Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Politiek

Bush herlanceert tweede termijn

De Amerikaanse president deed op televisie een poging zijn tweede termijn opnieuw te lanceren. Een aantal plannen komt niet van de grond en in de peilingen staat hij lager dan ooit.

De Amerikaanse president George W. Bush zal niet snel toegeven dat hem iets niet lukt. Maar zijn vierde persconferentie in de kostbaarste uren van de Amerikaanse tv-avond werd door veel commentatoren wel zo opgevat.

De president had er een lange rondreis door het land opzitten. Tijdens bliksembezoeken aan steden in alle windrichtingen bracht hij zijn boodschap over het naderende failliet van de `social security', het via de overheid geadministreerde stelsel dat Amerikanen een met de AOW te vergelijken oudedagsvoorziening (plus arbeidsongeschiktheidsuitkering) garandeert.

Particuliere beleggingspensioenen zouden de sociale kassen ontlasten en vooral jongere werknemers een beter rendement opleveren. Het plan, waarvan de details nog steeds onbekend zijn, past binnen het centrale thema van de tweede termijn van de president, de ownership society. Uit opiniepeilingen blijkt dat minder Amerikanen het presidentiële plan steunen dan voordat hij zijn verkoopreis begon. Tweederde is er nu tegen.

De president deed donderdagavond ook een hernieuwd pleidooi voor zijn energiebeleid. De plannen, die tijdens het begin van zijn eerste ambtstermijn werden ontwikkeld door een commissie onder leiding van vice-president Cheney, hebben als headline dat zij Amerika onafhankelijker van geïmporteerde energie moeten maken.

De president moest toegeven dat de sterk gestegen benzineprijs er niet lager door zal worden. Deskundigen rekenen bovendien voor dat de groei van het Amerikaanse energieverbruik zo sterk is dat meer binnenlandse energieproductie, een centraal element van het plan, slechts een bescheiden bijdrage levert aan de totale energieaanvoer, en pas na een jaar of tien. De toegenomen milieuschade is blijvend.

Om het publiek te demonstreren dat hij er alles aan doet om de prijs aan de pomp naar beneden te krijgen, ontving de president begin deze week kroonprins Abdullah van Saoedi-Arabië op zijn Texaanse boerderij. Als Saoedi-Arabië de kraan verder openzet gaat de prijs omlaag. Maar de prins had geen cadeautje meegebracht voor zijn gastheer.

Toen de president zich kort daarop liet filmen met zijn Texaanse partijgenoot Tom DeLay was het duidelijk dat hij in een politiek ongemakkelijke fase verkeert. DeLay, de tweede man van de Republikeinen in het Huis van Afgevaardigden, heeft vraagtekens opgeroepen rond zijn ethische zuiverheid. Hij heeft reizen aanvaard van geldschieters die iets van hem moesten.

Zijn tegenstanders herinneren zich hoe hij hardhandig de kiesdistricten in Texas opnieuw indeelde, waardoor de Republikeinen in 2004 hun landelijke meerderheid in het Huis konden vergroten. President Bush zag zich kennelijk genoodzaakt zijn vriend in nood bij te staan, maar gunstige publiciteit bezorgde het hem alleen bij het militant-christelijk-conservatieve deel van zijn achterban.

DeLay was degene die in het Congres de gelegenheidswet introduceerde die de comateuze Terri Schiavo uit de handen van de rechters in Florida trok. Hij hoopte dat federale rechters haar leven wel zouden redden. Zij deden dat niet en de episode wordt door een meerderheid van Amerikanen en door veel Republikeinen in het Congres gezien als een geval van politiek misbruik van persoonlijk leed. Geen zaak waar de president zich graag mee associeert.

Het laatste cluster waar George W. Bush mee worstelt is dat van een handvol omstreden rechterlijke benoemingen en die van John Bolton tot ambassadeur bij de Verenigde Naties. De kwesties hebben ogenschijnlijk geen verband. Maar in beide gevallen gaat het om benoemingen van uitgesproken conservatieve kandidaten waar gematigde Republikeinen moeite mee hebben. Daardoor kunnen de Democraten, die een minderheid hebben in beide Huizen van het Congres, met succes dwarsliggen.

Daarom was het voor president George W. Bush tijd voor een geïnspireerde poging zijn tweede termijn opnieuw te lanceren. Aan de `lame duck'-periode, waar iedere niet herkiesbare president onvermijdelijk in belandt, is hij nog lang niet toe.