale bevalling onmogelijk maakt.

De les is dat we geadapteerd zijn aan onze lokale leefomstandigheden: donkere mensen lopen een nóg grotere kans dan blanke soortgenoten om vitamine D-tekort te krijgen bij emigratie naar landen op hogere breedtegraden en omgekeerd is een blanke huid niet geadapteerd aan de Australische zon, met als gevolg een epidemie aan huidkanker onder de blanke immigranten. Dus hoed op voor sommigen, maar hoed af voor anderen.