Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Sport

Dick Bos infiltreert in films van Verhoeven

Een mooi begin is dat. Op een authentiek prentje steekt stripheld Dick Bos zijn hoofd door de gordijnen en vraagt, volgens het tekstwolkje: ,,Hallo, kan ik binnenkomen?'' Meteen daarna zien we Jeroen Krabbé, die als de giechelende corpsbal in Soldaat van Oranje de studentenkamer van Rutger Hauer binnenvalt. En dan zegt Hauer op smalende toon: ,,Dick Bos!''

Zo zet filmmaker Jan Bosdriesz onmiddellijk de toon voor de documentaire die zondag wordt uitgezonden in de AVRO-rubriek Close-up: dit gaat over de oorlog, over kwajongensnostalgie en over Dick Bos – de gespierde detective uit de toen mateloos populaire stripboekjes van Alfred Mazure. Dick Bos weer in actie is bovendien een verhaal dat verschillende lagen heeft. Het haalt niet alleen herinneringen op aan een stripfiguur en zijn schepper, maar roept ook beelden op van de Wassenaarse beau monde tijdens de Tweede Wereldoorlog en het illustreert de blijvende invloed van de Dick Bos-avonturen op het filmoeuvre van Paul Verhoeven. Niet alleen in Soldaat van Oranje, maar bijvoorbeeld ook in diens Hollywood-succes Basic Instinct. De originele tekeningen van Alfred Mazure gaan hier prachtig parallel met de actiescènes waarin Michael Douglas het middelpunt is. Verhoeven – die ook als adviseur voor deze documentaire fungeerde – reageert enthousiast op de ontdekking dat hij zich onbewust liet inspireren door de stripboekjes uit zijn jeugd.

Ook verder kon Bosdriesz beschikken over bijzondere beelden, want Mazure was een verwoed filmer. Hij liet veel privé-filmpjes achter, maar ook producties die met professionele middelen werden gemaakt. Instructiefilmpjes over zijn favoriete vechtsport jiujitsu, avantgardistisch ogende opnamen in Filmliga-stijl en zelfs een speelfilm met Bos als held. Dat materiaal vormt een fascinerende illustratie voor de commentaren van tijdgenoten als de weduwe van Mazure (die haar man in de bakvissentaal van toen ,,dol'' noemt) en bewonderaars als Louis Andriessen en Henk Hofland, die zich niet bezondigen aan het obligate nummertje camp dat bij zulke onderwerpen op de loer ligt.

Zo denkt Andriessen te weten, dat Mazure eens zou hebben gezegd dat het in de strips is ,,alsof Dick Bos weet dat hij niet echt is'' – en dat is, stelt hij terecht vast, een interessante opvatting van kunst. Hofland prijst ,,het achteloos verpakte absurdisme'' en citeert vlekkeloos diverse uitspraken van Dick Bos. Zoals het onvergetelijke: ,,Na zo'n nekslag zeggen ze gewoonlijk niet veel meer.''

Close Up: Dick Bos weer in actie, AVRO, Ned.1, 18.30-19.30u.